Nakil Şartlarında Refahın Sağlanması

Evcil hayvanlar, gıda, dokuma sanayi, arkadaşlık, spor ve bilimsel çalışmalar gibi ekonomik, sosyal, kültürel ve duygusal amaçlar için insanlar tarafından kullanılırlar. Bütün bu faaliyetlerin gerçekleştirilmesi sırasında birçok hayvan hayatlarının bir döneminde nakledilirler. Nakledilen hayvanların refahı, sağlığı ve ekonomisi ile ilgili endişelerin artmasından dolayı bu hayvanların korunmasına yönelik önlemlerin alınması önem kazanmıştır.

Hayvansal proteinler içerisinde, etin insan beslenmesindeki rolü önemlidir. Sağlıklı şartlarda yetiştirilen hayvanlar yine hijyen, refah ve sağlık kriterlerinin önemsendiği şartlarda nakledilmelidir.

Hayvanın bulunduğu işletmeden diğer işletmeye veya kesimhaneye taşınması, önce barınağından alınması, tutulması veya yakalanması, zapt edilmesini gerektirir.

Ayrıca, nakilden önce, farklı hayvan gruplarının karıştırılması, aynı nakil aracına yüklenmesi, farklı çiftliklerden hayvanların toplanması, farklı tür ve cinsiyette hayvanların yanyana getirilmesi, hayvanlar arasında kavga ve yaralanmalara sebep olmaktadır.

Hayvanların yetiştirildikleri işletmelerde uygulanan bazı sürü idaresi yöntemleri yükleme sırasında hayvanlar üzerinde olumsuz etkilere neden olabilir. Bu nedenle hayvan bakıcılarının yükleme esnasında gereksiz gürültüden ve zorlamadan kaçınmaları sağlanmaları, sürece eğitimsiz bakıcıların ve seyircilerin dahil olması engellenmelidir.

Yükleme ve boşaltma sırasında kullanılan rampanın açısı da önemlidir. Rampaların açısı domuzlar, buzağılar ve atlar için 20°, koyunlar ve sığırlar için 26° ’ den daha fazla olmamalıdır.

Nakil esnasında taşınan hayvan başına ayrılacak alan, hayvan refahını etkileyen en önemli faktörlerden biridir. Hayvan başına ayrılacak alan araç ve nakledilecek hayvanın boyutları dikkate alınarak önceden hesaplanmalıdır. Araç içinde taşınan hayvanlar için ayrılan alanın azalmasına bağlı olarak yaralanma olayları, kan kortizol ve kreatin kinaz seviyeleri artmaktadır.

Ayrıca, özellikle araç içerisinde bağlı hayvanlarda, ani fren durumlarında veya virajlı yollarda, boğulmaya bağlı ölümler gözlenebilir. Hayvanları nakil esnasında bağlamak yerine, bireysel bölmesi bulunan araçların kullanımı yaygınlaşmalıdır.

Yükleme yoğunluğu çeşitli şekillerde ölçülebilir. Bu alanların hesaplanmasında yararlanılan eşitliklerden en çok kullanılanı şöyledir:

FAWC (Çiftlik Hayvanları Refahı Komitesi) Eşitliği

Alan (metrekare) =0,021×W0,67

Koyun ve domuzların taşınmasında kullanılan araçlar 1-3 katlı, sığırlarda 1-2 katlı, tavuklarda ise çok katlı kasaya sahiptirler. Nakil esnasında, hayvanın stres şartlarına maruz kalması ile, hem refah ve konforu negatif yönde etkilenir, hem de iskelet kaslarındaki glikojen rezervleri tükenir.

Türkiye’de nakillerin, hayvan, toplum ve çevre sağlığı açısından ideal seviyeye ulaşabilmesi için hastalık taşıyan veya taşıma riski bulunan, sağlık durumu nakle uygun olmayan hayvanların sevklerine izin verilmemelidir.