Hava Aracı Bakım Kuruluşlarında İş Sağlığı ve Güvenliği

Havacılık sektörü bünyesinde farklı birçok meslek grubunda görev yapan çalışanlar bulunmaktadır. Bu havacılık çalışanlarının bir kısmı yer hizmetlerinde, bir kısmı uçak içi kabin hizmetlerinde, bir kısmı hava trafik kontrolörlüğünde, bir kısmı uçak mühendisliğinde, bir kısmı işletmecilik işlerinde ve bir kısmın da hava araçlarının bakım, onarım ve revizyon işlerinin yapıldığı bakım kuruluşlarında görev yapmaktadırlar. Bu meslek gruplarındaki çalışanların görevlerini en iyi şekilde yapabilmesi, iş kazalarından korunabilmeleri ve meslek hastalıklarına yakalanmamaları için iyi organize edilmiş, iyi planlanmış bir iş sağlığı ve güvenliği sistemine ihtiyaçları vardır.

Hava Aracı Bakım Kuruluşu Tanımı, Önemi ve Kapsamı

2920 sayılı Türk Sivil Havacılık Kanunu’nda hava aracı, havalanabilen ve havada seyredebilme kabiliyetine sahip her türlü araç olarak tanımlanmaktadır. Hava aracı bakımı, hava aracının sağlamlığı ve performansının sürdürülebilmesi için gerekli faaliyetler bütünüdür. Hava aracı bakım kuruluşu, önce emniyet bilinciyle uçuş faaliyetlerinin sağlanması için hava aracının uçuşa hazır hālde bulundurulması (modifikasyon, tamir, kontrol, revizyon ya da arıza giderme faaliyetleri), kaliteden ve emniyetten ödün vermeden maliyetlerin azaltılması amacıyla bir havacılık otoritesi tarafından yetkilendirilmiş kuruluş olarak tanımlanmaktadır.

İş Sağlığı ve Güvenliği Tanımı, Önemi ve Kapsamı

İş sağlığı ve güvenliği, işyerinde işin yapılması esnasında işyerinin fiziki çevre şartları nedeniyle işgörenlerin maruz kaldığı iş kazalarının, sağlık sorunlarının ve mesleki risklerin tamamen ve/veya büyük bir oranda ortadan kaldırılması veya azaltılması olarak belirtilmektedir. İş sağlığı ve güvenliği sisteminin kurulmasındaki en temel amaç, iş yaşamında ortaya çıkabilecek iş kazalarını ve meslek hastalıklarının önüne geçebilmektir.

Hava Aracı Bakım Kuruluşlarında Karşılaşılan Riskler ve Tehlikeler

Havacılık sektörü işin doğası gereği birçok farklı faaliyeti bünyesinde taşımaktadır. Özellikle hava aracı bakım kuruluşlarında yapılan bakım faaliyetleri yüksek risk aktivitelerini de beraberinde getirmektedir. Hava aracı bakım kuruluşlarında karşılaşılan riskler ve tehlikeler; mekanik tehlikeler, kimyasal tehlikeler, fiziksel tehlikeler, elektrik tehlikeleri, yangın ve patlama tehlikeleri ile ergonomik tehlikeler olarak belirtilmektedir.

Mekanik Tehlikeler

Hava aracı bakım kuruluşlarında yaşanan iş kazalarının çoğunluğu mekanik tehlikelerden kaynaklanmaktadır. Hava aracı bakım kuruluşlarında görülen mekanik tehlikelerin başında, düşme (%26,1) biçiminde gerçekleşen iş kazaları gelmektedir.

Fiziksel Tehlikeler

Hava aracı bakım kuruluşlarında fiziksel tehlikelerden en fazla maruz kalınan tehlikelerden birinin gürültü olduğu değerlendirilmektedir. Diğer bir fiziksel tehlike ise titreşimdir. Yetersiz aydınlatma, iklim şartları, sıcaklık, nem, basınç ve tozlar gibi tehlikelerde yine fiziksel tehlikeler olarak sınıflandırılmaktadır.

Kimyasal Tehlikeler

Kimyasal tehlikeler genel olarak; katı kimyasallar, sıvı kimyasallar ile buharlar ve gazlar olarak üç grupta sınıflanmaktadır.

Elektrik Tehlikeleri

Hava aracı bakım hangarlarında hava aracına elektrik vermek veya elektrikli aletleri kullanabilmek için elektrik kaynakları bulunmakta ve tehlike arzetmektedir.

Yangın ve Patlama Tehlikeleri

Hava aracı bakımında kullanılan kimyasalların uygun şartlarda depolanmaması ve kullanılmaması nedeniyle oluşabilecek yangın ve patlama riski artmaktadır.

Ergonomik Tehlikeler

Hava aracı üzerinde yapılan bakım işlemlerinde çalışma yerlerinin dar olması, bakım personeline konforsuz ve sıkıntılı bir çalışma ortamı sunmaktadır. Kötü ergonomik şartlara sahip hava aracı bakım kuruluşlarında yapılan bakım faaliyetleri bakım personelinin çeşitli riskler almasına yol açmakta ve bunun sonucunda ise mesleki kas ve iskelet sistemi rahatsızlıkları ortaya çıkmaktadır.

İş Sağlığı ve Güvenliği Kapsamında Alınması Gereken Sorumluluklar ve Önlemler

İş sağlığı ve güvenliği, işyerlerinde meydana gelebilecek iş kazaları ve meslek hastalıklarına karşı önceden alınabilecek önlemleri (mevcut risklerin tanımlanması, analiz edilmesi, giderilmesi, çalışama koşulları, eğitimler vb.) ortaya koymaktadır. 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu, OHSAS 18001 İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetim Sistemi ve havacılık otoriteleri (Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü-SHGM, Uluslararası Sivil Havacılık Örgütü-ICAO, Avrupa Havacılık Emniyeti Ajansı-EASA) tarafından hava aracı bakım kuruluşlarına ve bakım personeline iş sağlığı ve güvenliği konularında bazı sorumluluklar getirmektedir. Bu sorumlulukların yerine getirilmesi hem yasal açıdan hem de iş kazası ve meslek hastalıkları bakımından son derece önemlidir.

Hava aracı bakım kuruluşlarının sorumlulukları; risklerin belirlenmesi, değerlendirilmesi ve önlem alınması, çalışanların iş kazaları ve meslek hastalıkları konularında eğitim verilmesi ve bilgilendirilmesi, koruyucu teçhizatların sağlanması ve kullanımının teşvik edilmesi, değişen şartlara uygun sağlık ve güvenlik tedbirlerinin alınması, uygun ergonomik ortamın sağlanması, sürekli denetlemelerin yapılması ve tehlikeli durumların düzeltilmesi, uygun işe uygun kişinin alımının ve çalıştırılmasının sağlanması, uyarıcı afiş ve sloganların uygun yerlere asılması ve kanunda yer alan diğer hususlar olarak belirtilebilir.

Hava aracı bakım personelinin sorumlulukları; iş sağlığı ve güvenliği konularında kurumdan almış oldukları eğitim ve bilgilendirmeler kapsamında, kendilerinin ve uğraştıkları işten etkilenen diğer çalışma arkadaşlarının sağlık ve güvenliklerini tehlikeye düşürmemek, işyerindeki makine, cihaz, araç, gereç, tehlikeli madde, taşıma ekipmanı ve diğer üretim araçlarını kurallara uygun şekilde kullanmak, bunların güvenlik donanımlarını doğru olarak kullanmak, kendilerine sağlanan kişisel koruyucu donanımı doğru kullanmak ve korumak şeklinde sıralanabilir.