Hayvan Refahı, Önemi ve Ölçütleri

Dünyanın çeşitli bölgelerinde çeşitli din ve/veya öğretilerin etkisiyle oluşan kültürel kodlar, insanoğlunun ekosistemin bileşenlerinden biri olan hayvanlara bakış açısını şekillendirmektedir.

Tarihi boyunca insan, kendi temel ihtiyaçları ve konforu için hayvanlardan yararlanmıştır ve yararlanmaya devam edecektir. Yararlanmak; sömürmek, soylarını tüketmek veya zulmetmek, acı çekmelerine sebep olmayı gerektirmemektedir.

Hayvanlardan yararlanırken, onların da temel hakları ve ‘iyi olma hâli’nden ödün vermemek, yine insanın sorumluluğundadır.

Danimarka’da 1950 yılında, hayvanları koruma yasasının çıkarılması ve sonrasında Avrupa Birliği, Kanada, USA, Avustralya gibi gelişmiş ülkelerin yasa ve yönetmeliklerinde, hayvan hakları ve refahına uygun yetiştirme, nakil, kesim, deneyde kullanım, iş ve diğer amaçlarla (görme engellilere yardım, narkotik vb.) kullanılan hayvanların en ideal şekilde bakım ve yönetimine dair kanun ve yaptırımlar şekillenmiştir.

Brambell komisyonu tarafından 1965 yılında kaleme alınan ‘Hayvanların 5 temel özgürlüğü’ metni doğrultusunda daha iyi refah şartlarının sağlanmasına yönelik bilimsel ve yasal çalışmalar sürmektedir.

Gelişmiş ülkelerin ilgili kurumları hayvanların bulunduğu her yerde ve her şartta rutin kontrollerini yaparak refaha aykırı durumları periyodik olarak raporlar ve cezai işlemler uygulanmasını sağlarlar. Dünya Devletlerinin hemen tamamı tarafından 1978 yılında, Paris Unesco merkezinde imzalanan ‘Hayvan hakları evrensel beyannamesi’, birçok ülke yasa ve yönetmeliklerinin temel bakış açısının oluşmasında standart olarak kabul edilmiştir.

Türkiye’nin 2004 yılı Haziran ayında, TBMM’de kabul edilerek kanunlaşan, Hayvanları koruma yasası (Sayı: 5199) ile hayvan refahı ile ilgili Avrupa Birliği yasa ve yönetmeliklerine uyum süreci hızlanmıştır.

Hâlihazırda, uyumun tamamlanması ve hayvanların refahını sağlamaya yönelik yasal çabalar sürmektedir. Türkiye Cumhuriyeti vatandaşları ise, geçmişten günümüze, hayvan hakları ve refahı ile ilgili yüksek empati ve duruşa sahiptir. Ayrıca ülkedeki sivil toplum kuruluşlarının da hayvanların refahına katkısı yadsınamaz öneme sahip olagelmiştir.

Hayvanların 5 temel özgürlüğü kapsamında, hayvanın veya hayvan grubunun refah seviyeleri ile ilgili sonuçlara varmak mümkündür. Bu amaçla incelenmesi gereken durumlar şöyle sıralanabilir.

Beslenme düzeyi: Hayvanların türüne ve ihtiyaçlarına uygun özellikte ve gerekli besin maddelerini içeren yem ile beslenmesi gerekir.

• Su ihtiyacının karşılanması
• Barınma şartları
• Sağlık durumu
• Normal davranışlarını sergilemesi

İnsanoğlu, bilimin ışığında, ekosistemin akıl sahibi parçası olarak diğer canlılar ve cansız bileşenlere zarar vermekten kaçınmalı, çevre bilinci ile toprağa, havaya, suya, yani yaşamın temel araçlarına, hayvanlara, bitkilere ve doğaya saygı ve özen ile muamele etmelidir.