Canlandırma, İki ve Üç Boyutlu Animasyona Dayalı Görüntü

Dünyada Canlandırmanın Tarihsel Çizgisi

Farklı türler ve tekniklerle, yeni gelişen dijital teknolojilerle biçim değiştiren animasyon her daim görsel hikâye anlatma sanatının öncüsü olmuştur. Animasyon; bir hareket yanılsaması yaratmak için çizimleri, kuklaları, objeleri ve modelleri birbiri ardına fotoğraflama tekniğidir. Aynı zamanda hareketli görüntüler oluşturmak için elektronik görüntülerin bilgisayar aracılığıyla manipülasyonunun yapılmasıdır.

Camera Obscura

Fotoğraf makinesinin ve film aygıtının atası sayılmaktadır. Kökeni Platon’un mağara alegorisine ve Aristo’nun iğne deliği optik ilkesine kadar uzanmaktadır.

Eadweard Muybridge ve Görüntüye Devinim Kazandırma

İngiliz fotoğrafçı Eadweard Muybridge görüntüye devinim kazandırma konusundaki çalışmaları ile bilinmektedir. Muybridge’ın bu denemeleri ile sinema kamerası icadının önü açılmıştır.

Magic Lantern ve Sonrasındaki Teknik Gelişim

Nasıl ki Camera Obscura fotoğraf makinesinin atası ise, Magic Lantern de projeksiyon sistemlerinin atası sayılmakta ve Eski Mısır’dan Platon’un mağara alegorisine dek uzanan köklü bir geçmişi bünyesinde barındırmaktadır.

İlk Dönem Animatörleri ve Animasyon Filmleri

Animasyon sinemasında mihenk taşı işlevini yerine getiren ve optik illüzyon aygıtını tasarlayan kişi Fransız Emile Reynaud’dur. J. Stuart Blackton Amerika’nın, Fransız Emile Cohl ise Avrupa animasyon sinemasının öncüsü kabul edilmektedir. J. Stuart Blackton tarafından çekilen 1906 yapımı Humorous Phases of Funny Faces filmi karatahta üzerinde tebeşirle yapılan çizimlerin sabit kamera açısıyla çekilmesi sonucunda yaratılmış üç dakikalık bir filmdir. Fransız karikatürist olan Emile Cohl tarafından çekilen Fantasmagorie filmi ise animasyon türünün ilk film örneğidir.

Animasyonun Altın Çağı: Walt Disney ve Warner Bros.

1930 ile 1950 yılları Hollywood animasyon filmleri için altın çağının yaşandığı dönemdir. Animasyon sinemasını endüstri haline getirerek, Amerikan kültürünü bu filmler aracılığıyla dünyaya pazarlayan kişi Walt Disney’dir. Disney’in çizdiği karakterlerin en ünlüsü Mickey Mouse’dur. Disney’in sanatçıları kaynak açısından çok daha şanslıydılar. Bu sebeple filmlerinin tüm aşamalarını kapsamlı şekilde gerçekleştirebilmişlerdir. Warner Bros. sanatçıları ise kısıtlı imkanlarına karşın, yaratıcı biçimlerle komik fanteziler çekmişlerdir.

İlk Dönemlerden İtibaren Kullanılan Temel Animasyon Teknikleri

Animasyon teknikleri üç farklı kategoride değerlendirilebilir. Bunlar; geleneksel canlandırma, stop-motion canlandırma ve bilgisayarla canlandırma teknikleridir.

Geleneksel Canlandırma Tekniği

Geleneksel canlandırma tekniği çoğu zaman el-çizimi animasyon, çizgi film ya da cel animasyon olarak literatürde kullanılmaktadır. Ayrıca geleneksel canlandırma tekniğinin alt kolları iki boyutlu animasyona iyi birer örnektir.

Stop-Motion Canlandırma Tekniği

Stop-motion, durağan 3-boyutlu objeleri hareket edermiş gibi gösteren animasyon türüdür. Oyun hamurlarının, kuklaların, oyuncakların ve çamurdan yapılan objelerin hareketlerinin her karesinin fotoğraflanması ve montajlanması sonucunda ortaya çıkmaktadır. Stop-motion animasyon tekniği ve alt kolları 3-boyutlu animasyonun prototipidir.

Senaryosunu Tim Burton’ın, yönetmenliğini Henry Selick’in yaptığı 1993 yapımı The Nightmare Before Christmas (Noel Gecesi Kâbusu) filmi türün en başarılı yapımı olarak dikkat çekmektedir.

Bilgisayarla Canlandırma Tekniği

Özellikle 1980’li yıllardan sonra animasyonun biçimsel stilinde büyük dönüşümler gerçekleşmiştir. İlk dönem animasyonlarının elle çizim ve elle boyama teknikleri, yerini programlar aracılığıyla çizilen ve renklendirilen böylelikle yeni anlatım diline kavuşan animasyonlara bırakmıştır.

William Fetter bilgisayar grafikleri (computer graphics – CG) terimini 1960 yılında kullanan ilk kişilerdendir. Bu nedenle sıklıkla 3-Boyutlu animasyonun babası olarak anılmaktadır.

Pixar’ın kurucusu Edwin Catmull’in 1974 yılında doku kaplama konusunda yaptığı çalışmalar sinema dünyasında oldukça dikkat çekmiştir.

1973 yapımı Westworld filminin dijital görüntüleri kullanan ilk uzun metraj olduğu bilinmektedir. 1976 yapımı Futureworld ise ilk kez üç boyutlu grafiklerin kullanıldığı filmdir.

1980’li yıllarda kişisel bilgisayar şirketlerinin açılması ve Steve Jobs’ın Lucas Film’in bilgisayar grafiği bölümünü satın almasıyla 1986 yılında Pixar’ın kurulması animasyon türünün yapım koşullarını kökten değiştirmiştir.

Türkiye’de Animasyon Sinemasına Genel Bir Bakış

Disney stüdyolarında hazırlanan animasyon filmleri 1930’lu yıllarda Türkiye’de gösterime girmiştir. Türkiye’de animasyon çalışmaları Vedat Ar öncülüğünde başlamıştır. Öğretim görevlisi olan Ar’ın verdiği canlandırma kursunda öğrencileri ile birlikte yaptıkları Zeybek Oyunu adlı çalışma Türkiye’nin ilk animasyon filmi olarak kabul edilmektedir.

2000’li yıllara kadar Türkiye’de animasyon çalışmalarının çok yetersiz kaldığı görülmektedir. TRT Çocuk kanalının 2008 yılında yayın hayatına başlamasıyla beraber de yerli çizgi film üretimi konusunda devlet teşviği sağlanmıştır.