İş Yeri Hekimliği ve Sağlık Kontrolleri

İş yeri Hekimliği Kavramı

İş yeri hekimi, iş sağlığı ve güvenliği alanında çalışmak için Bakanlıkça yetkilendirilen ve işyeri hekimliği belgesine sahip olan hekimdir. İşyeri çalışanlarının sağlıklarının gözetimi ile takibini yapar, mesleki hastalıkların tespitini ve önlemeye yönelik gerekli önleyici tedbirleri alır. İş ile ilgili rahatsızlıkları, meslek hastalıklarını ve iş kazalarını önlemeye çalışmalıdır ve gerekli tedbirlerin alınmasını sağlamalıdır.

İş yeri Hekimliğinin Tarihçesi

İnsanlık tarihi ile birlikte toplumların yerleşik hayata geçmesi ile birlikte tarımcılıkla uğraşılması, tekerleğin ve ateşin icat edilmesi gibi çok önemli süreçler iş sağlığı ve güvenliğinin de insanlığın gündemine girmesine yol açmıştır. Zamanla toplumların daha da modernleşmesiyle çalışma yaşamı da zamanla sistematik hale gelerek iş kollarının oluşmasına yol açmıştır. Sanayi Devrimi ile iş sağlığı ve güvenliği hız kazanmıştır. Zamanla işyerlerinde kimyasal, fiziksel ve biyolojik ajanlara maruziyete karşı risk analizleri yapılıp gerekli önleyici tedbirler alınmaya başlanmıştır.

Ülkemizde işyeri hekimliği ilk kez 1930 yılında 1593 sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanunu girmiştir. 1980 yılında “İşyeri Hekimlerinin Çalışma Şartları ile Görev ve Yetkileri Hakkında Yönetmelik” yayınlanarak işyeri hekiminin çalışma şartları, görev ve yetkileri düzenlendi. 2008 yılında da 5763 sayılı Kanun ile Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nın Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanunu yürürlüğe girdi.

İş yeri Hekiminin Görev, Yetki ve Sorumlulukları

İş yeri Hekiminin Görevleri

İş yeri hekiminin rehberlik, risk değerlendirmesi, sağlık gözetimi, eğitim, bilgilendirme ve kayıt hizmetleri ile ilgili birimlerle işbirliği yapma hizmetleri gibi birçok görevi bulunmaktadır.

‘’İş sağlığı ve güvenliği hizmetleri kapsamında çalışanların sağlık gözetimi ve çalışma ortamının gözetimi ile ilgili işverene rehberlik yapmak,’’

‘’İşyerinde yapılan çalışmalar ve yapılacak değişikliklerle ilgili olarak işyerinin tasarımı, kullanılan maddeler de dahil olmak üzere işin planlanması, organizasyonu ve uygulanması, kişisel koruyucu donanımların seçimi konularının iş sağlığı ve güvenliği mevzuatına ve genel iş sağlığı kurallarına uygun olarak sürdürülmesini sağlamak için işverene önerilerde bulunmak.’’

İş yerinde ilkyardım ve acil müdahale hizmetlerinin organizasyonu ve personelin eğitiminin sağlanması çalışmalarını ilgili mevzuat doğrultusunda yürütmek,’’

İş yeri Hekiminin Yetkileri

İş yerinde belirlediği hayati tehlikenin ciddi ve önlenemez olması ve bu durumun acil müdahale gerektirmesi halinde işin durdurulması için işverene başvurmak,

Görevi gereği iş yerinin bütün bölümlerinde iş sağlığı ve güvenliği konusunda inceleme ve araştırma yapmak, gerekli bilgi ve belgelere ulaşmak ve çalışanlarla görüşmek,’’

İş yeri Hekiminin Sorumluluğu

İş yeri hekimi işverenin ve işyerinin meslek sırlarını, ekonomik, ticari durumları hakkındaki bilgilerini, çalışanın kişisel sağlık dosyasındaki bilgileri gizli tutmakla yükümlüdür.

