Kamu ve Yerel Yönetimlerin Yetki ve Sorumlulukları
Giriş
Kamu ve yerel yönetimler devletin mal ve hizmetlerini halka götürmek için kullandığı yönetim biçimleridir. Birbirinden ayrılamaz ve işbirliği yadsınamaz bu iki unsurun uyumlu çalışması da önem teşkil etmektedir. Bu doğrultuda yerel yapının ve kaynakların gücünün ve potansiyelinin okunması günümüz şartlarında bir gereklilik haline gelmiştir. Merkezi yönetim de bu güç ve potansiyelden destek almaktadır. Dolayısıyla yerel yapının güçlenmesiyle ile birlikte merkezi idarenin ülke bütünlüğünün korunmasında, sürdürülmesinde ve hizmet aktarımında güçlenmesi söz konusu olacaktır.
Kamu Yönetiminin Nitelikleri
Kamu yönetimi; kanunların gerekliliklerini yerine getirmek yoluyla hizmetlerin yürütülmesi ve uygulanması süreçlerini içermektedir. Yapısal olarak kamu yönetimi devletin topluma yönelik hizmetlerini sunmasına aracılık eden örgüt yapısını nitelemektedir. Pratik ve teorik yönden kamu yönetimi incelendiğinde ise devletin ve iktidarın örgüt yapısını irdeleyen bilim alanı olarak değerlendirilmektedir.
Yerel Yönetimin Nitelikleri
“Mahalli idareler; il, belediye veya köy halkının mahalli müşterek ihtiyaçlarını karşılamak üzere kuruluş esasları kanunla belirtilen ve karar organları, gene kanunda gösterilen, seçmenler tarafından seçilerek oluşturulan kamu tüzel kişileridir. ” Bugünkü adıyla yerel yönetimler olarak adlandırılan mahalli idareler incelendiğinde ülkemizde temel olarak il özel idaresi, belediye ve köy olmak üzere üç çeşit yerel yönetim birimi olduğu söylenebilir.
Kamu Yönetiminin Yetki ve Sorumlulukları
Halka gerekli hizmetleri sunabilmek için kamu yönetimine belirli görevler verilmiş ve bu görevleri ifa edebilmek için de bazı yetkilerle donatılmıştır. Kamu yönetiminin genel olarak görevleri aşağıda sıralanmaktadır.
- Milli güvenliğin korunması,
- Kolluk ve kamu düzeninin sağlanması,
- Destekleme hizmetleri,
- Planlama etkinlikleri,
- Kamu hizmetleri.
Yasama faaliyeti
Maddi bakımdan yasama, hukuk kuralları koymaktır. Ülkemizde meclis kanun yoluyla hukuk kuralları koymaktadır. Bunun yanında yönetim de tüzük, yönetmelik çıkartmak suretiyle maddi anlamda yasama faaliyetlerinde bulunur.
Yargı faaliyeti
Maddi bakımdan yargılama ise, anlaşmazlıkları çözmek, kişisel olaylara hukuk kurallarını uygulamaktır. Başka bir deyişle hakkın ne olduğunu söylemektir. Yönetim de yargı organlarının uyguladığı usulden farklı bir usulle, uyuşmazlıkları çözmekte, hukuk kurallarını kişisel olaylara uygulamaktadır.
Yürütme faaliyeti
Yönetim uygulamaları ve bu doğrultudaki yönetsel faaliyetler kamu hizmetlerinin aktarılması veya kamu düzeni gereksinimlerinin giderilmesi adına gerekli olan uygulamalardır. Yasama ve yargı faaliyetleri dışında kalan, yasama ve yargı kuruluşları dışındaki kuruluşlar, yani yönetsel kuruluşlar tarafından yapılan faaliyetler olarak da tanımlanabilir.
Yerel Yönetimlerin Yetki ve Sorumlulukları
İl özel idarelerinin yetki ve sorumlulukları
Belediye sınırları il sınırı olan büyükşehir belediyeleri dışında, şehirde var olan çevre, iskan, sosyal etkinlikler, sağlık faaliyetleri, sportif faaliyetler, tarımsal uygulamalar, ticari ve sanayi faaliyetler, kültürel, sanatsal etkinlikler, çeşitli sosyal yardımlar, sevgi evleri inşası, ilgili binaların bakım onarımları gibi hizmetlerin verilmesi il özel idarelerinin yetki ve sorumluluğu altındadır.
Belediyenin yetki ve sorumlulukları
Merkezi idarenin inşa ettiği veya ettirdiği tüm derecelerdeki okulların inşaatı ve bakımını yapabilir veya yaptırabilir, bu doğrultuda ihtiyaç duyulan malzemeleri temin edebilir. Aynı zamanda sağlık ile ilgili tesis açma ve işletme yetkisi bulunmaktadır. Kültürel ve doğal kaynakların korunmasına yönelik tesis açarak işletebilir, bakım ve onarımını veya restorasyonunu gerçekleştirebilir. Zaman zaman öğrencilere, amatör spor kulüplerine araç gereç temin edebilir ve belediye meclisi kararıyla başarılı sporculara ödül verebilir.
Büyükşehir belediyelerinin görev ve sorumlulukları
Büyükşehir belediyeleri ilçe belediyelerinin görüş ve önerileri kapsamında büyükşehrin yıllık planlamalarını, stratejik hedeflerini ve mali işlerini planlamaktan sorumludur. Çevre bakanlığının sunduğu imkanlar dahilinde, belediye sınırları çerçevesinde imar işlemleri yapmak veya yaptırmakla mükelleftir. Yapılan imar planlamalarını onaylamak, olası değişiklikleri kontrol etmek ve uygulamayı denetlemekle sorumludur. Büyükşehir belediyesi sınırları içerisinde planladığı hizmetlere yönelik proje, uygulama ve bakım gibi faaliyetleri yürütebilir. Aynı zamanda ruhsat verme ve ruhsat verdiği alanları denetleme yetkisine de sahiptir.
İlçe belediyelerinin görev ve sorumlukları
Büyükşehir belediyelerinin görevleri dışında kalan görevleri ve yetkileri kullanmakla sorumludur. Büyükşehrin belirlediği katı atık yönetim planlarına uyarak, katı atıkları toplayarak aktarma istasyonlarına taşımakla yetkilidir. Belediyelere verilen yetkiler kullanarak çeşitli alanlar inşa etmek, mabetler, sağlık, kültürel ve sosyal tesislerin yapılması, ilgili tesislerin bakımı ve onarımını üstlenmek gibi görevleri bulunmaktadır.
Köylerin yetki ve sorumlulukları
Su birikintilerini kurutarak sivrisineklerin oluşturacağı sorunların önüne geçmekle sorumludur. Köye çeşme yapmak ve çeşmenin geçeceği güzergahı belirlemekle yetkilidir. Köylerde yer alan kuyu ağızlarını çevrelemekle, köydeki evlerden dökülen pis suların pınar sularına karışmasını engellemekle mükelleftir. Köyde evlerin etrafını ve köyün sokaklarını, aynı zamanda çeşme kuyu ve pınar başlarını temiz tutmakla görevlidir. Köye ait çöp ve gübreleri köyden uzak ve yol üstünde bulunmayan yerlere konuşlandırmakla sorumludur.