İnternetin Temelleri

İnternet

Dünya üzerinde bulunan milyarlarca bilgisayar veya elektronik aygıtın haberleşme ve bilgi aktarımı amacıyla birbirine bağlandığı ortak bir ağa verilen isimdir. İnternet ağında cihazlar belirli standart protokolleri kullanarak birbirleri arasında iletişimi güvenli bir şekilde sağlarlar. İnternete bağlı olmak isteyen tüm cihazlar internet servis sağlayıcısından alınan hizmet ile ortak ağa dahil olurlar.

İnternetin Ortaya Çıkışı

İnternet ağı oluşturma fikri 1958 yılında ABD ordusu tarafından finanse edilen Savunma İleri Araştırma Projeleri Ajansının çalışmalarıyla başlamıştır. Bu birimin yaptığı çalışmaların sonucunda farklı şehirlerde bulunan birimler arasında haberleşme amacıyla bir ağ yapısı oluşturulmuştur. 1970li yılların sonuna gelindiğinde TCP/IP protokolü ile internet ağındaki cihazların birbirleriyle bir standart protokol ile daha kolay ve güvenli bir şekilde iletişim kurması amaçlanmıştır. Günümüz internetinin temelleri de bu şekilde atılmıştır.

Türkiye’de İnternetin Ortaya Çıkışı ve Yaygınlaşması

Türkiye'de internetin ortaya çıkışı ve günümüzdeki internetin yaygınlaşması süreci 1980'li yıllara dayanmaktadır. 1986 yılında kurulmuş olan Türkiye Üniversiteler ve Araştırma Kurumları Ağı (TÜVAKA), interneti Türkiye ile tanıştıran bir kuruluş olmuştur. 1992 yılında ODTÜ ile Hollanda arasında X.25 devresi üzerinden oluşturulan internet ağı bugünkü internet ağımızın temellerini oluşturmuştur. Başlangıç aşamasında sadece belirli kurumlar ve üniversiteler internet ağına dahil olmuştur. İlk internet hizmet sağlayıcı olan TURNET kuruluşunun hizmet vermesiyle beraber bireysel kullanıcılar da internet erişimine sahip olmuşlardır. 2021 yılı itibariyle hane halkında intenet kullanımı %92 seviyelerine ulaşmıştır. İnternet üzerinden satın alımlarda ise bu oran %44,3 seviyelerine gelmiştir.

Temel İnternet Kavramları

İnternet üzerinde gezinti yapmak, bilgi paylaşmak ve iletişim kurma amacıyla kullanılan temel bazı internet kavramları bulunmaktadır. İnternet ağı üzerinde yapılan tüm veri aktarımları belirli standartlar çerçevesinde gerçekleştirilmektedir. İnternet hizmeti internet servis sağlayıcıları tarafından sağlanır. İnternet ağına tam bağlı olmayıp özel amaçlarla oluşturulmuş küçük çaplı ağlar olarak Intranet ve Extranet karşımıza çıkmaktadır. IP ile internet haberleşmesinde her bir cihaza bir adres verilmektedir. İnternet tarayıcıları sayesinde web sayfasındaki içeriklere erişim sağlanır. Bu web sayfalarının arkasında HTTP metin transfer protokolü yapısı bulunmaktadır. Web içerikleri bir sunucuda web barındırma hizmetleri ile tutulmakta olup, istemciler URL adresi ile bu web sayfalarına erişim sağlamaktadır. Her bir web sitesinin bir IP adresi bulunmaktadır. Ip adreslerinin akılda tutulması kolay olunmadığından web sitelerine erişim için URL adresi kullanılmaktadır. DNS ile IP adresi site eşleştirmesi yapılarak sitelere erişim sağlanır. Vekil sunucu ile web sitelerine güvenli erişim hizmeti ve anonim erişim imkanı bulunmaktadır. E posta göndermek ve almak içinde çeşitli protokoller belirlenmiştir. Neredeyse tüm e -posta sunucuları giden e - posta için SMTP protokolünü ve gelen e -postalar için ise; IMAP ve POP protokollerini desteklemektedirler.

İnternetin Gelişimi ve Web

İnternet ağının ortaya çıkışıyla beraber web çeşitli gelişim dönemlerinden geçmiştir. Web gelişim dönemleri Web 1.0, Web 2.0 ve Web 3.0 dönemi olarak ifade edilmektedir.

Web 1.0:

Web döneminin en ilkel dönemidir. Statik içeriklerin bulunduğu, çoğunlukla okunma amaçlı kullanılan dönemi ifade etmektedir.

Web 2.0:

Statik içeriklerden dinamik içeriklere geçiş olmuştur. Bilginin üretildiği ve paylaşıldığı, kullanıcılar arasında etkileşimin olduğu dönem ifade edilmektedir.

Web 3.0:

İnternet içeriklerinin son kullanıcıya hitap edilirken anlamsal ağ içeriklerinin de olduğu yeni dönemdir. Merkeziyetsiz ağ yapılarıyla web ortamının yeni bir şekle bürüneceği dönemdir. Yapay zekanın da birincil unsur olduğu bu dönemde kullanıcılar arasında platformsuz içerik paylaşımlarının yapılması hedeflenmektedir.