İş yeri hekimleri iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerinin yürütülmesindeki ihmallerinden dolayı, hizmet sundukları işverene karşı sorumludur,’’

İş yeri Hekimliği Belgesi

İş yeri hekimlerinin, işyeri hekimlik sınavına girip belgelerini almaları için iş yeri hekimliği teorik ve pratik olmak üzere iki bölümden oluşan eğitim programlarını tamamlamaları gerekmektedir.

İş Yeri Hekimlerinin Çalışma Süreleri

Az tehlikeli sınıfta çalışan başına ayda en az 5 dakika görev yapmalıdır,
Tehlikeli sınıfta çalışan başına ayda en az 10 dakika görev yapmalıdır,
Çok tehlikeli sınıfta çalışan başına ayda en az 15 dakika görev yapmalıdır.

Sağlık Muayeneleri

İş yerindeki sağlık kontrolleri için kullanılan ölçeklerin etkinliğini değerlendirilmek,
İş sağlığı açısından çalışanların sağlığını bozabilecek durumları erkenden tespit etmek için preklinik ve klinik bulguları saptamak,
Çalışanların sağlıklarının daha fazla bozulmasını engellenmek,
İş sağlığı ve güvenliği gözüyle daha güvenli ve etkili yöntemleri devreye sokmaya çalışmak,
İşçinin uygun işe girişini sağlamak ve işe başladıktan sonra da işe adaptasyonunu sağlamak.

İşe Giriş Muayenesi

Çalışanların işe giriş muayenesinde ayrıntılı mesleki ve tıbbi öykü alınarak yine ayrıntılı sistemik muayenesi yapılmalıdır. İşyeri hekimliğinde her muayenede anamnezden ziyade iş anamnezinin alınması gerekmektedir. İşyeri hekimi çalışanın işyerindeki özel çalışma şartlarını bilmelidir.

Periyodik Muayene

Çalışanların periyodik muayeneleri, işe giriş muayeneleri göz önüne alınarak kıyaslanıp yapılmalıdır. Periyodik muayene aralığı 1 yılı geçmemelidir.

Erken Kontrol Muayenesi

Çalışanlarda kronik hastalıklar sebebiyle meydana gelebilecek duyarlılıklar erken muayeneyle tespit etmek mümkün olacaktır. Erkenden riskleri görüp önlemleri almak ve tedavi etmek için mutlaka erken kontrol muayenesi yapılmalıdır.

İşe Dönüş Muayenesi

Çalışanın herhangi bir nedenden dolayı sağlığının bozulması sonucu işe ara vermeleri ve sonrasında işe geri döndüklerinde muayenelerinin yapılıp uygun işe yerleştirilmesi işlemine işe dönüş muayenesi denir.

İşten Ayrılış Muayenesi

Çalışanların işten ayrılış muayenesi, kişi işyerinden ayrılmadan önce yukarıda tanımlanan periyodik muayenede olduğu gibi ve aynı prensipler doğrultusunda muayene edilmelidir.

Özelliği Olan Muayeneler

Ağır ve tehlikeli işlerde çalışanların muayenesi, yüksekte çalışanların muayenesi, yeraltı çalışanlarının muayenesi, kronik hastalığı olanların muayenesi gibi çeşitli muayenelerden oluşmaktadır.

Sağlık Taramaları

Akciğer radyografisi (göğüs filmi ), solunum fonksiyon testi (Spirometri), işitme düzeyi test raporu (Odiyometre), portör muayeneleri, laboratuvar incelemeleri, görme raporu (Göz muayenesi) ve gerekli aşılardan oluşmaktadır.

İş yeri Hekiminin Denetimi

İş yeri hekimi iş sağlığı ve güvenliği bakımından Tabipler Odası’nın ve Çalışma Bakanlığı’nın idari denetimine tabi olduklarından tabipler odası ve hekim iş müfettişleri tarafından denetlenmektedir.