Gazneliler II

Sultan Mesud Dönemi

Sultan Mesud, babasının veliaht tayin ettiği kardeşi Muhammed ile giriştiği mücadeleyi kazanarak Ekim 1030'da Gazneli tahtına oturdu. Saltanatının ilk yıllarına, Mahmudiyan olarak bilinen devlet adamlarının güvenini kırarak başladı. Yine bu ilk yıllarında Mekran valisini bertaraf ederek buraya kardeşini atadı. Ardından amcası Yusuf'u Kusdar'a vali tayin etti. Kaşgar'a elçiler göndererek iyi ilişkiler temin etmeye çalıştı (Mayıs 1031).

Sultan Mesud ile Ali Tegin arasında Huttel'den dolayı anlaşmazlık başgösterdi. Sultan, Harezmşah Altuntaş'ı Ali Tegin ile savaşmak üzere görevlendirdi. Tarafların karşı karşıya geldiği Debusiye Savaşı'nda Altuntaş ağır bir şekilde yaralandı ve bir süre sonra da öldü. Yerine oğlu Harun, Harezm'e tayin edildi. Sultan, bu esnada Horasan için tehdit haline gelen Türkmen reislerini yakalaması için Taş Ferraş'ı görevlendirdi. Kardeşinin Gazneli sarayında ölmesini ileri süren Harezmşah Harun, Karahanlılar ve Selçuklularla ittifak kurarak bağımsızlığını ilan etti. Ancak Gaznelilerin bir suikastı sonucunda harekete geçemeden öldürüldü (18 Nisan 1035). Yerine kardeşi İsmali Handan geçti. Sultan Mesud, Ahmed Yınaltegin'in Hindistan'da isyan çıkarması üzerine Hintli Tilek'i buraya gönderdi ve isyan bastırıldı. 1031'de Kirman'ı zapt eden Gazneliler yeterince alakadar olamayınca burası tekrar Büveyhiler tarafından zapt edildi (1035).

Selçuklularla Mücadele

Selçukluların müttefiklerini kaybetmelerinden sonra Horasan'a gelerek bazı bölgeleri istemeleri tarafları savaşa sürükledi ve kazanan Selçuklular oldu. Taraflar arasında yapılan anlaşmaya uymayan Selçuklular akınlarına devam etti. Bu yüzden taraflar arasında meydana gelen savaşın kazananı yine Selçuklular oldu (Mayıs 1038). Bunun üzerine Sultan, Selçukluların ezeli düşmanı Şah Melik ile bir ittifak kurdu. Selçukluların Gazneli toprakların saldırıları devam edince taraflar 1039'da Serahs'ta tekrar karşılaştı. Bu kez Sultan Mesud, Selçukluları mağlup etti. Selçuklular bu kez de yapılan anlaşmaya uymayınca Sultan yeniden bir savaş hazırlığı yaptı ve hareket geçti. Taraflar Dandanakan'da karşılaştı ve Gazneli ordusu ağır bir mağlubiyet aldı (Mayıs 1040). Sultan Mesud bir ordu toplamak için Hindistan'a giderken yolda gulamlar tarafından öldürüldü (Ocak 1041).

Sultan Mevdud Dönemi

Sultan Mevdud, Selçuklularla mücadeleye devam etti. İki kez Sistan'a ordu gönderdiyse de başarı sağlanamadı. Sultan'ın Selçuklulara karşı teyakkuzu Selçuklu şehzadesi Alparsalan tarafından durduruldu. Sultan Mevdud, Selçuklulara karşı birleştiği müttefikleriyle buluşmak için yola çıktığı esnada rahatsızlandı ve hayatını kaybetti

Gazneli Devleti'nin Yıkılma Sürecine Girmesi

Mevdud'un ölümünden sonra kısa aralıklarla saltanat değişiklikleri yaşandı. Ferruhzad'dan sonra tahta çıkan Sultan İbrahim döneminde Selçuklularla iyi ilişkiler kuruldu, Gur bölgesi hakimiyet altına alındı. İbrahim'den sonra tahta çıkan Arslantaş ile kardeşi Behramşah arasında iktidar mücadelesi yaşandı. Behramşah, Melik Sencer yardımıyla tahta çıktı. Behramşah'ın ölümünden sonra tahta oğlu Husrevşah ondan sonra da torunu Huvrev Melik çıktı. Husrev Melik'in Gurlular tarafından öldürülmesiyle Gazneliler Devleti sona erdi (1186).