İnsanlık İçin Sosyal Adalet

Sosyal hizmet mesleği ve disiplini insan haklarının birçok yönüyle ilgilidir. Bu ünitede ilgi alanları arasında ilk sıralarda yer alan, sosyal adalet konusu üzerinde durulmuştur.

Sosyal Adaletin Kavramsal Nitelikleri

Sosyal adalet kavramı mesleğin özü ile öylesine iç içe geçmiştir ki, sosyal adaletin izine her şeyden önce uluslararası sosyal hizmet tanımında rastlarız.

2014 yılında, mesleğin en önemli iki çatı örgütü olan, Uluslararası Sosyal Hizmet Uzmanları Federasyonu (IFSW) ve Uluslararası Sosyal Hizmet Okulları Birliği (IASSW) tarafından güncellenen küresel sosyal hizmet tanımında sosyal adalet, sosyal hizmetin dört temel ilkesi arasında açıkça belirtilir.

Pozitif toplumsal değişimin ancak sosyal adaletle birlikte gerçekleşeceğinin altı güçlü biçimde çizilir.

Sosyal hizmet mesleği sorun çözmeye ve değişime odaklanmıştır. Bu itibarla sosyal hizmet uzmanları toplumda ve hizmet ettikleri bireylerin, ailelerin, toplulukların yaşamında "değişim unsuru"dur.

Sosyal hizmet insancıl ve demokratik ideallerden ortaya çıkmıştır ve değerleri tüm insanların eşitliğine, değerine ve onuruna saygıya dayanmaktadır.

Başlangıcından beri, sosyal hizmet uygulaması insan ihtiyaçlarının karşılanmasına ve insan potansiyelinin geliştirilmesine odaklanmıştır.

İnsan hakları ve sosyal adalet sosyal hizmet hareketinin motivasyonunu ve gerekçesini oluşturmaktadır.

Dezavantajlılarla dayanışma hâlinde, sosyal hizmet mesleği yoksulluğu ortadan kaldırmaya ve baskı altındaki ve zor durumdaki insanları özgürleştirerek sosyal birliği sağlamaya çalışmaktadır.

Sosyal hizmet değerleri mesleğin ulusal ve uluslararası etik kurallarında yer alır.

Sosyal adalet, bir toplumda “toplumsal kaynakların ve sorumlulukların toplumun tüm üyelerine eşit dağılımı” anlamına gelir.

Sosyal Hizmetin Misyonuna Katkı

Sosyal adalet ilkesi sosyal hizmetin amacından uzaklaşmamasını sağlayan koruyucu bir işlev görür.

Psikanalitik Kuram ve onun uzantısı olan psikososyal vaka çalışması sosyal hizmet uzmanlarının en sık başvurduğu yaklaşım olmuştur. Meslek toplum tarafından sosyal korumayı, uyumu ve bütünleşmeyi teşvik etmek için çalışan bir meslek olarak görülmüştür.

Ancak sosyal refah devletinin altın çağı sayılan 1960’larda başlayan geniş toplumsal hareketlerin etkisiyle sosyal hizmet uzmanları ve akademisyenleri sosyal adalet misyonunu yeniden gündeme taşımışlardır.

Sosyal Adalet Hedefinde Bireyin Konumu

Kimi durumlarda toplumun “ortak esenliği” uğruna bazı nüfus gruplarının ve bireylerin bundan yarar değil, tam aksine ciddi zararlar görmesi olasıdır.

Sosyal adalet zaman içerisinde hiyerarşik veya geçmişten miras kalan eşitsizliklerin sonuçlarının iyileştirilmesi amacıyla gelişmiştir.

Salt sosyal adalete dayalı bir dünya görüşünün bireysel kimliği ve seçimleri önemsemeyen bir politika üreteceğini dikkate almak gerekiyor. Ayrıca böyle bir dünya görüşü sosyal hizmet mesleğinin temel değerlerinden uzaktır.

Sosyal Adaletin Sınırları

Sosyal adaletin sınırlarını dört kavrama başvurarak çizebiliriz. Bunlar bütün bireylerin; eşit değeri, temel gereksinimlerini karşılamada eşit hakka sahip olmaları, yaşam şanslarını ve fırsatları olabildiğince geniş oranda kullanmaları ve adaletsiz her düşünce ve eyleme karşı korunmalarıdır.

Mesleğin Etik Standartlarında Sosyal Adalet

Sosyal adalet, sosyal hizmetin etik standartları kapsamında etik bir ilke olarak ele alınmakta, sosyal adaletin sağlanmasında sosyal hizmet uzmanlarına toplumsal bilinç artırma içeren bir rol yüklenmektedir.

Altı Meslek Değeri Arasında Sosyal Adalet

Sosyal Hizmet Mesleğinin Etik kuralları (kodları) içinde açıkça altı değer tanımlanmıştır:

1. Hizmet,

2. Sosyal adalet,

3. Saygınlık ve kişinin değeri,

4. İnsan ilişkilerinin önemi,

5. Bütünlük,

6. Yetkinlik.

Görüldüğü gibi, sosyal adalete temel değerler listesinin başında rastlıyoruz.

Sosyal Hizmet Uzmanları Ne Düşünüyor? (Uygulamada Sosyal Adalet)

Araştırmalar, sosyal hizmet uzmanları tarafından mesleğin nihai amacının sosyal adalet olarak görüldüğüne işaret ediyor.