Kas-İskelet Sistemi Hastalıkları

İnsan vücudunun stabilitesinin ve yapısal desteğinin sağlanmasında iskelet önemli bir role sahiptir. İskelet yapısı, iskeleti oluşturan kemiklerin birbirine bağlanmasını sağlayan geçiş bölgeleri içermektedir. Eklem olarak adlandırılan bu bölgeler kemikler arasındaki sürtünmeyi neredeyse ortadan kaldırır.

Kas-iskelet hastalıklarından artrit, eklem enflamasyonu anlamına gelir. En sık görülen artritler; romatoid artrit ve osteoartrittir.

Romatoid artrit(RA), bağ dokusunun enflamasyonu ile karakterize olan kronik, sistemik bir hastalıktır. En sık 35-60 yaşları arasında görülür. Hareketleri kısıtlayıcı ve ağrılı bir enflamatuvar durumdur. Ağrı ve eklem aşınması sebebiyle önemli oranda hareket kaybına yol açabilir. Hastalarda, yorgunluk, iştahsızlık, kilo kaybı, ateş, baş ağrısı, baş dönmesi, sabah tutukluğu, cilt altında nodüller, kuğu boynu deformitesi veya bunun tersi düğme iliği deformitesi görülebilir.

Ostreoartrit (OA), (Dejeneratif Artrit), artiküler kıkırdak dokusunun kaybı ve eklem yüzeylerinde yeni kemik oluşumu ile karakterize bir hastalıktır. Hastalarda, ağrı, eklemlerde sertlik, hareket kısıtlılığı, instabilite, eklem şişliği ve krepitasyon, yumuşak doku şişliği, heberden ve bouchard nodülleri, kızarıklık, şişme, duyarlılık görülür.

Ankilozan spondilit (AS) eklemlerde enflamasyona yol açan ve hastalık ilerledikçe aksiyel omurgayı da etkileyebilen kronik, yapısal ve fonksiyonel yetersizlikle birlikte inflamatuar bel ağrısına sebep olan bir hastalıktır. Üç aydan uzun süren, özellikle sabahları yataktan kalktıktan sonra veya uzun süreli hareketsizlik sonrasında belin aşağısında ve kalçada gelişen ağrı ve tutukluk, ağrı, göğüs ağrısı, eklem tutulumları; eklem dışı bölgelerde hassasiyet, ateş, hâlsizlik, yorguluk, kilo kaybı gibi genel semptomlar gelişebilir.

Sistemik lupus eritamatozus (SLE) etiyolojisi tam olarak bilinmemekle birlikte genetik, hormonal ya da çevresel faktörler ve bazı ilaçların neden olduğu, otoimmün bir hastalıktır.

Hastalık, her yaşta ve cinste görülmekle beraber en sık 15-40 yaşlar arasında başlar. Hastaların %90'dan fazlası kadındır. Hastalarda, ateş, hâlsizlik ve iştahsızlık, fenalık hissi, zayıflama, sistem bozukluklarına ait belirtiler tekrarlayan düşükler ve prematüre doğum, yüzde, burun üzerinde ve her iki yanakta yer alan kelebek şeklinde eritem görülür. Bunlardan başka daha birçok organ tutulumuna ait özel belirtiler vardır.

Skleroderma (sistemik skleroz), deri ve iç organların yaygın fibrozu ile karakterize, kronik inflamatuar bir hastalıktır. Başlıca belirti ve bulgular, el ve parmaklarda şişlik, hiper veya hipopigmente cilt değişiklikleri, yeni telanjiektaziler, cilt değişiklikleri, sıkı ve kalın cilt yüzdeki tutulumun sonucu yüzün mimik hareketleri neredeyse yapılamaz hâle gelir (maske yüz).

Psikososyal sorunlardır.

Kas iskelet sistemi hastalıklarının tanı, tedavi ve bakımında sağlık çalışanlarına büyük roller düşmektedir. Bu hastalar, günlük gereksinimlerini yerine getirirken zorlanmaktadırlar. Bununla birlikte hastanın eklemlerindeki şekil bozuklukları psikolojisini de olumsuz etkilemektedir.

Eklem-Bağ dokusu hastalıklarında bakımın ve teadvinin temel amacı, ağrının giderilmesi ve hastanın rahatlatılması, yorgunluğun giderilmesi, hareketin arttırılması, bireysel bakımın devamlılığının sağlanması, beden bilincinin iyileştirilmesi, etkili baş etme ve komplikasyonların olmamasıdır. Bakım süreci planlaması için, hastalık sürecinin iyi değerlendirmesi, enflamasyon ve dejenerasyon durumunun, hastalığın lokal ya da sistemik olup olmadığının bilinmesi gereklidir.