Usulsüz Tebligat ve Tebligat Suçları
Tebligatın yapılması aşamasında meydana gelen noksanlıklar ve yapılan hatalar gerçekte bir tebligat yapılmış olmasına rağmen bu tebligatı usulsüz hâle getirebilir. Her ne kadar usulsüz tebligata müsaade edilmemiş olsa da bazı hâllerde bu tebligatın da hukuki sonuç doğurmasına müsaade edilmiştir.
Usulsüz tebligatta muhatabın tebligat içeriğini öğrenip öğrenmemesi önem arz eden bir konudur. İlk başta usulsüz olan bir tebligat muhatabın tebligatı öğrenmesi ile birlikte sonuç doğurabilir. Tebligatın böyle bir durumda hangi tarihte yapılmış sayılacağı muhatabın beyanına göre belirlenir. Muhatap usulsüz tebligatı hangi tarihte öğrendiğini ileri sürer ise usulsüz tebligat bu tarihte yapılmış gibi işlem görecektir.
Tebligatın usulsüz olduğu iddiası, yalnızca muhatap tarafından ileri sürülebilir. Başka birinin usulsüz tebligat yapıldığına dayanması ve yeniden tebligat yapılması gerektiğini belirtmesi hiçbir sonuç doğurmayacaktır. Öte yandan usulsüz tebligatın öğrenilmesi (tebligat evrakının içeriğinin anlaşılması) ile yeniden bir tebligat yapılmasını da lüzum kalmaz. Zira muhatap tebligat evrakının içeriğini öğrenmiş olur.
Usulsüz tebligat ile sürenin kaçırılması hâlinde muhataba tanınmış imkânlar arasındaki farka dikkat edilmelidir. Eski hâle getirme veya gecikmiş itiraz gibi imkânlarda muhataba usulüne uygun olarak tebligat yapılmıştır. Fakat muhatap kendisinden kaynaklanmayan bir sebepten ötürü süresi için kendisine tanınmış hakkı kullanamamıştır. Usulsüz tebligatta ise tebligat işlemi Teb. K. hükümlerine aykırı olarak gerçekleşir. Tebligatın usule aykırı olması hâlinde eski hâle getirme veya gecikmiş itiraz başvurusunda bulunmaya lüzum kalmaz. Çünkü muhatabın tebligat işlemini öğrendiğini beyan ettiği tarihte tebligatın yapıldığı kabul edilir. Buna bağlı olarak muhatabın süreyi kaçırmış olması ve kendisine bir imkân tanınması yönünde bir talebi dahi gündeme gelmez.
Tebligatın usulüne uygun olarak yapılmasını güvence atlına almak için bazı tebligat suçları öngörülmüştür. Tebligat yapma konusunda görevli kılınmış kişiler bu suçlarda memur statüsünde kabul edilmektedir.
Yanlış adres bildirme suçunda, tebligatın yapılacağı adres ve muhatap hakkında gerçeğe aykırı açıklamalarda bulunulmaktadır. Söz gelimi, tebligat adresinin yanlış gösterilmesi gibi bir durumda yanlış adres bildirmek suçunun işlendiği söylenebilir.
Tebliğ evrakının muhatabına verilmemesi suçunda muhatap yerine kendisine tebligat yapılmış kişinin bu evrakı saklaması, yok etmesi gibi hâllerde cezalandırılması gerekir. Tebligatı kabulden kaçınma suçu ise gerek muhatap tarafından gerekse muhatap adına tebligatı almaya yetkili kişi tarafından işlenebilir. Tebligat evrakını almak bu kişiler için zorunludur.
Yalan beyanda bulunma suçu ise muhatabın tebliğ memuruna kendisi hakkında yalan beyanda bulunması hâlinde söz konusu olabilir. Keza muhatap adına tebligat yapılabilecek kişinin tebliğ memuruna yalan beyanda bulunması hâlinde de bu suç işlenmiş olur. Son olarak üçüncü bir kişinin kendisini muhatap veya muhatap adına tebligatı almaya yetkili biri gibi göstermesi de yalan beyanda bulunma suçunun işlenmesi sonucunu doğurur.
Tebligatın yapılmasının tebligat evrakının tâlikine bağlı olduğu hâllerde tebligat evrakına zarar verilmesi suç teşkil eder. Burada tebligatın öğrenilmesine engel olunmasına yönelik davranışlara müsaade edilmemesi yönünde bir eğilim söz konusudur.