İSG Mevzuatında Acil Durum İdaresi

Temel Kavramlar

İşyerlerinde çalışanların, acil durumlara maruz kalmaları halinde gerçekleştirilecek faaliyetleri belirten mevzuatta geçen bazı kavramlar aşağıda ifade edilmiştir. Acil durum; işyerinin tamamında ya da bir bölümünde oluşabilecek ya da işyerini dışarıdan etkileyebilecek yangın, patlama, tehlikeli kimyasal kaynaklı yayılım, pandemi, radyoaktif sızıntı, sabotaj, doğal afet vb. hızlı bir şekilde müdahale edilmesi gereken olaylardır.

İşyerlerinde Acil Durum Yönetimi

İşveren Yükümlülüğü

Acil durumlarla karşılaşılan işyerlerinde, işverenin konu ile ilgili yükümlülüklerinden bazıları aşağıda belirtilmiştir.

İşyeri alanı, kullanılan maddeler, iş ekipmanıyla çevre koşullarını göz önünde bulundurarak oluşabilecek ve çalışan ile çalışma çevresini etkileyecek acil durumları önceden değerlendirerek olası acil durumları belirler.

Çalışanların Yükümlülükleri

İşyerinde acil durumlarda çalışanların yükümlülüklerinden bazıları aşağıda belirtilmiştir.

Acil durum eylem planındaki konular dâhilinde alınan engelleyici ve sınırlandırıcı önlemlere uyar. İşyerindeki makine, cihaz, araç, gereç, tesis ve binalarda kendileri ve diğer kişilerin sağlık ve güvenliğini tehlikeye atacak acil durum ile karşılaştıklarında; hemen en yakın sorumlusuna, acil durumla ilgili görevlendirilen sorumluya ya da çalışan temsilcisine haber verir.

Acil Durum Plan Hazırlığı

Acil durum planı, bütün işyerlerinin tasarım ya da kuruluş aşamasından başlanarak acil durumların tespiti, bunların olumsuz etkilerini engelleyici ve sınırlandırıcı önlemlerin alınması, görevlendirilecek kişilerin belirlenmesi, acil durum müdahale ve tahliye metotlarının tesisi, dokümantasyon, tatbikat ve acil durum planının yenilenme basamakları takip edilerek hazırlanır.

Acil Durum Müdahale ve Tahliye Metotları

İşveren tarafından acil durumların oluşması durumunda uyarma, arama, kurtarma, tahliye, haberleşme, ilk yardım ve yangınla mücadele gibi uygulanması gereken acil durum müdahale metotları tespit edilir ve yazılı hale getirilir.

Acil Durum Ekipleri ve Görevleri

İşveren; işyerlerinde söndürme, kurtarma, koruma ve ilkyardım acil durum ekiplerini oluşturur.

10 çalışandan az çalışanı bulunan işyerlerinde; acil durumlarla alakalı ulusal ve yerel kurum ve kuruluşlarla iletişimi sağlamak ve söndürme, kurtarma ve koruma ekiplerinin hepsi için uygun donanımlı ve özel eğitimli en az bir çalışanın destek elemanı olarak görevlendirilebilir. İşveren, ilk yardım ekibindeki çalışanların görevlendirilmesinde “İlkyardım Yönetmeliği” esaslarına göre hareket eder.

Ulusal ve Yerel Acil Durum Yönetimi

Ulusal ve yerel acil afet yönetimindeki usul ve esasların belirlenmesi için “Afet ve Acil Durum Müdahale Hizmetleri Yönetmeliği” çıkarılmıştır.

Planlama ve Hazırlık Çalışmaları

Afet ve acil durum hizmetleri; hazırlık, müdahale ve ön iyileştirme faaliyetlerini içerecek biçimde planlanır. Hizmetlerin tam ve sorunsuz sağlanması, hizmet bütünlüğünün korunması, hizmetler arası etkileşimin göz önünde bulundurulması esastır.

Türkiye Afet Müdahale Planı: “Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı” tarafından bakanlık, kurum ve kuruluşların katılımıyla afet ve acil durumlara ait müdahale faaliyetlerinde görevli hizmet grupları ve koordinasyon birimlerine ilişkin görev ve sorumlulukları tanımlamak için afet öncesi, sırası ve sonrasındaki müdahale planlamasının temel ilkelerini içeren “Türkiye Afet Müdahale Planı (TAMP)” hazırlanır.

Yerel Seviye Hizmet Grubu Operasyon Planları: Yerel seviye hizmet grubu operasyon planları, ana çözüm paydaşı bakanlık, kurum ve kuruluşların taşra teşkilatı, bağlı ve ilgili birimlerince destek çözüm paydaşlarının da katılımıyla hazırlanır ve il kurtarma ve yardım komitesinin görevlerini de yapacak olan il afet ve acil durum koordinasyon kurulunca onaylanarak yürürlüğe alınır.

Acil Durum Planı: Kamu kurum ve kuruluşları ile özel kuruluşlara ait bina ve tesisler için ADP’ler “İşyerlerinde Acil Durumlar Hakkında Yönetmelik” kapsamına uygun biçimde hazırlanır.

Medya İletişimi: Afet ve acil durumlarda medya ve halkla ilişkilerin sağlıklı bir şekilde sürdürülmesini sağlamak için Başkanlıkça medya iletişim planı hazırlanır.

Planların Güncellenmesi: Afet ve acil durumlara ait yapılacak plan ve eklerinde bulunan personel, malzeme, araç, gereç gibi gereksinimler izlenir.

Ulusal Düzeyde Afet ve Acil Durum Hazırlık Çalışmaları

Afet ve acil durumlara müdahale edecek bakanlık, kurum ve kuruluşlar Başkanlıkla koordineli olarak afet ve acil durum hazırlıklarını eksiksiz bir biçimde yapar, yeterli sayıda personeli görevlendirir, eğitir ve hazır halde bulundurur.

Afet ve Acil Durum Yönetim Merkezleri: Afet ve acil durumlara müdahaleden sorumlu bakanlık, kurum ve kuruluşlar, valilikler ve valiler tarafından gerektiği durumlarda kaymakamlıklar, bünyelerinde kurulan afet ve acil durum yönetim merkezlerince 7 gün 24 saat olarak afet ve acil durum hizmetlerinin devamını sağlar.

Yerel Seviyede Afet ve Acil Durum Hazırlık Çalışmaları: Yerel seviyede afet ve acil durum hazırlıkları illerde valilerin, ilçelerde ise kaymakamların koordinasyonunda bütün kurum ve kuruluşların desteğiyle gerçekleştirilir.

Ana Çözüm Ortaklarının Görev ve Sorumlulukları

Ortaklar; Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı, Sağlık Bakanlığı, İçişleri Bakanlığı, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı, Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı, Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı, Maliye Bakanlığı, Türkiye Kızılay Derneği’dir.