Gümrük Kontrolü Altında İşleme Rejimi

Yurt dışından Türkiye Cumhuriyeti Gümrük Bölgesi'ne ithal edilen ürünler veya Türkiye’den yurt dışına ihraç edilen ürünler; Türkiye Gümrük sınırına ulaştıklarında, Türkiye Cumhuriyeti Gümrük Mevzuatı'na göre belirlenmiş olan bir gümrük rejimine (yönetme, düzenleme biçimi, düzen) tabi tutulmak zorundalığındadırlar.

Gümrük Kontrolü altında işleme rejimi (GKAİR) ekonomik etkisi bulunan işleme rejimlerinden birisidir. GKAİR kapsamında serbest dolaşıma girmemiş eşyanın gümrük vergileri ödenmeden Türkiye Cumhuriyeti gümrük bölgesinde işleme faaliyetlerine alındıktan sonra işlem görmüş eşyanın serbest dolaşıma girmesine izin verilmesidir. GKAİR’in kullanılmasının iki ana sebebi vardır bunlar:

Teknik sebepler dolayısı ile serbest dolaşıma girişine izin verilmeyen eşyanın gümrük vergileri ödenmeden işleme faaliyetleri sonucunda mevzuata uygun olarak serbest dolaşıma girmesine izin verilmesi

Bir diğer sebep ise işlem görecek eşyanın gümrük vergilerinin işlem faaliyetleri sonucunda elde edilecek işlem görmüş eşyanın gümrük vergilerinden yüksek olacak olması sebebiyle, eşyanın daha düşük vergi oranına tabi tutulan hâli üzerinden ithal edilmesidir.

GKAİR için mücbir sebep (tarafların iradesi dışında ortaya çıkan, önceden öngörülmesi ve önlenmesi mümkün olmayan ödev, yükümlülük ve borçların veya bir sözleşmenin yerine getirilmesini engelleyen dışsal bir olay) veya beklenemeyen durumlar sebebiyle yaşanacak ve kanıtlanabilir durumlar dışında maksimum süre 1 yıl olup yukarıda bahsi geçen ve ispatlanabilir sebeplerle yaşanabilecek gecikmeler nedeniyle bu süreye 3 aya kadar ek süre verilebilmektedir. İlgili izin süresi bitikten sonra 1 ay içerisinde GKAİR’nin sonlandırıldığını gösteren belgeler ile beraber ilgili gümrük müdürlüğü ya da idaresine başvurulur ve rejimin kapatılması için başvuru gerçekleştirilip rejim kapatılır. (Gümrük Kanunu 241. Madde h bendi “241. Madde h) (Değişik: 18/6/2009-5911/63 md.)( Dâhilde işleme rejimi ve gümrük kontrolü altında işleme rejimi kapsamında Türkiye Gümrük Bölgesine getirilen eşyanın izin verilen süresinin bitimini takiben bir ay içerisinde rejimin gerektirdiği işlemlerinin bitirilmesi, yeniden ihracı veya gümrükçe onaylanmış bir işlem veya kullanıma tabi tutulması,). İlgili sürede rejim kapatılmadığı takdirde Gümrük Kanunu’nun 241. Maddesi kapsamında yükümlüye usulsüzlük cezası uygulanır. Rejimin uygulanmasında iki ana şart bulunmaktadır. Bunlardan ilki rejim hak sahibi olacak kişinin mutlak suretle Türkiye Cumhuriyeti Gümrük Bölgesinde ikamet etme şartını sağlamasıdır. İkinci ana şart ise gümrük kontrolü altında işleme faaliyetinin sonunda işlem görmüş ürünün bünyesinde kullanılmış olduğunun tespitidir. Bu iki şartın uygulanmasındaki ana unsur şartlı muafiyete konu olan ürünün rejimin ihlaline yol açıp açmadığının denetlenmesidir.

Gümrük Kanunun E (Gümrük Kontrolü Altında İşleme Rejimi) bendi 123, 124, 125, 126 ve 127. Maddeleri kapsamında GKAİR düzenlenmiştir

124.maddeye göre, “Gümrük kontrolü altında işleme izni, işleme işini yapan veya yaptıran tarafın isteği üzerine gümrük idarelerine ya da müdürlüklerine verilir.

GKAİR izni, işleme faaliyetini yapan ya da yaptıran tarafın talebi üzerine gümrük idarelerince verilmektedir. Başvuru ise Gümrük Yönetmeliği’nin EK 55’inde yer alan “Ekonomik Etkili Gümrük Rejimleri Başvuru Formu” (Şekil 2) ile yapılarak adı geçen form ekinde ibraz edilen ve Gümrük Yönetmeliği’nin EK 56’da bulunan “Ekonomik Etkili Gümrük Rejimleri İzin Formu” (Şekil 3) ve eklerin 124.maddenin 2.fıkrasında belirtilen şartların bulunduğuna dair gerekli araştırmanın yapılmasını takiben idarece başvurunun uygun görülmesi durumunda verilir.

Gümrük kontrolü altında işleme izin belgelerinde herhangi bir değişiklik yapılmasına ilişkin gelen bütün başvurular, izni veren ilgili gümrük müdürlüklerince sonlandırılmaktadır.

İzin taahhüt hesaplarının kapatılması safhasında ürünün serbest dolaşıma giriş beyannamesinin tescili neticesinde, ilk rejime ait beyanname sistem üzerinden otomatik olarak kapanmakta ve rejim sonlanmaktadır.