İSG Mevzuatında Kimyasal Risk Etmenleri

Temel Kavramlar

Kimyasal madde; doğal halde bulunan, üretilen, yan ürün olarak oluşan, doğrudan üretilmiş olup olmadığına ve satışa sunulup sunulmadığına bakılmadan tüm element, bileşik ya da karışımlardır. Müstahzar; iki ya da daha fazla maddeden oluşan karışım ya da çözeltidir.

Kimyasallarla Çalışmalarda Acil Durumlar

İşveren, kimyasal maddelerin kullanıldığı işyerlerinde gerçekleştirilen faaliyetlerde, çalışanların kimyasallara maruziyetini önlemek, bu durumun uygun olmadığı durumlarda maruziyeti minimuma düşürebilmek için çalışanların bu kimyasalların tehlikelerinden korunmasında gereken bütün tedbirleri almakla yükümlüdür. İşyerlerindeki maruziyetlerin bertaraf edilebilmesi için işveren işyerindeki tehlike ve riskleri tespit ederek risk değerlendirme çalışmalarını gerçekleştirmiş olur. Risk değerlendirme faaliyetleri sırasında aşağıdaki hususlara özellikler dikkat etmesi gerekir.

Malzeme Güvenlik Bilgi Formları

İşyerlerinde, satışa sunulantehlikeli maddelerin, müstahzarların insan sağlığı, çevre bakımından meydana getirebileceği olumsuz etkilere karşı etkin kontrol, verimli gözetim sağlayabilmek maksadıyla kimyasalların Malzeme Güvenlik Bilgi Formu (MGBF) hazırlanır.

Tehlikeli Kimyasallarla Çalışmalar

Patlayıcı Madde Bulunabilen Ortamlarda Çalışma

İşveren, patlamaların engellenmesi, bunlardan korunmayı sağlamak için gerçekleştirilen faaliyetlerin doğasına uygun olarak teknik, organizasyonel önlemler alır. Tedbirler alınırken; patlayıcı ortam oluşumunu engellemek, patlayıcı ortam oluşumu engellenemiyorsa patlayıcı ortamın tutuşmasını engellemek, çalışanların sağlıklarını, güvenliklerini tesis etmek için patlamanın zararlı etkilerini azaltıcı tedbirler alır.

Asıl işveren alt işveren ilişkisinin olduğu çalışma alanlarında işverenlerin mevzuattaki yükümlülükleri saklı kalmak koşuluyla asıl işveren, çalışanların sağlıklarına, güvenliklerine ait önlemlerin uygulanışını düzenler, , “Patlamadan Korunma Dokümanı”nda bu koordinasyonun amacı, uygulanmasında gereken önlemleri belirtir. Birden fazla işyerinin olduğu iş merkezleri, iş hanları, sanayi bölgeleri ya da siteleri gibi alanlarda, işyerlerinin mevzuatta belirtilen hususların uygulanmasında koordinasyon yönetimce sağlanır.

Muhtemel patlayıcı ortamda kullanılan teçhizat, koruyucu sistemler

Sanayi, Teknoloji Bakanlığı, ürünlerin gereken şekilde montajının yapılıp bakımının yapılması ve maksadına uygun kullanımı ve piyasada bulundurulması, hizmete sunulabilmesini sağlamak için gereken bütün önlemleri alır. Ticari fuar, sergi, sunumlarında tanıtılan ürünün mevzuata uygun olmadığını, üretici tarafından uygun hale getirilene kadar satış için uygun olmadığını açıkça belirten gözle görülebilir bir işaret varsa, bu ürünlerin sergilenmesi engellenmemelidir. Tanıtım sırasından insanların korunmasını sağlamak için yeterince güvenlik önlemleri alınmalıdır

Bir ithalatçı ya da dağıtıcı, bir ürünü kendi adı ya da ticari markası altında piyasaya sunması ya da zaten piyasaya sunulmuş bir ürünü mevzuata uygunluğunu etkileyebilecek biçimde değiştirmesi halinde üretici olarak kabul edilir, üreticilerin yükümlülüklerine tabi olur.

Mevzuat gereği işveren, risk analizi sonuçlarını, risk önleme ilkelerini esas alarak, çalışanları kimyasalların fiziksel, kimyasal niteliklerinden kaynaklı tehlikelerin uzaklaştırılabilmesi amacıyla, bu kimyasalların işlenmesi, depolanması, taşınması, birbirini etkileyebilecek kimyasal maddelerin temasının engellenmesi de dâhil, gerçekleştirilen faaliyetin niteliğine uygun teknik önlemleri alır, idari düzenlemeleri yapar.

İş ekipmanı ve çalışanların korunması amacıyla kullanılan koruyucu sistemlerin tasarımı, üretimi ve tedariği, sağlık, güvenlik bakımından yürürlükteki mevzuata göre uygunlaştırılır.

Tesis, makine ve ekipmanın düzenli kontrolü sağlanır.

Çalışma alanlarında, , sıvı oksijen, argon, azot bulunan depolama tanklarının yerleştirilmesinde asgari güvenlik mesafelerine uyum sağlanır.

Kimyasallarla Çalışmalarda Acil Durumlar

Kimyasallarla çalışma yapılan işyerlerinde, “İşyerlerinde Acil Durumlar Hakkında Yönetmelik”te belirtilen konular dikkatte alınarak işyerindeki tehlikeli kimyasallardan kaynaklı acil durumlarda aşağıdaki hususlara da ayrıca dikkate alınır.

Acil durumların olumsuzluklarını azaltıcı önlemler ivedilikle alınır ve çalışanlara gerekli bilgilendirmeler yapılır. Acil durumun en hızlı şekilde normale dönebilmesi için gereken faaliyetler yapılır ve durumdan etkilene bölgeye yalnızca bakım, onarım ve zorunlu faaliyetlerde görevli çalışanlar ve işyeri dışından olay mahalline ulaşan ekiplerin girmesine izin verilir.

Çalışanların Eğitimi ve Bilgilendirilmesi

Çalışanların eğitimler ve bilgilendirmeler de; başta “Çalışanların İş Sağlığı, Güvenliği Eğitimlerinin Usul, Esasları Hakkında Yönetmelik” içeriği olmak üzere aşağıda bazı konular mevcuttur.

Risk analizi neticesinde toplanan bilgiler,

İşyerinde olan ya da oluşabilecek tehlikeli kimyasalların tanınması, sağlık, güvenlik riskleri, meslek hastalıkları, mesleki maruziyet sınır değerleri ve diğer yasal düzenleme bilgileri,

Çalışanların kendilerini, diğer çalışanları tehlikeye atmamaları için gereken tedbirler ve yapılması gerekenler gibi konulardır.

Kimyasallarla Çalışmalarda Sağlık Gözetimi

Faaliyetleri gereği işyerinde kimyasal madde kullanan işverenler mevzuatın kendisine yüklemiş olduğu diğer yükümlülüklerin yanında sağlık gözetimi ile ilgili olarak da yapması gerekenler mevcuttur.

Kanserojen ve Mutajen Kimyasallarla Çalışmalar

Kanserojen ya da mutajen kimyasallarla yapılan çalışmalarda maruziyetin önlenmesi ve azaltılması için aşağıdaki bazı işlerler yapılabilir.

İşyerinde hazırlanan risk analizi sonucunda çalışanların sağlık ve güvenliği bakımından riskli haller mevcutsa çalışanların tehlikeli kimyasallara maruziyeti önlenir.