Türklerin İslam Medeniyetindeki Yeri ve Hizmetleri

Türk Arap Münasebetleri: Arapların Türkleri tanıdıkları Cahiliye Dönemi'nde yazılan şiirlerden de anlaşılmaktadır. Bu tanımanın ya ticaret vasıtasıyla ya da Sasanilerin ordusundan hizmet veren Türklerden dolayı olduğu anlaşılmaktadır. Bu durum Resulullah zamanında da aynı şekilde devam etmiştir. Her ne kadar Türkler hakkında çok sayıda rivayet Allah Resulüne nisbet edilerek söylenmişse de bunlardan sahih olanları azdır.

Raşit Halifeler Dönemi ise, Hz. Ömer'in Sasanilerle olan mücadelesinde, Sasani ordusunda yer alan Türklerle Arapların doğrudan tanıştığı dönemdir. Hz. Osman Dönemi ise Türk coğrafyasına yönelik akınların ve fetihlerin yapılmaya başladığı dönemdir. Ancak Emeviler döneminde onların mevali politikası ve ırkçı tutumları nedeniyle Türklerin İslamlaşmaları çok zayıf ve az olmuşsa da Abbasilerle birlikte Talas Savaşı'ndan sonra artık Türklerin hızla ve topluca İslamlaşmaları görülmeye başlamıştır.

Müstakil İslam Devleti'nin ve Türk Devletleri'nin Zuhuru: Abbasi Hilafeti'nin kendi iç meseleleri ile uğraştığı ve merkezî otoritenin oldukça zayıfladığı döneminde İslam topraklarının çeşitli bölgelerinde başlangıçta fikrî hareketler ortaya çıktı, daha sonra ise Arap, Fars, Türk, Sunni, Şii ve harici çok sayıda devletler ortaya çıktı.

Bu bağlamda ilk örnek olarak İtil Bulgarları ile Karahanlılar karşımıza çıkmaktadır. İlk Müslüman Türk Devleti olarak kabul edilen Karahanlılarla Eski Türk Dini (Gök Tanrı Dini veya Şamanlık) devri kapanmıştır. İslamiyet’in Uygurlar ve diğer Türkler arasında yayılmasında rol oynamışlardır. Asya’nın doğu ve kuzeyiyle olan münasebetler, bundan sonra batı ve güneye doğru kaymaya başladı.

Doğu İran-Afganistan-Kuzey Hindistan'da hüküm süren Gazneliler döneminde İslamiyet Hindistan’a sokuldu ve oradan bir daha da çıkmadı. Türklerin, Hindistan’ın İslamlaşmasında ve Hint-İslam kültür ve medeniyetinin ortaya çıkmasında son derece baskın ve önemli rolleri olduğunu söylemek ve bunu dinî, ilmî, sosyal, sanatsal ve kültürel tüm alanlarda görmek mümkündür. Bu bölgede yaşayan büyük İslam âlimleri ve ortaya koydukları tüm eserler, Müslüman Türk Devletleri'nin aracılığıyla olmuştur. Ehl-i Sünnet/Sünni düşüncesi ve tasavvufi düşüncenin birçok kolu da bölgedeki kalıcılığını mezkûr devletlere borçludur.

Selçuklu İmparatorluğu, Türklerin İslamiyet’i kabul etmelerinden sonra kurdukları en büyük devletlerden biridir. Türkler Selçuklularla, artık köklü bir şekilde Ortadoğu’ya yerleşmiş hatta denize de inmişlerdi. Anadolu, Malazgirt Savaşı'yla Türklere yeni ve ebedî yurt olmuş ve Bizans bundan sonra çözülmeye başlayarak Fatih zamanındaki yıkılmasına hazırlanmıştır. Osmanlı Devleti de Selçuklu mirası üzerine kurulmuştur.

İslam Medeniyetinde Türkler: 12. yüzyıldan 19. yüzyılın sonuna kadar bütün İslam dünyasının önderliğini ve bayraktarlığını yapan Türklerin, genel olarak Müslümanlara kazandırdığı en büyük armağanın Sünnilik/Ehl-i Sünnet, bilhassa Hanefilik-Maturidilik olduğu göz ardı edilmemelidir. Bugün İslam dünyasında Sünnilik hâkimse sebebi Türklerdir/Selçuklulardır.

Karahanlılardan Osmanlılara kadar Türkler, bulundukları her yerde, İslam'ı yaymak, korumak ve gelistirmek görevini üstlenmişlerdir. Öyle ki Türk sözü İslam sözüyle İslam medeniyeti de Türk kültür ve medeniyetiyle özdeş hâle gelmiştir. Kuzey Afrika ve Balkanların Osmanlının elinden çıktığı sürenin altmış yıl öncesine kadar, Hindistan'dan Balkanlara, Sibirya'dan Afrika'ya kadar olan coğrafyanın neredeyse Müslüman Türkler tarafından hakimiyet altında bulundurulduğu gözlenmektedir. Bu coğrafyadaki kalıcı izler ve medeniyet hâlen daha kendini göstermektedir.