ASP

ASP Nedir?

ASP, “Active Server Pages” kelimelerinin kısaltmasından oluşmaktadır. Türkçe ifade karşılığı “Aktif Sunucu Sayfaları” olarak ifade edilmektedir. Aktif ifadesi, dinamik içerikler ifadesiyle örtüşmektedir. Sunucu sayfaları ile ifade edilen durum ise; ASP dil ortamının sunucu tarafında çalışması durumudur. ASP, ilk olarak 1999 yılında IIS 3.0 (Internet Information Server) sunucu taraflı yönetim yazılımıyla beraber ortaya çıkmıştır. 1997 yılında ASP 2.0 teknolojisi ortaya konmuştur. ASP 2.0'da bu güncelleme ile Response, Request, Application, Session, ASPError ve Server nesneleri gibi önemli nesne modeli kavramları ortaya çıkmıştır. 2000 yılında günümüzde de kullanılan ASP 3.0 güncellemesi gelmiştir. ASP dosya yapısı itibariyle; HTML dili ve betik bir dilden oluşmaktadır. Betik dil olarak genellikle VBScript tercih edilmekle birlikte farklı diller de kullanılabilmektedir. ASP dosyalarında betik dile ait kodlar “<% ve %>” etiketleri arasına yazılmaktadır. ASP ile yazılmış olan bir web sayfasında; web tarayıcıdan gelen sayfa isteği sunucu tarafında ASP motoruna iletilir. ASP motoru gelen “.asp” uzantılı sayfayı satır satır işleyerek bir HTML çıktısına dönüştürür. HTML çıktı sayfası web tarayıcısında görüntülenir.

ASP Nesneleri

IIS 4.0 sürümünün 1997 yılında ortaya çıkışıyla beraber ASP 2.0 güncellemesi gelmiştir. Bu güncellemede ki en temel değişiklik ASP nesneleridir. 6 önemli nesne yapısı ortaya çıkmış olup bu nesneler Request, Application, Response, ASPError, Session ve Server nesneleridir. Bu nesneler günümüzde kullanılan klasik ASP’nin temel yapı taşlarıdır.

ASP Betik Dilleri

Betik bir dil, herhangi bir programlama dilinde yazılmış ve çalıştırılmaya hazır kod parçacıklarına denilmektedir. ASP bir programlama dili olmayıp, içerisinde farklı betik dillerin çalışmasına izin veren ve aynı zamanda HTML diline ait kodları da içeren bir dil ortamıdır. ASP başlangıçta Microsoft tarafından geliştirilen VBScript betik dili ile çalışırken; günümüzde JavaScript, PerlScript ve Python dilleri ile de yazılan kodlar ile de çalıştırılabilmektedir.

ASP ile Web Programlama

ASP içerisinde farklı betik diller ile kodlama imkanı sunan, sunucu taraflı dinamik web sayfaları oluşturmaya yarayan bir dil ortamıdır. Bu dil ortamında en çok tercih edilen betik dil olarak VBScript karşımıza çıkmaktadır. VBScript dili, Visual Basic dilinin temel yapılarını içermekle beraber daha sade bir betik dildir. Bu betik dilin kendisine has bazı yapıları bulunmaktadır. Değişkenlerin tipi önceden belirlenmeyip, değişkenin aldığı değere göre tipi (sayı, metin vs.) belirlenmektedir.

VBScript dilinde koşul ifadeleri olarak “if…Then…Else”, “If...Then...ElseIf” ve “Select Case” yapıları bulunmaktadır. Döngü diye tabir ettiğimiz tekrarlayan kod blokları için For...Next Loop, For Each...Next Loop, Do...Loop yapıları kullanılmaktadır. Prosedür kullanımında ise geriye değer döndürmeyen “Subroutine” ve geriye değer döndüren “Functions” prosedürleri kullanılmaktadır.

ASP'de Veri Tabanı İşlemleri

ASP, dinamik içerikler oluşturmak için veri tabanlarından yararlanmaktadır. Kullanıcı etkileşimi için veri tabanlarında veri ekleme, silme ve değiştirme gibi bazı işlemler yapılmaktadır. ASP’de veri tabanlarında bu tür işlemleri gerçekleştirmek için; hızlı ve etkili ADO (ActiveX Data Objects) nesneleri kullanılmaktadır. Bu teknoloji dilden bağımsız bir nesne modeli olup, geliştiricilere birçok kolaylığı beraberinde getirmektedir.