Kesim Şartlarında Refahın Sağlanması

Türkiye’de, 24.06.2004 yılında Türkiye Büyük Millet Meclisinde kabul edilen Hayvanları Koruma Kanununda belirtilen esaslar çerçevesinde, hayvan kesimi ve öldürülmesi ile ilgili yönetmelik ve standartlar oluşturulmaya çalışılmış ve Avrupa Birliği yönetmeliklerine uyum süreci hâlihazırda sürmektedir.

Et verimi için yetiştirilen hayvanlara, kesim hayvanı denir.

Büyük kitlelerin et ihtiyacını karşılamak amacıyla yapılan profesyonel ve ticari kesimlerin yanısıra, özel ihtiyaçlar için yapılan kesimler ve din ile ilgili kesimlerin nispi oranları yüksektir ayrıca hasta veya yaralı durumlarda olan hayvanlar için de zorunlu kesim uygulanmaktadır.

Kasaplık hayvan kesimleriyle ilgili standartlar, Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından yayınlanan ‘Kanatlı ve Kırmızı et ve et ürünleri çalışma ve denetleme usül ve esaslarına dair yönetmelikler’de açıklanmıştır. Hayvan refahı standartları ise, Hayvan Sağlığı ve Zabıtası (Kanun no: 3285) ile Hayvanları Koruma (Kanun no: 5199) Kanunlarına göre düzenlenmektedir.

Yayınlanan yönetmeliklerde, hayvanların nakil sonrası kesimhane veya mezbahaya ulaşımından başlayarak, araçtan indirilmesi, dinlendirilmesi, muayene ve kesimhane içerisindeki sevkiyatları, kesim usulü, bayıltma ve sersemletme ve hayvan refahını sağlamakla ilgili yöntemler yer almaktadır.

Kesim öncesi, çiftlik, nakil ve kesimhane şartlarında, hayvanların refah standartlarına dikkat edilmediği durumlarda, elde edilen et ve mamüllerin kalitesi azalır, ekonomik değeri düşer.

Et ve Balık Kurumu Genel Müdürlüğü tarafından yayınlanan yönetmeliğe göre (2000, Madde 10), kesim öncesi muayene tamamlandıktan sonra, hayvanlarda yorgunluk ve hastalıktan olabilecek belirtilerin tefriki bakımından, bu hayvanlar en az 10 saat dinlendirilerek kesime sevk edilir.

Nakil sonrasında, kesimhaneye ulaşan hayvanların veteriner hekim muayenesinden geçerek, hasta veya yaralanmış olanların acilen kesilmesi gereklidir. Diğer hayvanların kesim zamanını beklemeden, yolda yaralanmış veya hasta hâlde olan hayvanın acısına bir an önce son vermek ve yaralı hâlde bekletmemek gereklidir.

Eğitimli ve deneyimli teknik eleman tarafından uygulanacak bayıltma yöntemleri, hayvanların beyin korteksinin geçici olarak devre dışı bırakarak, kısa süreli bilinç kaybına sebep olmalıdır. Hayvan kısa dönem içerisinde ağrı ve diğer duyularından uzaklaşacak, kesimin gerçekleşmemesi hâlinde, birkaç dakika gibi kısa bir süre içerisinde kendine gelip, hatta yem yemeye başlayacaktır.

Hayvan, bayıltıldıktan hemen sonra, kesim işlemine geçilmelidir. Zira, saniyeler sonra hayvanın bilinci geri gelecektir. Kesim işlemi, dünyada, çoğunlukla boyun veya göğüsten yapılmaktadır. Türkiye’de boyundan kesim uygulanmaktadır. Bu metotta amaç, beyine giden ana damarların kesilmesidir.

Kesim, eti için yetiştirilen hayvanların uygun metotlar ve şartlar altında öldürülmesidir. Kesim standartları ve metotları, hemen bütün Dünya toplumlarında, dini öğretiler esasına göre düzenlenmiştir. İster et verimi, ister diğer amaçlarla yapılsın, hayvanın acı ve ıstırap çekmeden kesilmesi veya öldürülmesi insanoğlunun etik sorumluluklarından olmalıdır.