Heyelan, Sel Su Baskını Öncesi ve Sonrasında Alınacak Önlemler
Seller, heyelanlar ve su baskınları, neden oldukları afetler ile birçok yaşamı tehlikeye atarak ekonomik kayıplara yol açmakta ve toplumlarda büyük facialara/üzüntülere neden olmaktadır. Bu gibi afetler doğal olaylar olarak kabul edilir ancak doğru önlemlerle oluşma ihtimalleri ve yaratacakları etkiler azaltılabilir.
Heyelanlar
Toprağın, taşların veya kütle hâlinde tabakaların, yer çekiminin etkisiyle eğim doğrultusunda hareket etmesine yer kayması ya da heyelan adı verilir.
Sel ve Su Baskınları
Bir nehir/dere yatağındaki mevcut su miktarının, havzaya normalden fazla yağmur yağması veya havzada mevcut kar örtüsünün erimesinden dolayı hızla artması ve yatak çevresinde yaşayan canlılara, arazilere, mala, mülke zarar vermesi olayına sel adı verilmektedir. Selden sonra suyun yatağından taşarak çevredeki geniş düzlük ve çukur alanlara ayılmasına su baskını (taşkın) denir.
Sel, dünyanın hemen her yerinde olduğu gibi Türkiye’de de kolayca afete dönüşerek büyük mal ve can kaybına neden olan bir“doğal tehlike”dir. Selin oluşumu, büyüklüğü ve verdiği zararların boyutu, önemli ölçüde o yerin klimatolojik-meteorolojik, jeolojik-jeomorfolojik, biyolojik özellikleri ve insanların çeşitli etkinlikleriyle doğrudan ilişkilidir. Türkiye doğal özellikleri, sosyoekonomik ve kültürel yapısı nedeniyle sel afetinin çok sık ve yaygın olarak görüldüğü bir ülkedir. İlkbahar sonları ve yaz başları, sel olaylarının daha çok görüldüğü dönemlerdir.
Heyelan, Sel ve Su Baskını Öncesinde Alınacak Önlemler
Heyelanları önleyebilmek için, dik yamaç şeklinde olan ve ağaçlandırılmamış alanlar ağaçlandırılmalı, şehir içi ya da şehirler arası yollar heyelan ve sel bölgelerinden uzak alanlarda yapılmalıdır. Sel ve heyelan konusundaki uyarılar iletişim araçlarından takip edilmelidir. Akarsu yatakları ve sele duyarlı yerler, hiçbir şekilde yerleşime açılmamalıdır.
Türkiye'de de sıkça karşılaşılan sel felaketleri önlem alınmadığı takdirde ciddi can ve mal kayıplarına neden olmaktadır. Doğal afetlerle mücadelede neler yapacağımızı bilmek hayat kurtarabiliyor. Afete dönüşebilecek sellerden önce alınacak önlemlerle zararlar en aza indirilebilir.
Heyelan, Sel ve Su Baskını Sırasında ve Sonrasında Alınacak Önlemler
Heyelan sırasında, kapalı bir odada iseniz; konutun en az etkilenebilecek köşesinde sağlam eşyalar arasına saklanın. Açık alanda iseniz; üst kotlara doğru uzaklaşın.
Toprak altında kaldıysanız; kurtarma ekiplerinin gelip sizi kurtarmasını bekleyin çünkü gücünüzü sarf ettikçe yaşama şansınız azalır. Çevrenizde elektronik cihazlar var ise (radyo, teyp) açık bırakın. Yakınınızda bulunan elektrik, gaz ve su kaynaklarını hemen kapatın. Radyo ve televizyon gibi iletişim araçları vasıtasıyla size yapılacak ikazları dinleyin ve titizlikle uygulayın. Elektrik kaynaklarından uzak durulmalıdır, elektrik çarpabilir.
Sel suları ayrıca kanalizasyon suyu ve zehirli kimyasal maddeler de içerirler. Çocukların sel suları ile oynamasına müsaade etmeyin.
Sel suyu ile temas etmiş bütün gıda malzemelerini konserve dâhil atın.
Sel suyuna maruz kalmış giysi ve eşyalarınızı çok iyi şekilde yıkayıp temizleyin, kişisel hijyeninize dikkat edin. Sel sırasında araç içindeyseniz; Asla su ile kaplı yoldan gitmeye çalışılmamalıdır. Ani sellerin meydana getirdiği ölümlerin yarısı araç içindedir. Araçta herhangi bir arıza oluştuysa hemen terk edilerek yüksek bir yere çıkılmalıdır. Yollar akan sular tarafından doldurulacağı için eğer araç 60 cm yükseklikteki hareket eden suda kalmışsa su onu kaldırıp sürükleyebilecektir.