İlamlı İcra Yoluyla Takip ve Rehinin Paraya Çevrilmesi Yoluyla Takip

İlamlı takip talebinde bulunulabilmesi için alacağın ilam veya ilam niteliğindeki bir belgeye bağlanmış olası gerekir. İcra dairesinin bunu göz önünde bulundurmaması şikâyet sebebidir. Bu sebeple, ilamlı icra takip talebini alan icra dairesinin ibraz edilen belgenin ilam veya ilam niteliğinde bir belge olup olmadığına bakması gerekir.

İlamlı icrada, borca itiraz edemeyen borçlu, yetki itirazında da bulunamaz. Çünkü alacaklı, Türkiye’deki herhangi bir yerdeki icra dairesinde mahkeme kararına bağlanan alacağını temin etmek için icra takibi başlatabilir. Daha önce gördüğümüz takip yollarında icra dairesinin yetkisine itiraz meselesi ilamlı icrada gündeme gelmez.

Mahkeme hükmüne dayanarak ilamlı icra takibi yapmak isteyen alacaklının hükmün kesinleşmesini beklemesi zorunlu değildir. Ancak bazı durumlarda hükmün kesinleşmesi zorunludur. Taşınmaz malın aynına ilişkin kararlar, kişiler ve aile hukukuna ilişkin hükümler ve yabancı mahkeme ilamlarının tenfizi hakkındaki hükümler kesinleşmeden icra edilemez. Ancak şu hususa dikkat edilmelidir ki nafaka alacağına ilişkin ilamlı takipte hükmün kesinleşmesi şart değildir.

Borcun itfa edilmiş veya ertelenmiş veyahut zaman aşımına uğramış olmasına rağmen ilamlı icra takibi yapılmak istenebilir. Borçlunun böyle bir durumda icra mahkemesinden icranın geri bırakılmasını talep etmesi gerekir. Yoksa icra takibinin devam etmesine engel olunamaz.

İlamlı icra takibi devam etmekte iken veya sona erdikten sonra borçlunun gerçekte borçlu olmadığı anlaşılabilir. Şöyle ki kanun yoluna başvurusu sonuçlandıktan sonra, icraya konulmuş hüküm geçersiz hâle gelebilir. Eski hâle iade için borçlu icranın iadesini talep etmelidir.

Rehinle güvence altına alınmış alacak bakımından ilamlı veya ilamsız takip yapılabilir. Bunun için alacağın ve/veya rehinin ilam veya ilam niteliğindeki bir belgeye bağlanmış olması yeterlidir. Yani alacağın ilam veya ilam niteliğinde bir belgeye bağlanmış olması yeterli olduğu gibi, rehin hakkının da bu nitelikteki bir belgeye bağlanmış olması da ilamlı icra takibi başlatılmasını mümkün kılar.

Alacağı rehinle güvence altına alınmış alacaklı için önce rehine başvurma zorunluluğu geçerlidir. Ancak bu kurala bazı istisnalar getirilmiştir. Özellikle alacağı kambiyo senedine bağlı alacaklı her hâlükârda haciz yoluyla takip yapabilir. Ayrıca, rehinin paraya çevrilmesi hâlinde alacağın karşılanmayacağı anlaşıldığında alacaklıya geçici rehin açığı belgesi verilir. Alacaklı, bu belgeye istinaden borçlunun diğer mal ve hakları bakımından haciz yoluyla takip yapabilir.

Rehinin paraya çevrilmesi yoluyla takipte satış isteme süresinin kaçırılmasına haciz yoluyla takiptekinden farklı bir sonuç bağlanmıştır. Alacaklının süresi içinde satış istememesi rehinin paraya çevrilmesi yoluyla takibin düşmesine sebep olur.

Rehinin paraya çevrilmesi yoluyla takip, rehin konusu şeyin paraya çevrilmesine yöneliktir. Satıştan elde edilen bedel ile alacaklının alacağı ödenir. Satış bedeli alacağı tam olarak karşılamadığı takdirde alacaklıya kesin rehin açığı belgesi verilir. Alacaklı bu belge ile borçlunun diğer mal ve hakları açısından haciz yoluyla takip yapabilir.