Atık Güvenliği
Atık Çeşitleri
Sağlıklı ve kirletilmemiş bir çevrede yaşama hakkı insanların doğuştan elde ettiği temel bir haktır. Bu hakkın korunması ve gelecek nesillerin de kirletilmemiş bir çevrede yaşayabilmesi için kirlenmenin azaltılması, engellenmesi, nihayetinde de yok edilmesi gerekir. Güvenli atık yönetiminin amacı atık oluşumundan bertarafına kadar insan sağlığını ve çevreyi atıkların tehlikeli etkilerinden korumaktır. Atıklar; maddesel özelliklerine göre katı, sıvı ve gaz nitelikli olabilir. Evsel, ticari ve endüstriyel işlevler sonucu oluşan ve tüketicisi tarafından artık işe yaramadığı gerekçesiyle atılan, ancak çevre ve insan sağlığının yanı sıra diğer toplumsal faydalar nedeniyle düzenli biçimde uzaklaştırılması gereken ve akıcı olabilecek kadar sıvı içermeyen her tür madde ve malzemeyi katı atık olarak tanımlamak mümkündür.
Tıbbi Atıklar ve Sınıflandırılması
Sağlık kuruluşlarında ki ünitelerden kaynaklanan atıklar tıbbi atık olarak nitelendirilir. İnsan sağlığı ve çevre açısından bakıldığında; hastanede oluşan atıklar, sadece hastane çevresi ve hastalar için risk oluşturmaz, aynı zamanda, tüm çevre ve toplumun sağlığını tehdit eder. Tıbbi Atıkların Kontrol Yönetmeliği’ne göre, sağlık kuruluşlarından kaynaklanan atıklar; evsel nitelikli atıklar, tıbbi atıklar, tehlikeli atıklar ve radyoaktif atıklar olmak üzere dört ana başlıkta incelenmektedir
Tıbbi Atıkların Kontrolü Yönetmeliği (TAKY)
Tıbbi atıkların nihai bertarafı kanunen şarttır. Bunun amacı; çevreye ve insan sağlığına zarar vermeyecek şekilde ilgili mevzuatlarda öngörülen her türlü önlemin alındığı tesislerde yakılması veya düzenli depolanması suretiyle yok edilmesi veya zararsız hâle getirilmesidir.Türkiye’de tıbbi atıkların güvenli yönetimiyle ilgili esaslar Çevre Bakanlığı tarafından 20 Mayıs 1993 tarih ve 21586 sayılı “Tıbbi Atıkların Kontrolü Yönetmeliği” çıkartılmış ve en son 5 Kasım 2013 tarihli ve 28812 sayılı Resmî Gazete ile yeniden düzenlenmiştir. Bu yönetmeliğe göre tıbbi atıkların çevre ve insan sağlığına zarar verecek şekilde doğrudan veya dolaylı olarak alıcı ortama verilmesi yasaktır. Bununla beraber tıbbi atıkların kaynağında diğer atıklardan ayrı olarak toplanması, biriktirilmesi, taşınması, sterilizasyon işlemlerine tabi tutulması ve bertarafı esastır. Buna tıbbi atıkların yönetimi denir.
Tıbbi Atıkların Yönetimi
Sağlık kuruluşlarında oluşan atıklar, tıbbi atıklar, tehlikeli atıklar, evsel nitelikli atıklar ve radyoaktif atıklar olarak sınıflandırılmakta ve birbirleri ile karışmadan kaynağında ayrı olarak özel torba ve kutular ile toplanmaktadır. Özel araçlar ile taşınmakta, özel birimlerde depolanmaktadır ve özel olarak bertaraf edilmektedir. Tıbbi atıklar yönetimi her aşamada mevzuata uygun olarak yapılmalıdır.
Tıbbi atıkların oluşumundan, bertaraflarının sağlanmasına kadar geçen süre Tıbbi Atık Yönetimini ifade etmekte olup altı aşamada ele alınır. Bunlar;
- Tıbbi atıkların toplanması
- Tıbbi Atıkların minimizasyonu
- Tıbbi atıkların taşınması
- Tıbbi Atıkların geçici depolanması
- Tıbbi atıkların nihai bertaraf tesisine taşınması ve
- Tıbbi atıkların bertarafıdır.
Atıklarla ilgili olarak sağlık kuruluşlarında karşılaşılan hatalı uygulama ve eksiklikler aşağıda sıralanmıştır;
Bazı sağlık kuruluşlarındaevsel atıklar için konulmuş çöp kutularında kullanılan torbaların renklerinde karışıklıklara rastlanabilmektedir.
Tıbbi ve evsel atıklar ayrı toplansa bile, sağlık kurumu içinde aynı servis aracı ile taşınmaktadır.
Kesici ve delici aletler, doğrudan kırmızı tıbbi atık torbalarına konulmaktadır.
Atıklarla ilgilenen personel, atıkların toplanmasını herhangi bir önlem almadan gerçekleştirmektedirler.
Sağlık kuruluşlarının çoğunluğunda geçici depolama odası veya konteyneri bulunmamaktadır.
Hastane depolama alanlarında geçici olarak depolanan atıklar, yönetmelikte belirtildiği şekilde her gün düzenli olarak toplanmamaktadır
Sağlık kuruluşlarının bir kısmında temizlik hizmetleri özel sektöre, dolayısıyla düşük maliyetle çalışan bilinçsiz kişilere yaptırılmakta ve bu insanlar çeşitli risklere maruz kaldıkları gibi uygulamaları da aksatmaktadırlar.