İSG Mevzuatında Risk Analizi

Temel Kavramlar

Tehlike; çalışma alanında bulunan veya dış kaynaklardan, çalışanı ya da çalışma alanını etkileyebilecek zarar ya da hasar verme potansiyelidir. Risk; tehlike kaynaklı kayıp, yaralanma veya diğer zararlı sonuç oluşma olasılığıdır. Risk değerlendirmesi; çalışma alanında mevcut veya dış kaynaklı tehlikelerin tespiti, bu tehlikelerin riske dönüşmesini sağlayan unsurlarla tehlike kaynaklı risklerin incelenerek derecelendirilmesi, kontrol önlemlerinin kararlaştırılması için gerçekleştirilmesi gereken çalışmalardır.

Risk Analizi

İşveren Yükümlülüğü

İşveren; işyerinin ve çalışanların sağlık ve güvenliğini temin etme, devam ettirme, geliştirme için İSG bakımından risk analizi yapar ya da yaptırır. Risk analizinin yapılması; işverenin, işyerinde İSG’nin temin edilmesi sorumluluğunu bertaraf etmez.

Aynı Sahayı Paylaşan İşverenlerin Risk Analizi Çalışmaları

Birlikte çalışılan sahayı birçok işveren paylaştığı durumda, sürdürülen faaliyetler için diğer işverenlerin sürdürdüğü faaliyetlerde dikkate alınarak ayrı ayrı risk analizi yapar. İşletme yöneticileri, risk analizi çalışmalarını, koordineli bir şekilde sürdürür, birbirlerini, çalışan temsilcilerini belirlenen riskler hususunda bilgilendirir.

Asıl İşveren-Alt İşveren Birlikteliğindeki İşyerlerinde Risk Analizi

Risk analizi yapılacak işyerinde, bir ya da daha fazla alt işveren bulunduğu durumlarda analiz çalışmalarında aşağıdaki konulara dikkat edilir. Her alt işveren yürüttükleri faaliyetlerle ilgili olarak, “İSG Risk Değerlendirme Yönetmeliği” gereği, risk analizi çalışmalarını yapar ya da yaptırır.

Risk Analizi Rehberleri

İşverene, risk analiziyle alakalı mevzuattan kaynaklanan zorunlulukları açısından destek olmak ya da rehberlik etmek maksadıyla risk analizi rehberleri oluşturulabilir. Rehberler işyerindeki çalışan sayısı, işyerinin bulunduğu tehlike sınıfı dikkate alınarak; sektör, meslek ya da gerçekleştirilen faaliyetlere özgü olabilir.

Risk Analizi Aşamaları

Risk analizi; bütün işyerlerinde tasarım ya da kuruluş aşamasından başlanılarak tehlikeleri tanımlama, riskleri belirleme, analiz etme, risk kontrol önlemlerinin kararlaştırılması, dokümantasyon, gerçekleştirilen faaliyetlerin güncellenmesi, gerektiğinde yenileme basamakları takip edilerek gerçekleştirilir. Risk analizi gerçekleştirilirken gereksinim duyulan tüm aşamalarda çalışanların sürece katılımları desteklenir.

Risklerin Tespi, Analizi

Belirlenen tehlikelerin tamamı bağımsız olarak, bu tehlikelerden kaynaklanabilen risklerin ne sıklıkta meydana gelebileceğiyle ilgili risklerden kimlerin, nelerin, ne şekilde, hangi şiddette zarar görebileceği tespit edilir. Tespit gerçekleştirilirken var olan kontrol önlemlerinin etkileri de dikkate alınır. Elde edilen veriler aracılığıyla tespit edilen riskler; işyeri faaliyetine ait özellikleri, işyerindeki tehlike ya da risklerin özellikleri ve çalışma alanının kısıtları vb. unsurlar, ulusal, uluslararası standartlar temel alınarak seçilen metotlardan birinden ya da birkaçından yararlanılarak analiz işlemleri gerçekleştirilir.

Risk Kontrol Adımları

Tespit edilen risklerin kontrol aşamasında; planlama, risk kontrol önlemlerinin kararlaştırılması, risk kontrol önlemlerinin uygulanması uygulamaların izlenmesi şeklinde olur.

Risk Analizinin Yenilenmesi

Gerçekleştirilmiş olan risk analizi; tehlike sınıfına bağlı olarak az tehlikeli, tehlikeli, çok tehlikeli işyerlerinde sırasıyla en geç 6, 4 ve 2 yılda yenilenmelidir.

Büyük Endüstriyel Kazaların Oluşabileceği İşyerlerinde Risk Analizi

Tehlikeli madde bulunduran işyerlerinde büyük endüstriyel kazaların önlenmesi ve olası kazaların insanlara ve çevreye olan zararlarının en aza indirilmesi için yüksek seviyede, etkili ve sürekli korumayı sağlayabilmek için risk analizi çalışmalarında ilave faaliyetler gerçekleştirilmesi gerekir.

Zararlı Maddelerin Sınıflandırılması

Zararlı maddelerin, karışımların zararlılık sınıflarının tespitinde, sınıflandırılmasında; fiziki zarara, insan sağlığına yönelik, çevreye yönelik zararlara ait ölçütleri karşılayan zararlı madde ya da karışım ilgili zararlılık sınıflarına bağlı olarak sınıflandırılır.

Büyük Endüstriyel Kazaların Önlenmesi

İşveren, büyük kazaları önlemek, büyük bir kazanın oluştuğu halde, bunların etkilerini insana, çevreye minimum seviyede zarar verecek biçimde sınırlandırmak için güvenlik yönetim sistemindeki ilgili mevzuatta belirtilen yükümlülüklere ait gereken bütün önlemleri alması gerekmektedir.

Büyük Kaza Senaryo Dokümanı

Bu Yönetmelik kapsamındaki alt seviyeli, üst seviyeli kuruluşların işverenince büyük endüstriyel kaza tehlikelerinin tespiti, bu tehlikelerden kaynaklanacak risklerin analizi için “Büyük Kaza Senaryo Dokümanı (BKSD)” hazırlanır ya da hazırlatılır.

Büyük Kaza Önleme Politika Belgesi

Alt seviyeli kuruluşun işvereni; büyük kaza önleme politika belgesiyle alakalı tebliğde talep edilen bilgileri, güvenlik yönetim sistemini göz önünde bulundurarak büyük kaza önleme politika belgesini hazırlar ya da hazırlatır.

Güvenlik Raporu: Üst seviyeli bir kuruluşun işvereni, en az aşağıda belirtilen bilgileri içerecek güvenlik raporu ile ilgili tebliğde ifade edilen konuları göz önüne alarak bir güvenlik raporu hazırlar, hazırlatır ve kuruluşta muhafaza eder.

Acil Durum Planları

Üst seviyeli bir kuruluşun işvereni, acil durum planıyla alakalı tebliğde ifade edilen konuları göz önünde bulundurarak bir acil durum planı hazırlar ya da hazırlatır, sonrasında da kuruluşta muhafaza eder. İşveren, acil durum planını; kuruluşun bulundurduğu tehlikeli maddelerin cinsi ya da miktarındaki değişiklik sebebiyle üst seviyeli bir kuruluşa dönüştüğünde kapsama dâhil olduğu tarihi takiben 1 yıl içinde hazırlar. Faaliyete yeni açılacak kuruluş çalışmaya başlamadan önce acil durum planını hazırlar