Tebligatın Yapılmasında Esas Alınacak Hususlar

Tebligat işleminin yapılması bakımından belirli belgelerin düzenlenmesine lüzum vardır. Tebliğ evrakının hazırlanması sonrasında bunun bir zarf içine konulması söz konusudur. Bu zarfa tebliğ mazbatalı zarf (tebligat gömleği) denilir. Tebligat işlemi yapılırken tebligat evrakı tebliğ yapılacak kişiye teslim edildikten sonra tebligat mazbatası ayrılmalı ve doldurulmalıdır.

Tebligatın zarfının rengi duruma göre farklı renklerde olabilir. Genellikle tebligat mazbatasının beyaz renkte düzenlenmesi gerekir. Tebligatın bazı şartlar altında muhatabın adres kayıt sisteminde gözüken adresinde yapılması lüzumu doğarsa yapılacak tebligatın içine konulacağı zarfın açık mavi renkte olması öngörülmüştür.

Kamu kurumları tarafından yapılacak tebligatın mutlaka tebliğ mazbatalı zarfın içine konulması gerekir. Bununla birlikte yine bir tebligat evrakı olan davetiye bakımından farklı bir durum söz konusudur. Şöyle ki basit yargılama usulü uygulanan dava ve işlerde davetiyenin ve bununla birlikte yemin davetiyesinin bu zarfın içine konulmadan gönderilmesi mümkündür.

Tebliğ mazbatası, tebligat işlemini tespit eden bir belgedir. Tebligatın kime, ne zaman ve nasıl yapıldığı ile tebligat yapılamamışsa bunun sebebi kapalı zarf dışındaki ekli kısma yazılıdır. İşte, kaydın düşüldüğü kısım tebliğ mazbatasıdır. Tebligatı yapan kişi tebliğ mazbatasını imzalamalıdır. Kural; tebliğ mazbatasının düzenlenmesi olup istisnai hâllerde (mesela vekillerin birbirine makbuz karşılığı tebligat yapması gibi) tebliğ mazbatasının düzenlenmesine gerek duyulmaz. Tebligat mazbatası düzenlendikten sonra bunun tebligatı çıkaran merciye ulaştırılması gerekir. Böylece tebligatı çıkaran merci, tebligat işleminin yapılıp yapılmadığını, yapıldı ise ne şekilde yapıldığını ve yapılmadı ise bunun neden ileri geldiğini öğrenebilir.

Tebliğ mazbatasının bazı hususları ihtiva etmesi gerekir. Geçerli bir tebligat yapılabilmesi için bu hususlara özellikle dikkat edilmelidir. Tebliğ mazbatasında muhatabın birden fazla adresi yer almamalıdır. Aksi durumda tebliğ mazbatasının tebligatı çıkaran merciye iade edilmesi lazım gelir.

Muhataba davetiye gönderilmesi tebliğ işlemi bakımından farklı bir özellik arz etmektedir. Tebligat evrakı ile muhataba haber verilir. Buna karşın davetiyede muhatabın belirli bir işle ilgili olarak merciye davet edilmesi söz konusudur. Davetiyede muhatabın gelmemesi onun aleyhine belirli sonuçlar doğurur. Mesela isticvap davetiyesine gelemeyen taraf aleyhine olan iddia edilmiş vakıaların ikrar edilmiş sayılması sonucu doğmaktadır.

Tebligatın çıkarılabilmesi için lüzumlu masrafların da karşılanması gerekir. Daha önceden gördüğümüz memur vasıtasıyla yapılan tebligat türünde de doğacak masraflar karşılanmalıdır. Masrafın belirlenmesinde muhatabın bulunduğu yerin mesafesi dikkate alınmaktadır.

Tebligat yapılması için ödenmesi gereken giderleri, tebligat yapılmasını isteyen kişi peşin olarak ödemelidir. Masrafların karşılanmaması, talepte bulunanın bundan vazgeçmiş sayılması sonucunu doğurur.

Dava açıldığı takdirde dava dilekçesi davalıya tebliğ edilmelidir. Bu durumda, tebligat masrafı gider avansının kapsamına girmektedir. Gider avansının ödenmesi dava şartı olduğu için tebligat gideri karşılanmadığı takdirde dava şartı eksikliğinden dolayı davanın reddedilmesine karar verilmelidir. Bu gibi özel durumlar dışında kalan hâllerde ise tebligat masrafının peşin ödenmemesi sadece tebligat yapılmasından vazgeçilmiş sayılması sonucunu doğurur.