Hasta ve Çalışan Güvenliği İçin Enfeksiyon Kontrolü

Hastane enfeksiyonları (Nazokomiyal enfeksiyonlar/hastane ile ilişkili enfeksiyonlar) sağlık hizmetiyle ilişkili enfeksiyonlardır. Hastane enfeksiyonları veya nazokomiyal enfeksiyonlar hastaneye yatan hastaların en sık karşılaştığı komplikasyonlardır. Cerrahi alan enfeksiyonları, hastanelerde en sık meydana gelen istenmeyen olaylar arasında ikinci sırada yer almaktadır. Sağlık hizmeti ilişkili enfeksiyon ve buna bağlı komplikasyon gelişme riski özellikle yoğun bakım ünitesinde (YBÜ) yatan hastalarda yüksektir.

Hasta morbidite ve mortalitesinde artış, ekonomik kayıp, hastane yatağının daha uzun işgal edilmesi, İşgücü kaybı, dirençli mikroorganizmaların ortaya çıkması hastane enfeksiyonlarının sonucudur.

Genel olarak hastaların hastaneye başvurmalarından itibaren 48-72 saat içinde ortaya çıkan enfeksiyonlar hastane (nazokomiyal ve hastane ile ilişkili enfeksiyonlar ) enfeksiyonu olarak kabul edilir. Ayrıca yatan hastalarda taburcu olduktan sonra 10 gün, ameliyat geçirenlerde bir ay, protez uygulamalarında ise bir yıl içinde gelişen enfeksiyonlar hastane enfeksiyonu olarak değerlendirilir.

Hastanede yapılan girişimsel uygulamalar, temizlik kurallarına dikkat edilmemesi, fiziki yetersizlikler, personel yetersizliği, hastanın bağışıklık sistemini olumsuz etkileyen faktörler hastane enfeksiyonlarının nedenleridir.

Ölüm oranında artma (özellikle bağışıklık sistemi zayıf olan hastalarda yenidoğan, prematüre bebekler, kanser ve AIDS hastaları, yaşlı hastalar), hastalanma oranında artma, hastanede kalış süresinde uzama, tedavi maliyetinde artma, işgücü ve üretkenlik kaybında artma, kişinin yaşam kalitesinde bozulma, hukuki sorunlarda artma, sağlık çalışanlarını tehdit hastane enfeksiyonlarının sonuçlarıdır

Enfeksiyon kontrol komitesi, yataklı tedavi kurumlarında, enfeksiyon kontrol programlarının belirlenmesi ve uygulanmasından sorumlu komitedir. Komite başhekim yardımcısı, enfeksiyon hastalıkları ve klinik mikrobiyoloji şefi, enfeksiyon kontrol hekimleri, enfeksiyon kontrol hemşireleri, mikrobiyoloji ve klinik mikrobiyoloji uzmanı, cerrahi ve dâhili bilimler temsilcileri, başhemşire, eczane temsilcisi ve hastane müdüründen oluşur. En az iki ayda bir düzenli aralıklarla toplanması önerilmektedir.

Standart önlemler, hastanedeki hastaların, tanısına ve enfeksiyonu olup olmamasına bakılmaksızın bütün hastalara uygulanan önlemlerdir. El hijyeni ve eldiven kullanımı, maske, önlük, gözlük ve yüz siperliği kullanımı, sterilizasyon ve dezenfeksiyon, tıbbi atık yönetimi, çevrenin kontrolü, yatak çarşafları, sağlık personelin korunmasıdır.

El yıkama, hastanelerde hastalar ve sağlık personeli arasında bakteri geçişini ve hastane enfeksiyonlarını önleyen en etkili ve en basit yoldur. Ancak hastane enfeksiyonları dışında genel halk sağlığı açısından da el yıkama son derece önemli bir işleve sahiptir. El yıkamayı basit sosyal tip, hijyenik tip ve cerrahi tip el yıkama olarak sınıflandırabiliriz.

Enfeksiyonlardan korunma yöntemleri şunlardır: Standart önlemler uygulanmalıdır. Enfeksiyon kontrolü ve önlenmesine ilişkin politika ve prosedürler bilinmeli ve uygulanmalıdır. Hastane enfeksiyon kontrol komiteleri kurulmalıdır. Hastaya bağlı risk faktörleri tanımlanmalı ve değerlendirilmelidir. Çevre, bakım ortamı ve ekipmanlardan kaynaklanan risk faktörleri tanımlanmalı ve gerekli önlemler alınmalıdır. El yıkama, el hijyeni ile genel hijyen kuralları bilinmeli ve uygulanmalıdır. Hizmet içi eğitim programları yapılmalıdır. Hasta ve yakınları bilgilendirilmelidir. İzlem programı uygulanmalıdır. Gereksiz intra venöz, intra musküler ve katater uygulamalarından kaçınılmalıdır.

Çalışan güvenliği, tüm kurum personelinin çalışma ortamları ve yaptıkları işlerden dolayı karşılaşabilecekleri riskleri tanımlamak ve koruyucu önlemleri almaktır. Sağlık çalışanları meslekleri gereği pek çok biyolojik ajanla karşı karşıyadır. Kan ve kanlı vücut sıvıları ile bulaşan biyolojik ajanlar, solunum yolu ile bulaşan ajanlar, damlacık yolu ile bulaşan ajanlar, doğrudan temas ile bulaşan ajanlar:enteral yol ile bulaşan ajanlar.