Afetlerde Acil Sağlık Hizmetleri

Afetler/Olağan Dışı Durumlar (ODD)

Afet, insan ve diğer canlılar için; normal yaşamı ve toplumsal faaliyetleri kesintiye uğratan, toplumda fiziksel, sosyal, kültürel ve ekonomik kayıplara neden olan ve etkilenen topluluğun üstesinden gelemediği doğa veya insan kaynaklı bir olgu olarak tanımlanmaktadır. Afetlerin etkilerinden korunmanın en etkili yolu, toplum olarak hazırlıklı ve donanımlı olmaktan geçer. Afetlerde görev alacak kurum ve kuruluşların etkili bir afet planlarının bulunması gereklidir. Afet planlaması, yerel yerleşim alanlarından genel kamu örgütlerine, sivil vakıf ve organizasyonlardan devlet kurumlarına kadar her üniteyi içine alacak ve verimli halde işlev görecek şekilde yapılmalıdır.

Afetlerin Sınıflandırılması

Afetler doğal (deprem, sel, kasırga, çığ vb.), doğal olmayan (kimyasal/radyoaktif sızıntılar, patlamalar, yangınlar, savaş vb.)ve karmaşık olarak sınıflandırılır.

Dünyada ve Türkiye'de Afet ve Önemi

Afetlerin verebileceği zararların minimuma indirilmesi için, afet öncesi yapılması gereken çalışmalara daha çok önem verilmeli, afetler konusunda duyarlı olunması amacıyla toplumda afet kültürünün ve afet yöne tim sisteminin tüm evreleri ile oluşturulmasına yönelik çalışmalara önem verilmelidir.

Afet Yönetimi ve Planlanması

Afetlerde yönetimin temel amacı; afetlerden korunma, hazırlıklı olma ve etkilerini hafifletmedir . Ülkemizde uygulanan Afet Yönetim Sisteminin, modern, bütünleşik, tüm kaynakları bir güç altında toplayan, toplam kalite yönetimi anlayışında ve afet yönetimini bir bütün olarak gören, toplum tabanlı, tüm evrelerde halkın, sivil toplum kuruluşlarının ve gönüllülerin katılımını sağlayan bir anlayışa kavuşturulması hedeflenmelidir. Afet yönetim evreleri; risk ve zarar azaltma, hazırlık, müdahale, iyileştirme ve yeniden inşa evresi olarak aşamalara ayrılmaktadır. Bu aşamalardan ilk ikisi afet olmadan önceki risk yönetimi faaliyetlerinin içinde, diğer üç aşama ise afet olduktan sonra kriz yönetimi faaliyetleri içerisinde bulunmaktadır.

Türkiye'de Afet Yönetimi

Afetlerle ilgili olarak görev yapan İçişleri Bakanlığı’na bağlı Sivil Savunma Genel Müdürlüğü, Bayındırlık v e İskan Bakanlığı’na bağlı Afet İşleri Genel Müdürlüğü ve Başbakanlık’a bağlı Türkiye Acil Durum Yönetimi Genel Müdürlüğü kapatılarak 2009 yılında çıkarılan 5902 sayılı yasa ile Başbakanlık’a bağlı “Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı” kurularak yetki ve sorumluluklar tek bir çatı altın da toplanmıştır.

Sağlık Bakanlığı’nda; afet ve olağandışı durumlar “Acil Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü” tarafından yürütülmektedir. Günümüzde, ‘’Afet ve Acil Durum Yönetimi Daire Başkanlığı’’ bünyesinde Ulusal Medikal Kurtarma Ekipleri (UMKE) ile Sağlık Afet Koordinasyon Merkezi (SAKOM) hizmet vermektedir.

Afetlerde Sağlık Hizmetleri

Afetlerde sağlık hizmetleri sunumunun daha etkili bir şekilde gerçekleştirilebilmesi için gerekli hazırlık ve planlama çalışmalarının, afet öncesi dönemde yapılması gerekir. Afet durumlarında ise kurtarma ve acil sağlık hizmetleri, toplum sağlığı hizmetleri, ruh sağlığı hizmetleri ve hastane hizmetleri yoğun bir şekilde ivedilikle sunulmalıdır.

Afet dönemlerinde acil sağlık hizmetlerinin düzenli bir şekilde yürütülebilmesi için afet ortaya çıkmadan yapılması gerekenler arasında; ülkenin afet planına uygun il afet planlarının yapılması, afet durumunda kullanılacak donanımların belirlenmesi, il afet planlarında kriz yöneticisi belirlenmesi ve güncelleştirilmesi, afet yönet iminde sağlıkla ilgili işlerin sağlık kriz yöneticisi tarafından yönet ilmesi, hastanelerin acil hizmetler bakımından afet durumlarında kapasitelerinin artırılması için gerekli ‘‘Hastane Afet ve Acil Durum Planları" nın hazırlanması, afetin büyüklüğüne göre devreye girecek devlet, üniversite ve özel hastanelerin isimlerinin ve ayıracakları yatak sayılarının önceden belirlenme si, sağlık çalışanı ve afet yöneticilerine afet planları, kurtarma, ilkyardım, acil yardım, haberleşme, gerilim altında çalışma, triyaj, temel yaşam desteği ve taşıma teknikleri, yasal sorumluluklar konularında bilgilendirme ve uygulama eğitimlerin in yapılması yer almaktadır.