İş Hukuku

İşçi, İş Kanunu'na göre, bir iş sözleşmesine dayanarak çalışan gerçek kişidir.

İşveren, bir iş sözleşmesine dayanarak herhangi bir işte ücret karşılığı işçi çalıştıran gerçek veya tüzel kişilere yahut tüzel kişiliği olmayan kurum ve kuruluşlara denir.

İş Kanunu, bu kanunun, 4. maddesindeki istisnalar dışında kalan bütün iş yerlerine, bu iş yerlerinin işverenleri ile işveren vekillerine ve işçilerine faaliyet konusuna bakılmaksızın uygulanmaktadır.

İş sözleşmesi: Bir tarafın bağımlı olarak iş görmeyi, diğer tarafın ücret ödemeyi üstlenmesinden oluşan sözleşmedir.

Birden fazla iş sözleşmesi türü olup bunlar: Sürekli süreksiz iş sözleşmeleri, belirli belirsiz iş sözleşmeleri, tam süreli kısmi süreli iş sözleşmeleri, deneme süreli iş sözleşmeler ve çağrı üzerine çalışmadır.

İş sözleşmesinin meydana gelebilmesi için işçi ve işveren tarafının bu konuda özgür iradelerini birbirlerine açıklaması yeterlidir. Yine işveren dilediği işçi ile işçi de dilediği işveren ile iş sözleşmesi yapmakta özgürdür. Fakat bu sözleşme özgürlüğünün bazı istisnaları bulunmaktadır.

İşçi iş sözleşmesinden doğan bazı borçları bulunmaktadır. Bunlar: Şahsen ifa, işini özenle yapma, çalışma koşullarına uyma, sadakat ve rekabet etmeme borcudur.

İşverenin iş sözleşmesinden doğan bazı borçları bulunmaktadır. Bunlar: Ücret ödeme, işçiyi gözetme ve eşit işlem yapma borcudur.

İş sözleşmesinin sona ermesinde üç durumu bulunmaktadır. İş sözleşmesi, ölüm ikale veya belirli sürenin sona ermesi gibi nedenlerle kendiliğinden sona erebilir. İkinci olarak belirsiz süreli iş sözleşmeleri süreli fesih bildirimi şekliyle ve ihbar sürelerine uyarak sona erdirilebilir. Üçüncü olarak belirli ve belirsiz süreli iş sözleşmeleri haklı nedenler ile sona erdirilebilir.

Çalışma süreleri, işçinin iş yerinde geçirmiş olduğu sürelerdir. Çalışma süresi, işçinin çalıştırıldığı, işte geçirdiği süredir. Haftalık normal çalışma süresi en fazla 45 saat, günlük çalışma süresi ise en fazla 11 saattir.

Fazla çalışma, haftalık 45 saati aşan çalışmalara denir. Fazla sürelerle çalışma ise sözleşmede tarafların anlaşması ile haftada 45 saatin altında çalışma süresi belirlenmişse, belirlenen bu süre ile 45 saat arasında yapılan çalışmaları ifade eder.

Ara dinlenmesi, günlük çalışma süreleri arasında işçinin yemek, içmek, dinlenmek gibi günlük ihtiyaçlarını karşılaması için verilmesi zorunlu olan izinlerdir.

Hafta tatili, işçinin dinlenmesi için verilen ve kesintisiz 24 saat sürmesi gereken izindir.

Ulusal bayram, 29 Ekim Cumhuriyet Bayramıdır. Genel tatiller ise Cumhuriyet Bayramı dışındaki bütün resmî ve dinî bayramlar ve tatillerdir.

Yıllık ücretli izin, işçinin bir yıllık çalışmasının karşılığında verilen ve işçinin kıdemine göre en az 14 gün olan izinlerdir. İşçi, hakkettiği yıllık ücretli iznini kural olarak bölünmeden kullanması gerekmektedir. Ancak tarafların anlaşması ile izin süreleri bir bölümü 10 günden az olamamak kaydıyla bölünebilir.

İş Kanununun 59. maddesine göre iş sözleşmesinin, herhangi bir nedenle sona ermesi halinde işçinin hak kazanıp da kullanmadığı yıllık izin süreleri ücrete dönüşerek işçiye veya hak sahiplerine ödenir.