Halkla İlişkiler Uygulamalarında Görsel-İşitsel Medya Yapım Bütçesi

Bütçe işletmenin gelecekteki belirli bir dönemde yapacağı harcamaları için ayırdığı tahmini giderdir ve genellikle yıllık olarak planlanır. İşletmelerin hazırlattığı görsel-işitsel yapımların giderleri de bu yıllık olarak ayrılan bütçeden pay verilerek yaptırılmaktadır.

Reklam ve pazarlama faaliyetleri için bütçe ayrılmasında benimsenen çeşitli yaklaşımlar bulunmaktadır. Her yöntem belli avantajlara ve dezavantajlara sahiptir. İşletmeler tarafından en çok kullanılan bütçeleme yaklaşımları ise satış yüzdesi yöntemi, amaç ve görev yöntemi, rakiplerin harcamalarını esas alma yöntemi ve en yüksek fonu ayırma yönteminden oluşmaktadır.

Satış Yüzdesi Yöntemi: Reklam ve pazarlama bütçesinin kararlaştırılması aşamasında en pratik yöntem reklam bütçesinin satışlara oranı üzerinden karar vermektir.

Amaç ve Görev Yöntemi: Amaç ve görev yöntemi bir yöneticinin belirli pazarlama ve/veya reklam amaçlarını belirlemesiyle başlar. Bunların maliyeti çıkarılır ve toplam maliyet bütçeyi oluşturur.

Rakiplerin Harcamalarını Esas Alma Yöntemi: Rakiplerin harcamalarını esas alma yönteminde rakip işletmelerin tahmini reklam harcamalarına uygun bir reklam bütçesi hazırlanır. Bunun için işletmenin içinde bulunduğu sektördeki ortalama satış yüzdesi kullanılır.

En Yüksek Fonu Ayırma Yöntemi: En yüksek fonu ayırma yönteminde ise işletmenin reklama ayırabileceği en yüksek bütçe, reklam harcamaları için ayrılmaktadır. Bu yaklaşımı benimseyen işletmeler, tüm zorunlu giderleri belirledikten sonra kalan miktarı reklam ve pazarlama iletişimine ayırarak bütçelerini oluştururlar.

Yapım sürecinde ne için ve ne kadar bütçe ayrılması gerektiğiyle ilgili yapılan çalışmaya bütçeleme çalışması adı verilir. Bütçe, projeyi bitirmenin kaça mal olacağını gösteren ayrıntılı bir döküm içerir. Bu dökümde, yapım öncesi, yapım anı ve yapım sonrası için tasarlanan her türlü harcama gösterilir. Bütçeleme çalışması yapılırken bir yandan daha sistematik bir bütçe hazırlamak diğer yandan hazırlanan bütçeyi daha rasyonel biçimde değerlendirebilmek amacıyla bütçe formu bütçe özeti ve ayrıntılı bütçe olmak üzere iki bölüme ayrılır. Bütçe özeti, bir bakışta bütçeyi görmeyi sağlar, bütçenin başlıca bölümlerinin veya hesaplarının genel görünüşünü sunar ve yapımın üretimine ilişkin tüm masrafların toplamını gösterir. Ayrıntılı bütçe ise her bölümün veya hesabın, tam bir ayrıntılı dökümü olup ana harcamaların hangi harcama birimlerini içerdiğini ortaya koyar. Yeni bir harcama yapılması gündeme gelirse ayrıntılı bütçe kısmındaki ilgili harcama kalemi başlığı içerisine eklenir, böylelikle harcama kalemleri arasında karışıklık olmaz.

Gerçekleştirilecek bir yapımın bütçeleme çalışması esnasında bazı harcama tutarlarının eklenmesi unutulmuş, harcamanın daha az olacağı ön görülmüş bu nedenle olması gerektiğinden daha az tutarda yazılmış veya bazı kalemlerde bütçeleme çalışmasının yapılmasından itibaren beklenmeyen fiyat değişiklikleri yaşanmış olabilir. Bu türden durumlar için hazırlanan bütçeye "beklenmeyen-görünmeyen giderler" olarak ifade edilen harcama kalemi eklenmektedir. Reklam filmi çekimi esnasında yaşanacak kazalar için uygun görülmesi hâlinde sigortalama yapılmaktadır. Bütçeleme çalışmasında Katma Değer Vergisi (KDV) oranına yer verilmesi gerekmektedir. KDV oranı net toplam bütçe üzerinden hesaplanmaktadır. Ajans hizmet bedeli, yapım faaliyetinde aracı olan reklam ajanslarına ödenen ücrettir.

Bütçeleme çalışmasının yapılabilmesi için öncelikli olarak halkla ilişkiler uzmanı hangi amaç doğrultusunda nasıl bir çalışma yapılacağına karar vermelidir. Çünkü her yapım faaliyetinin masrafları yapılması planlanan projeye göre farklılıklar göstermektedir.

Tanıtım filmlerinin yapım aşamasında tanıtım filminin süresi, temel ihtiyaçların karşılanması, özel çekimlerin istenmesi, özel ekipmanının kullanım süresi, görsel efekt kullanımı, müzik kullanımı, seslendirme kullanımı ve çoğaltma ve dağıtım giderleri olmak üzere bütçeyi etkileyen çok sayıda unsur söz konusudur.

Projeden projeye değişiklik gösterse de genel itibariyle reklam filmlerinde bütçeyi etkileyen unsurları genel olarak yapım öncesi, yapım aşaması ve yapım sonrası olmak üzere üç gruba ayırmak mümkündür. Yapım öncesi aşamada senaryo yazımı, araştırma faaliyetleri, hikâye taslağı (storyboard) hazırlanması ve müzik kullanımı; yapım aşamasında personel harcamaları, oyuncu kullanımı, ekipman harcamaları, yapım giderleri, mekân giderleri, dekor, kostüm ve aksesuar giderleri, makyaj ve kuaför giderleri ve temel ihtiyaç giderleri; yapım sonrası aşamada ise özel efekt ekibi ve yapımı giderleri, görüntü ve ses kurgusu, renk düzenleme giderleri, seslendirme giderleri ve reklam filmi çoğaltma giderleri gibi bütçe kalemleri söz konusudur.

Radyo reklamlarında bütçeyi etkileyen unsurları ise müzik kullanım tercihi, seslendirme kullanımı ve teknik düzenlemeler olmak üzere sıralamak mümkündür.

Çekim süresi, kullanılacak kamera sayısı ve barkovizyon kullanımı çeşitli organizasyon çekimlerinde bütçeye etki eden temel unsurlardır.

Kurum içi eğitim filmlerinde bütçeyi etkileyen unsurlar çekim giderleri, grafik veya animasyon kullanımı ve çoğaltım giderleri olarak ortaya çıkmaktadır.