Adli Yargı Kalem Teşlikatı

Bölge idare mahkemesi ve idare ve vergi mahkemeleri kalem personeli bölge idare mahkemeleri, idare mahkemeleri ve vergi mahkemelerinin idari işler ile yazı işleri hizmetlerinin yürütülmesi usul ve esaslarına ilişkin yönetmelikte düzenlenmiştir. Bölge idare mahkemesi başkanlığında, dairelerinde, adalet komisyonunda ve mahkemelerde bir yazı işleri müdürü, yeterli sayıda zabıt kâtibi, memur, mübaşir, hizmetli ve diğer görevliler bulunur ( Yön.m.6/1). Yazı işleri hizmetleri başkanın denetimi altında, ilgili yazı işleri müdürü ve onun yönetiminde zabıt kâtibi, memur, mübaşir, hizmetli ve diğer görevliler tarafından yürütülür.

Yazı işleri müdürü, mahkeme yazı işlerinin başında yazı işleri müdürü yer alır. Tüm yazı işlerinin düzen içinde yürütülmesi, dosyaların muhafaza edilmesi, tebligat yapılması yazı işleri müdürünün görevidir.

Zabıt kâtipleri, mahkemede yazı işleri müdürünün denetiminde çalışan kalem görevlisidir. Zabıt kâtipleri, duruşmalarda ve duruşma dışında tutanakları düzenlemek ve kararları yazma gibi görevleri yerine getirirler. Zabıt kâtipleri, hâkimler gibi reddedilebilirler.

Mübaşirler, duruşmalara tarafların çağrılması, duruşma salonuna alınması ve duruşma disiplininin sağlanması ile hâkim tarafından verilen diğer görevleri yerine getirmekle görevli olan kişilerdir.

Memurlar; Emanet memuru, veznedar, mübaşir, hizmetli, tebligat memuru, infaz memuru, santral memuru gibi çeşitli görevlerde görevlendirilen personeldir.

Hizmetli, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu kapsamında memur sayılan ve yazı işleri müdürünce kendisine verilen işleri yapmakla yükümlü olan kişilerdir.

Diğer görevliler; aşçı, laborant, kaloriferci, bekçi vb. görevlilerdir.

Tüm yargı birimlerinde kayıtların tutulduğu ve yazışmaların idare edildiği bürolar bulunmaktadır. Yargı teşkilatlarında yazı işleri hizmetleri “kalem” olarak adlandırılan bu bürolar aracılığıyla yürütülmektedir. Türk hukukunda kalem teşkilatı; savcılık kalemi, ceza mahkemeleri kalemi, hukuk mahkemeleri kalemi ve bölge adliye mahkemesi kalemi olmak üzere dörde ayrılır.

Adli yargı ilk derece mahkemeleri, hukuk mahkemeleri ve ceza mahkemelerinden oluşur (5235 S.K.m.2). Bunların yanı sıra ilk derece mahkeme teşkilatında cumhuriyet başsavcılığı ve adalet komisyonları da yer alır. Adli yargı ikinci derece mahkemesi; bölge adliye mahkemeleridir (istinaf mahkemeleri). Adli yargı üçüncü derece mahkemesi, Yargıtay’dır.

Kalem mevzuatı, hem adli yazı ve yazışmanın hukuki düzenini hem de kalem hizmetlerini yürüten personel ve bu personelin oluşturduğu örgütün iç düzenini ifade eden kalem teşkilatına ilişkin mevzuatı ifade eder.

Hukuk Mahkemeleri; ilk derece genel hukuk mahkemeleri, asliye hukuk ve sulh hukuk mahkemeleridir. Özel mahkemeler ise ticaret mahkemesi, aile mahkemesi, tüketici mahkemesi, kadastro mahkemesi, iş mahkemesi ve icra hukuk mahkemesidir.

Ceza Mahkemeleri, asliye ceza ve ağır ceza mahkemeleri ile özel kanunlarla kurulan diğer ceza mahkemeleridir. Eskiden var olan sulh ceza mahkemesi ise 18/6/2014 tarihli ve 6545 sayılı Kanun'un 46. maddesiyle kaldırılarak sulh ceza hâkimliğine dönüştürülmüştür.

Cumhuriyet başsavcılıkları mahkeme teşkilatlarının kuruluşuna paralel olarak kurulur. Cumhuriyet başsavcılıkları mahkeme kuruluşu bulunan her il merkezi ve ilçede, o il veya ilçenin adı ile anılan bir cumhuriyet başsavcılığı kurulur. Cumhuriyet başsavcılığında, bir cumhuriyet başsavcısı ve yeteri kadar cumhuriyet savcısı bulunur.