Emniyet Yönetim Sistemi

Emniyet Kavramı

Havacılık bağlamında, emniyet, "hava araçlarının işletilmesine ilişkin veya hava araçlarının işletilmesinin doğrudan yararına olan havacılık faaliyetleriyle ilişkili risklerin azaltıldığı ve kabul edilebilir bir seviyede kontrol altına alındığı durum" olarak tanımlanır.

Burada önemli olan ve yapılması gereken şey riskleri sıralamak ve bu riskleri düzgün yöneterek riskleri makul seviyede tutabilmektir. Makul düzeydeki risklerin bulunduğu bir sistem “emniyetli” olarak kabul edilmektedir.

EmniyetKavramınınTarihi Gelişimi: Havacılık emniyetindeki ilerleme, genel hatlarıyla faaliyet dönemleri doğrultusunda olan dört yaklaşımla açıklanabilir; Teknik dönem, İnsan faktörleri dönemi, Organizasyonel dönem, Toplam sistem dönemi

Emniyet Riskleri

Havacılık kuruluşlarının çevrelerinde bulunan emniyet risklerini kabul edilebilir alanda tutabilmek için ya tehlikenin sonuçlarının hasar verme olasılığını düşürmesi ya da bu mümkün değilse ilgili faaliyeti iptal etmesi gerekmektedir.

Başlangıçta kabul edilemez alanda değerlendirilen emniyet riskleri, tehlikelerin olasılığının ya da şiddetinin azaltılması ya da kontrol altında alınması ile kabul edilebilir alanda değerlendirilebilmektedir.

Aynı şekilde ilk başta kabul edilebilir alanda yorumlanan emniyet riskleri, koşulların değişmesi ya da bu riski kontrol altına alma olanağının yok olması ile kabul edilemez olarak değerlendirilebilmektedir.

Havacılık kuruluşları, emniyet risklerini değerlendirip olasılıkları belirledikten sonra tehlikelerin sonuçlarının şiddetlerini değerlendirmelidir. İfade edilen tehlike sonuçlarının şiddetleri, havacılık kuruluşlarının oluşturacakları emniyet riski şiddet tablolarına göre değerlendirilmelidir.

Emniyet Yönetim Sistemi Kavramı

Emniyet yönetim sistemi(SMS), havacılık kuruşlarının faaliyet gösterdikleri alanlardaki tehlikelerin tanımlanmasında ve emniyet yönetiminde kullanılan bir araçtır. Bu tehlikelerin sonuçlarının getirdiği emniyet risklerinin kontrol altına almak ancak etkili bir SMS ile mümkündür.

SMS’i kullanabilmek için havacılık kuruluşları, bu sistemi kendi teşkilat yapılarına göre biçimlendirmelidir. Yani her havacılık kuruluşunun emniyet yönetim sitemindeki ögeler kendilerine özgü olacaktır.

Havacılık sektöründe emniyetin tesis edilmesi SMS ile mümkündür. Eğer bir kaza meydana gelmişse, bu durumda emniyet yönetim sisteminin başarısız olduğu söylenebilir.

Emniyet Yönetim Sisteminin Özellikleri: Havacılık kuruluşlarının faaliyetlerinde son derece büyük öneme sahip SMS’nin üç temel özelliği bulunmaktadır. Bunlar, SMS’nin sistematik, proaktif ve açık olmasıdır.

Sistematiklik, Emniyet yönetim sistemi, kendi çerçevesinde gerekli emniyet yönetimim faaliyetlerinin önceden belirlenmesi ve bu faaliyetlerin belirli bir düzen içerisinde sabit kalarak gerçekleşmesinden ötürü sistematiktir. Bu özellik sebebiyle, ani değişimlere kapalı olan SMS’te süreklilik arz eden iyileştirme hedefi yer almaktadır.

Proaktiflik, Havacılık emniyetini olumsuz etkileyecek hadiseler olmadan önlem niteliğinde çalışarak emniyet risklerinin azaltılması veya kontrol altına alınmasından dolayı SMS proaktiflik özelliği taşır.

Açıklık, Havacılık örgütlerinde yapılan tüm emniyet yönetimi faaliyetlerinin kayıt altına alınması ve bu faaliyetlerden elde edilen bilgilerin bir veri tabanı hâline getirilmesi sayesinde SMS ulaşabilir hâle gelmiştir, bu sebeple açıklık özelliği taşımaktadır.

Emniyet Yönetim Sistemi Bileşenleri: Emniyet yönetim sistemi dört bileşenden oluşur; Emniyet politikası ve amaçları, emniyet riski yönetimi, emniyet güvencesi, emniyet teşviki.

Emniyet yönetim sistemi oluşturacak havacılık işletmeleri, bu sistemi kurmak için kendi faaliyet alanlarını değerlendirmeli ve. Kuruluşun kompleks yapısı, teşkilat ve organizasyon ölçeği, faaliyet türü, karşılaşılabilecek tehlikeler, riskler gibi kuruluşa has özellikleri göz önünde bulundurarak SMS’i kendi teşkilat yapılarına uyarlamalıdır.

GAP Analizi (Boşluk Analizi)

Emniyet yönetim sisteminin iyileştirilmesinin ilk adımı olan sistem tanımlaması gerçekleştirildikten sonra GAP analizi (Boşluk Analizi) gerçekleştirilir. Bu analiz emniyet açıklarının belirlenmesi ve bunların analiz edilmesini içermektedir.

Emniyet Yönetim Sistemi ile Kalite Yönetim Sistemi Arasındaki Fark

Temel olarak emniyet yönetim sistemi, emniyet kapsamında havacılık kuruluşundaki insan faktörü ve örgüt yapısındaki etkenleri üzerinde çalışarak emniyet memnuniyetini amaçlamaktadır.

Kalite yönetim sistemi ise, havacılık kuruluşlarının hizmetlerine ve işletmenin ürünleri üzerine yoğunlaşarak müşteri memnuniyetini amaçlar.

Sivil Havacılıkta Emniyet Yönetim Sistemi Yönetmeliği

SHGM tarafından 13 Ocak 2012 tarihli resmi gazetede yayımlanan bu yönetmeliğin amacı; sivil havacılık sektöründe emniyet yönetim sistemine ilişkin kuralları düzenlemektir.

Havacılık işletmeleri sivil havacılıkta emniyet sistemi yönetmeliğini kılavuz alarak, bu yönetmeliğin kurallarına göre kendi teşkilat yapılarına göre SMS’i şekillendirirler.