Cahiliyeden Risalete Kısa Tarih, Kültür ve Kurumlar

Kuzey Arabistan

Arabistan yarımadası dünyanın en eski yaşam alanlarından biridir. Güney, Kuzey ve Hicaz şeklinde genel olarak üç coğrafi kısma ayrılan yarımadanın özellikle güney ve kuzey bölgelerinde güçlü devletler kurulmuştur. Güney Arabistan’da kurulmuş devletler Ürdün topraklarında Nabatiler, Şam bölgesinde Tedmürlüler ve ardından Gassaniler’dir. Bu devletlerden özellikle Tedmürlüler hakimiyet alanını genişletip Roma devletiyle boy ölçüşecek güç ve ihtişama kavuşmuş ancak bunun bedelini ağır ödeyip Roma orduları tarafından tarih sahnesinden silinmiştir. Son siyasi birlik olan Gassaniler ise Şam diyarında daha zayıf bir siyasi oluşum olarak İslam’ın doğuşuna kadar varlıklarını sürdürebilmişlerdir. Güney Arabistan’da kurulan devletler ise Mainiler, Sebebiler ve Himyerilerdir. Bölge iki defa Habeşliler tarafından işgale uğramıştır. Bölge daha sonra Sasanilerin eline geçmiştir.

Hicaz

Hicaz, Arap yarımadasının orta batı kesiminde yer almış ve etrafında bulunan geniş çöller sayesinde büyük devletlerin saldırılarından kendisini koruyabilmiştir. Bölgenin en önemli şehri olan Mekke, bu özelliğini başta Kabe olmak üzere kutsal mekanlara ev sahipliği yapmasından alır. Mekke kuruluşundan itibaren Hicaz’ın din îmerkezi olmasının yanında aynı zamanda siyasi ve iktisadi merkezliğini de devam ettirmiştir. Medine daha ziyade tarım toplumu iken Mekke’nin gölgesinde kalan Taif ise hem tarım hem de ticaretle varlığını sürdürmüştür. Ancak Taif sürekli olarak Mekke’ye bağımlı kalmıştır.

Kabile Sistemi

İslam öncesinde Araplar klasik kabile sistemi içinde yaşamışlardır. Gücün hakim olduğu hayat şartlarında erkek egemen bir aile anlayışı görülmüştür. Bu sebeple aileler daha çok erkek çocuk sahibi olmak istemişlerdir. Kabileler büyük bir aile olarak asabiyet adı verilen kabile dayanışması içinde varlıklarını sürdürmüşler ve hukuklarını koruyabilmişlerdir.

Cahiliye Kültürü Ve Kurumları

İslam öncesi Arap tarihi için her ne kadar Cahiliye dönemi tabiri kullanılmışsa da bu çağda yaşayan Araplar, çevrelerinde yaşayan insanlardan aşağı kalmayacak kültür eserleri ve bilimseler ilerlemeler sergilemişlerdir, aynı zamanda ilmî, hukuki ve dinî kurumlar meydana getirmişlerdir. Cahiliye döneminde oluşturulan kurumlar, İslam’ın gelmesinden sonra ya olduğu gibi bırakılmış ya ıslah edilmiş, dinin temel prensiplerine uymayan uygulama ve kurumlar ise iptal edilmiştir.

Arabistan’da Dinler

Arabistan yarımadasında İslam'dan önce başta Yahudilik ve Hıristiyanlık olmakla birlikte, Sabiilik ve Mecusilik gibi dinler de yayılmıştır. Bilhassa Hicaz'da semavi dinlerle yakından ilgili olan, putperestlikten uzak duran ve kendilerine Hanif adı verilen az sayıda inanç mensubuna rastlanmıştır. Bununla birlikte bölgede en yaygın inanç görüntüsü şüphesiz putperestliktir. Hz, Peygamber’in Mekke’de karşı karşıya geldiği topluluklar müşrikler ile onların şirk inancı olmuştur. Yahudi ve Hıristiyanlarla ilişkiler ise daha ziyade Medine’de yaşanmıştır