Sığırların, Koyunların ve Keçilerin Davranışları

Sığırlarda genelde birbirleriyle benzer beslenme ya da otlama davranışları gözlenir. Diurnal ya da sirkadiyen (gündüz aktif) ritme sahip olan sığırlar, gün içerisinde otlama, geviş getirme (ruminasyon) ve dinlenme şeklinde periyodik aktivite gösterirler. İneklerde yem yeme organeli olarak dudak, diş ve dilleri kullanılmakla beraber dil oldukça etkindir. En uzun otlama süresi sabahın erken saatlerinde ve güneş batımına yakın saatlerde gerçekleşir. Otlama süresi yaklaşık olarak günde 4 -9 saattir. Laktasyon dönemindeki ineklerde otlama süresi diğerlerine göre daha fazladır. İnekler otlama esnasında genelde ayakta dururlar ve hep aynı yerde durmazlar düzenli olarak yer değiştirerek otlarken ruminasyonu uyaracak otları tercih ederler. Hayvanın otlama ve yem seçim performansı üzerinde otun tazeliği, lezzeti ve bileşimi olduğu kadar otların dışkı ile bulaşıp bulaşmaması, suya olan mesafe, hayvanın açlık durumu, çevre sıcaklığı ve otlatma zamanı da etkili olmaktadır. Sığırlar günün 3 te biri kadar zamanı ruminasyona ayırırlar.

Anne ile buzağı arasındaki iletişim görme, koklama ve ses duyularıyla yardımıyla gerçekleşmektedir. Buzağılar doğumdan sonra (2 -5 saat) emmeye başlar. Emme sıklığı ve tüketilen süt miktarı üzerinde annenin yaşı, emzirme şekilleri (anneden, kovadan veya biberonla) ve annenin süt miktarı etkilidir.

Ana erkil olan sürü içerisinde yaşlı bir dişi, ergin dişiler ve onların yavrularından oluşmaktadır. Erkekler ise genelde tektirler ve yalnızca çiftleşme dönemlerinde dişilerle bir araya gelirler. Köy sürülerinde genellikler erkek ve dişiler karışık olarak meraya gönderilirler. Bu sürülerde hakimiyet 2,5 yaş ve üzerindeki boğalardadır. Sürü içerisinde alfa hayvan olarak adlandırılan dominant veya lider bir inek bulunmaktadır ve diğerleri üstünlük oranlarına göre lider ineğin altında yer almaktadır.

Östrüs gösteren bir inekte gözlenen en belirgin davranış şekli, boğa üzerine atladığında hareket etmeden durmasıdır. Östrüs siklusu ineklerde ortalama 21 gündür. İneklerde östrüs süresinin genellikle 8 -9 saat kadar olduğu bildirilmektedir. Boğalarda gözlenen en önemli kızgınlık belirtisi olan dişilerin idrarını koklama veya genital bölgelerinin inceleme ve yalama davranışı östrüsteki ineklerin belirlenmesinde oldukça önemlidir.

Koyunlarda otlama sosyal bir davranıştır fakat gün içerisinde devamlı otlamazlar. Gün içerisinde sabahın erken saatlerde ve öğleden sonraki serin saatlerde olmak üzere iki farklı otlama periyodu gözlenir. Otlama süresi üzerinde çevre ısısı, gün uzunluğu, meranın vejetasyon durumu, ırk, yaş ve canlı ağırlık gibi birçok faktör etkilidir. Gün içerisinde toplam otlama süresi ise 5 ila 11 saat arasında değişmektedir. Kuzular yaklaşık 1 haftalık olduklarında ot yemeye başlarlar. Diğer mera hayvanları ile kıyaslandığında koyunlar, meradan en fazla yararlanabilen hayvanlardır.

Doğum yapacak koyun sürüden ayrılır ve doğumdan bir ya da iki gün sonra tekrar sürüye kuzu ile birlikte dönerler ve kuzuda böylece sürüye katılmış olur. Doğumdan hemen sonraki dönemde şekillenen analık davranışı, yeni doğan kuzunun yaşaması için oldukça önemlidir. Yavrunun ayağa kalkması ile birlikte anne yavruyu yalayarak temizlemeye çalışır.

Oldukça iyi görüşe sahip olan koyunların panaromik görüş açısı (330 °-360°’lik)’na sahip oldukları bilinmektedir. Renkleri çok rahat ayırt etme özelliğine sahiptirler. Koyunların otlama esnasında dahi sürü hâlinde dolaşmalarında muhtemelen sürekli birbirlerini takip etme ve gözlemeden dolayı olabileceği düşünülmektedir. Sürü içerisinde iletişimde göz teması oldukça etkin rol oynamaktadır.

Koyunlar serbest dolaşan hayvanlar olmakla birlikte genelde belirli bir alan içerisinde otlarlar. Otlayan koyunlarda seyahat uzunluğu her gün 8 km’den -16 km’ye kadar değişebilir. Otlama esnasında sürü içerisinde hemen hemen hiçbir hayvanda baskınlık davranışı gözlenmez. Sürü içerisinde yavrular daima annelerini ya da yaşlı koyunları izlerler.

Koyunlar mevsime bağlı poliöstrik hayvanlar grubundadırlar. Östrüs sezonu genellikle yazın veya sonbaharda başlayan, kışın erken dönemlerinde biten bir döngü şeklindedir. Koyunlarda kızgınlık süresi 24 -48 saat arasında değişmektedir.