Yetiştirme Refah İlişkisi ve Yasal Düzenlemeler

Hayvanları evcilterek, onların doğal yaşam koşullarından koparılarak, insanın oluşturduğu çevrede barındırılmas, beraberinde yetiştirme koşullarının deneme yanılma ile çok daha sonra ise bilimsel metotlarla belirlenmesini sağlamıştır. İnsan, sadece gıda amacıyla değil, diğer verimleri (kürk, yapağı), yoldaş, arkadaş, korunma, işgücü ve nihayetinde deneylerde kullanım gibi birçok amaçla, hayvanları yetiştirme faaliyetleri yapmaktadır.

Hayvan refahı, hayvanın, insan yönetimi altında iken, ihtiyaçlarının doğal yaşamına en uygun şekilde karşılanmasına ilişkin, ortaya konan çabalar ve standartların bütünüdür.

Yetiştiricilik bakımından hayvan refahı, çevre ile uyum içerisindeki bir hayvanın hem zihinsel, hem de fiziksel bakımdan tam olarak sağlıklı olma durumu; insanlar tarafından oluşturulan çevrede, hayvanların herhangi bir acı ya da rahatsızlık duymaksızın yaşayabilmesi ve uyum gösterebilmesi (hayvanın içinde bulunduğu ve etkilendiği çevre şartları ile başa çıkabilme kabiliyeti şeklinde tarif edilebilir.

Hayvan yetiştiriciliği yaparken, hayvanların temel ihtiyaçlarını karşılayacak şartların bilinmesi ön şarttır. Bu amaçla, ünitede, hayvanları etkileyen çevresel faktörler, çeşitli hayvan türlerine değinilerek ifade edilecek ve refah ile ilişkisi belirtilecektir.

Yaşama alanı: Hayvanların, sağlıklı şekilde yaşamalarını, türüne ait diğer hayvanlarla beraber olmasını, çeşitli zararlardan, aşırı klimatik faktörlerden ve hastalıklardan korunması amacıyla içinde bulunduruldukları sistemlere barınak denir.

Barınak içi ekipmanlar, düzenlemeler, zenginleştirme faktörleri: Barınak içerisindeki ekipmanlar, hayvanların rahatça yeme suya ulaşabilmeleri yönünden incelenmeli, eksiklikler giderilmelidir. Hayvan, sıra beklemeden, diğer hayvanlarla agresif ilişkiye girmeden, istediği zaman yeme ve suya ulaşabilmelidir.

Barınak zemini ve altlık: Hayvanın, üzerinde yaşadığı zeminin ve altlığın tür ihtiyacına göre düzenlenmesi gereklidir.

Barınak havası: Hayvanların yaşadıkları alan, her an dışkı ve idrar ile kirlenmekte ve idrar dışkı kaynaklı metabolizma ürünleri soludukları havaya karışmaktadır.

Çevre Sıcaklığı: Ergin hayvanlar, insanların aksine, tüy ve kürk gibi izolasyonu yüksek özellikleri sayesinde soğuğa daha toleranslı, sıcağa daha hassaslardır. Çevre sıcaklığının, özellikle yüksek nispi nem ile beraber olması durumunda, sıcaklık stresi başlar.

Işık ve Ses: Işık, canlıların fizyolojik fonksiyonları üzerinde temel etkilere sahip bir fiziksel faktördür. Hayvanlar, yaşadıkları ortamda çevresini, yem su gibi ihtiyaçlarını görmek için ışığa gereksinim duyar.

Beslenme ve yem: Hayvanlar, ihtiyaçlarına göre düzenlenmiş, isteyerek tüketecekleri, verim özelliklerine uygun, sağlıklı, iyi şartlarda hazırlanmış ve muhafaza edilmiş yemler ile beslenmelidir. Yem miktar ve içerik olarak, hayvanın besin ihtiyacını tam anlamıyla karşılamalıdır.

İnsan ve hayvanlarla etkileşim: İnsan ve hayvanların büyük çoğunluğu, sosyal canlılardır. Sağlık ve refah düzeyi yüksek hayvan gruplarında, hayvanlar birbirleriyle dostça ilişki içerisinde olurlar.

Yasal Düzenlemeler

Hayvan nakilleri ve kesim şartları düzenleyen yönetmeliklere ek olarak, deney hayvanları kullanımı ile ilgili yönetmelikler ve uygulamalar noktasında, Türkiye Cumhuriyeti, uygar ülkelerdeki standartlara ulaşmıştır.

Yetiştirme şartları ile ilgili ise, 23 Aralık 2011 yılında resmi gazetede yayınlanarak yürürlüğe giren ‘Çiftlik hayvanlarının refahına ilişkin yönetmelik’ bulunmaktadır.