Video Sanatı
Video Nedir?
Optik görüntülerin elektrik sinyallerine dönüştürülmesine kısaca video denilir.
Teknik Olarak Video
1602’de fosforun bulunması elektronik görüntü çalışmalarının ilk adımı olarak kabul edilmektedir. Ancak, Andrew May isimli İrlandalı bir telgrafçı, 1873 yılında elektronik görüntünün bulunması için en önemli denemeleri yapmıştır. May, ışığa karşı tepki veren selenyum maddesini keşfetmiş ve bu maddede elektrik akımlarının güneş ışığından daha kolay bir şekilde etkilendiğini görmüştür.
Sanat Olarak Video
Kökeni fotoğraf ve modern sanat akımlarına dayanan bir sanat biçimi olan Video Sanatı, taşınabilir kameraların ortaya çıkıp yayınlaşmasıyla birlikte oluşmuştur. Soyut düşüncenin önünü açmakta oldukça etkili olan bu sanat biçimi ortaya çıktığından beri sanatsal mecraların sınırlarını zorlayarak yeni bir çağdaş sanat biçimi olmuştur.
Video Sanatının Etkilendiği Sanat Akımları
Fütürizm
Filippo Tomasso Marinetti, 20 Şubat 1909 tarihinde Fransa’nın en önemli gazetelerinden biri olan Le Figaro’da bir manifesto yayınlamıştır. Bu manifesto ile gelecekçilik yani Fütürist sanat kavramından ilk kez bahsetmiştir.
Dadaizm
Dadaizm, kelime anlamı olarak incelendiğinde farklı rivayetler olmasına rağmen asıl önemini sanatta yarattığı “sıfır noktası ve sanattaki yeni” anlamından almaktadır. Bu sanat akımı Alman oyun yazarı ve aktör Hugo Ball tarafından Zürih’te 1916 yılında kurulmuştur.
Konstrüktivizm
Fütürist şair Vladimir Mayakovski’nin öncülüğünde ortaya çıkan konstrüktivizm, kolektif bir bakış açısı ile topluma yönelik sade bir sanat ortaya koymuştur. “Sokaklar fırçamız, meydanlar paletimizdir” söylemi ile sanatı sokağa indirerek kitlelere ulaşmayı hedefleyen Mayakovski, burjuvanın istediği süslü perspektifi ret etmiştir.
Fluxus
Fluxus hareketi 1960’lı yıllarda Avrupa’da Happening’e benzer bir hareket olarak ortaya çıkmıştır. Amerika’da yaşayan Litvanya kökenli sanatçı George Maciunas tarafından yazılmasına rağmen Fluxus Manifesto öncelikle Almanya’da oradan da tüm Avrupa’ya ve New York’a yayılmış bir harekettir.
Pop Art
“İşte Yarın” isimli bir etkinlik ile ilk kez kendini gösteren akım, 1956 yılında Londra’da Richard Hamilton ve birkaç sanatçı arkadaşı tarafından başlatılmıştır.
Kavramsal Sanat
1960 yılına gelindiğinde Sol Lewitt bir minimalist sanatçı olarak eserlerindeki kavramsallığı anlatmak için “Kavramsal Sanat Üzerine Paragraflar” isimli bir makale yazmıştır. Bu makalede, “Düşünce Sanatı” ya da “Enformasyon Sanatı” gibi isimlerle bilinen yeni akımları “Kavramsal Sanat” ismiyle bir araya getirmiştir.
Video Sanatının Öncülleri
Tarihsel süreç içerisinde incelendiğinde video sanatını, hem bir sanat dalı hem de bir sanat akımı olarak algılamak mümkündür. Estetik temelleri video teknolojisiyle üretildiği için bir sanat dalı, belli bir dönem sanatçıları etkileyerek kendine özgü teknikleriyle üretim imkanı sağladığı için de bir akım denilebilir.
Nam June Paik
Hareketin öncüsü olarak Name June Paik, bir çok önemli esere imza atmıştır. Videoyu sanat ortamında dahil ettiği ilk zamanlarda bu devrimci çıkışı yüzünden “Kültürel Terörist” olarak anılırken yaptığı çalışmalardan sonra “Video Sanatı’nın Michelangelo’su ve Video Sanatı’nın Babası” olarak anıldı.
Joseph Beuys
Kavramsal Sanat ve Fluxus gibi akımların dâhilinde sanatsal çalışmalar yapan Joseph Beuys, video sanatı denilince bilinmesi gereken önemli sanatçılardan bir diğeridir. Beuys’un eserlerinin tamamı hayatın içinden malzemelerle doluyken kullandığı her malzemede insanın kendisi ve özü vardır.
Türkiye'deki Video Sanatçıları
1960’lı yıllarda Avrupa ve Amerika’da doğan video sanatı, 1970’lere gelindiğinde ise yaygınlaşmıştı. Türkiye’de ise ancak 1990’lı yıllarda yerini almış olan video sanatı, güzel sanatlar eğitimi veren okullar sayesinde bilinir olmuştur. Nil Yalter, Kutluğ Ataman, Haluk Akakçe ve Hakan Akçura önde gelen VideoArt sanatçılarıdır
Video Sanatının Diğer Disiplinlerle ilişkisi
Video sanatı sadece fotoğraf ve filmden değil resim, heykel ve enstalasyon gibi diğer disiplinlerden de etkilenmiştir. Resim, fotoğraf ve film sanatlarının renk, ışık ve sınırlı yüzey gibi yöntemlerinin, elektronik görüntü kullanımındaki benzerlikleri bakımından video sanatı ile yakındır. Heykel ve enstalasyon ile de birlikte eserler üretilebilen video sanatı bu şekilde bir üretime gidildiğinde “video heykel” veya “video enstalasyon” olarak anılmaktadır.