Sendikalar Hukuku

İş hukuku yalnızca işçi ile işveren arasında çalışmaya dayanan bireysel ilişkileri değil aynı zamanda toplu ilişkileri de düzenleyen bir hukuk dalıdır. Hukukumuzda toplu ilişkilerin öznesi ve tarafı sendikalardır.

Sendikalar kaynağını başta Anayasa olmak üzere 18.10.2012 tarihinde kabul edilen 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu'ndan alan, işçilerin veya işverenlerin çalışma hayatlarında ortak menfaatlerini korumak ve geliştirmek amacıyla serbestçe kurulan, özel hukuk tüzel kişiliğine sahip kuruluşlardır.

Sendika ve konfederasyonlar gerek kuruluş gerekse işleyiş ve faaliyetlerinde devlete, siyasi partilere ve diğer sosyal tarafa karşı bağımsızdırlar.

İşçi ve işveren kuruluşları iş kolu esasına göre örgütlenir. İş kolları kanunla belirlenmiş olup toplamda yirmi tanedir. Bir iş yerinin hangi iş koluna girdiği konusunda uyuşmazlık çıktığında ilgililerin başvurusu üzerine iş kolunun tespiti bakanlık tarafından yapılır ve Resmi Gazete'de yayımlanır.

İşçi sendika kurucusu olabilmek için işçinin on sekiz yaşını tamamlamış, ayırt etme gücüne sahip ve fiilen çalışıyor olması gerekir. Ayrıca işçinin zimmet, irtikap, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye fesat karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama ve kaçakçılık suçlarından birinden mahkumiyeti olmamalıdır. İşveren sendika kurucusu işveren veya işveren vekili olabilir. Bu kişilerin tüzel kişi olması durumunda, tüzel kişiyi temsil eden ve yöneten kişilerin işçi sendika kurucularındaki şartlara haiz olması gerekir.

Sendika kurucuları kanunda yer alan koşullara uygun olarak hazırladıkları tüzüğü ve diğer gerekli belgeleri sendika merkezinin bulunacağı ilin valiliğine vermek suretiyle tüzel kişiliği kazanmış olurlar.

Sendikanın genel kurul, yönetim kurulu, denetleme kurulu ve disiplin kurulu olmak üzere dört tane zorunlu organı vardır. Bu zorunlu organların yanında, tüzükte yer verilmek şartıyla seçimlik organlar da oluşturulabilir.

Genel kurul, sendikanın en üst karar ve denetim organıdır. Yönetim kurulu sendikaların temsil ve yönetim organıdır. Denetim kurulu, yönetim kurulu faaliyetlerinin genel kurul kararlarına ve mevzuata uygun olarak yapılıp yapılmadığını denetleyen organdır. Disiplin kurulu ise sendikadaki disiplini sağlayan ve denetleyen, üyeleri üzerinde sendikal otoriteyi temsil eden organdır.

Sendikalara üyelik bakanlık tarafından sağlanacak elektronik başvuru sistemine e-Devlet kapısı üzerinden üyelik başvurusu yapılması ve sendika tüzüğünde belirlenen yetkili organın kabulüyle e-Devlet kapısı üzerinden kazanılır.

Sendika ve konfederasyonlar tüzüklerinde yer alan konularda serbestçe faaliyetlerde bulunabilir. Bunların haricinde ise faaliyette bulunmaları yasaktır. Sendika ve konfederasyonun organları tarafından yapılan iç denetim ve denetim yetkisine sahip mali müşavirlerce yapılan dış denetim olmak üzere iki şekilde yapılır.

Sendika ve konfederasyonun faaliyetlerinin hangi hallerde durdurulacağı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu'nda düzenlenmiştir. Bu haller dışında sendika ve konfederasyonun faaliyeleti durdurulamaz.

Sendika ve konfederasyonun varlığı kendiliğinden, yetkili organın fesih kararı almasından veya mahkeme kararıyla sonlandırılabilir. Tüzel kişiliği sona erecek olan kuruluşun tasfiyesi yapılır.