Halkla İlişkiler Kampanyalarında Profesyonelleşme

Halkla ilişkiler mesleği yüzlerce yıl öncesinde başladığında halkla ilişki kurmak, bilgi vermek amacını üstlenmekteydi. Günümüzde de bu özelliğini sürdürdüğü görülmektedir. Ancak halkla ilişkiler mesleğinin günümüzde çalışma alanı genişlemiş ve bununla birlikte elektronik ortamın eklenmesi ile interaktiflik niteliği kazanmıştır. Halkla ilişkiler alanının tarihsel süreç içindeki gelişimi ABD’de başlayarak tüm dünya ülkelerine yayılmış ve etkileri görülmeye devam etmektedir.

İlk halkla ilişkiler kampanyaları Dünyada olduğu gibi Türkiye’de de kamu kurumlarında başlamış daha sonraki yıllarda özel sektörde gerçekleştirilmeye başlamıştır. Günümüzde kurumlar halkla ilişkiler faaliyetlerini kurum içi halkla ilişkiler birimi ya da halkla ilişkiler ajansları aracılığı ile gerçekleştirmektedirler. Halkla ilişkiler faaliyetlerinin kurum içi halkla ilişkiler birimi tarafından gerçekleştirilmesi kuruma maliyet açısından avantaj sağlamakta ve kuruma ait tüm bilgilere ulaşma olanağı mümkün olduğu için hedeflere ulaşmada kolaylık sağlamaktadır. Bunun yanı sıra kurum içi halkla ilişkiler birimi, belirli konularda uzmanlaşmayı mümkün kılmadığı, bununla birlikte bazı konularda deneyim eksikliği olabileceği için de bazı dezavantajlara sahiptir. Diğer yandan halkla ilişkiler ajansları kurumun isteğine ve ihtiyacına göre tam zamanlı, uzmanlığa göre ya da danışmanlık biçiminde kurumlara hizmet sunabilmektedir. Halkla ilişkiler ajansları ile çalışmak kurumlara maliyetli gelebilmekte ve aynı zamanda da üst yönetimin kararları nedeniyle anlaşmazlıklar yaşanabilmektedir. Bu gibi dezavantajlarının yanında kurumlara uzmanlık, yaratıcılık, problem çözümü gibi konularda da olumlu katkılar sağlayan avantajları bulunmaktadır. Bu anlamda kurumların kurum içi halkla ilişkiler birimi oluşturmasının yanı sıra bir halkla ilişkiler ajansı ile çalışması ya da sadece belirli konularda destek alması da mümkün olabilmektedir.

Halkla ilişkilerin tarihsel gelişim süreçleri, halkla ilişkiler kampanyalarının gelişimi açısından ele alındığında, ilk dönemlerde kurumların halkla ilişkiler faaliyetlerini kurumun diğer birimlerinden bağımsız şekilde gerçekleştirdikleri görülmektedir. Bu dönemde gerçekleştirilen halkla ilişkiler faaliyetleri de bir kampanya özelliği taşımamakta, genellikle tek faaliyet olarak gerçekleştirilmektedir. Bununla birlikte halkla ilişkiler faaliyetlerinin araştırma temeline dayanan bir planlama doğrultusunda uygulanmadığı da ifade edilebilir. Halkla ilişkiler faaliyetleri ilk olarak kamu kurum/kuruluşlarında uygulanmaya başlamış, daha sonraki süreçte özel sektör tarafından tercih edilmiştir. İlk yıllarda halkla ilişkiler alanındaki faaliyetler ve uygulamalar genellikle bir kurumdaki pazarlama ya da reklam çalışmalarını desteklemek amacı ile gerçekleştirilmiştir. Daha sonraki süreçlerde halkla ilişkilerin öneminin anlaşılması ile birlikte araştırma temeline dayalı ve bir plan dahilinde halkla ilişkiler çalışmaları yapılmaya başlamıştır.

Günümüzde halkla ilişkiler faaliyetleri kurumlarda hedef kitleye aynı mesajların farklı iletişim kanalları aracılığı ile verilmesini temel alarak bütünleşik bir yaklaşım ile planlanmakta ve uygulanmaktadır. Halkla ilişkiler uygulayıcısı, araştırma, planlama, uygulama ve ölçme/değerlendirme olmak üzere dört önemli aşamayı tamamlayarak halkla ilişkiler faaliyetlerini gerçekleştirmektedir.

Hakla ilişkiler bir meslek olarak sadece kurum içi birimlerde gerçekleştirilirken, halkla ilişkiler ajanslarının kurulması meslekte uzmanlaşmayı hızlandırmıştır. Halkla ilişkiler mesleğini gerçekleştiren uygulayıcılar için eğitim alanları açılmış ve halkla ilişkilerle ilgili farklı dallarda uzmanlaşma söz konusu olmuştur. Halkla ilişkiler mesleğinin, meslek olarak kabul edilmesi, bu meslekte çalışanlar arasında işbirliği yaratılabilmesi amacı ile ulusal ve uluslararası meslek birlikleri kurulmuştur. Meslek birliklerinin kurulması, halkla ilişkiler alanında sürekli tartışılan etik konusuna yanıtlar verebilmek ve bu konuda gerekli önlemlerin alınabilmesi amacıyla etik kodlar/ilkeler geliştirilerek onaylanmıştır. Halkla ilişkiler alanındaki meslek birlikleri tarafından halkla ilişkiler kampanyalarına ilişkin geliştirilen ilkeler, halkla ilişkiler uygulamacıları için yol gösterici bir nitelik taşımaktadır. Ulusal ve uluslararası meslek birlikleri halkla ilişkiler alanında yarışmalar düzenleyerek halkla ilişkiler uygulayıcıları ve kurumların halkla ilişkiler faaliyetlerini değerlendirmede yeni bir alan yaratmış, böylece meslekteki gelişmelerin sektördeki tüm kurumlar ve kişiler tarafından takip edilmesi sağlanmıştır.