Gümrük İdarelerinde Uygulanan Mevzuat
Gümrük Kanunu'nun Özellikleri
Gümrük Kanunu’nun özelliklerini şu şekilde sıralamak mümkündür:
- Türkiye Cumhuriyeti Gümrük Bölgesi, Türkiye Cumhuriyeti topraklarını kapsar.
- Türkiye kara suları, iç suları ve hava sahası gümrük bölgesine dâhildir.
- Bu kanun Avrupa Birliği’ne Uyum Yasası olarak çıkarılan bir yasadır.
- Gümrük Kanunu’nun bir başka özelliği de oldukça kapsamlı bir çerçeve yasa olmasıdır. Gümrük Kanunu, bir vergi kanunudur.
- Gümrük Kanunu ile gümrük rejimleri yeni baştan düzenlenmiştir.
Gümrük İdarelerinde Uygulanan Mevzuat
Gümrük Mevzuatı ile ilgili Kanunlar
Gümrük Mevzuatının Kapsamı
Gümrük mevzuatı içinde öncelikle aşağıda sıralanan yasal düzenlemeler ve hukuk metinleri düşünülebilmektedir:
- Gümrük Kanunu
- Gümrük Yönetmeliği
- Sair Mevzuat
- Gümrük Kanunu’nu yürütme yetkisi Bakanlar Kurulu’na aittir.
Gümrük Kanunu’nun Bölümleri
Birinci Kısım: Genel hükümler
Gümrük Kanunu’nun tanımının da yapıldığı ve genel hükümlerin düzenlendiği kısımdır.
İkinci Kısım: Gümrük Vergileri ile Eşya Ticareti Konusunda Öngörülen Diğer Önlemlerin Uygulanmasına İlişkin Unsurlar
Gümrük Kanunu'nun ikinci kısmında, gümrük olgusunun en önemli ve temel konularını oluşturan, belki de gümrük denince akla ilk başta gelmesi gereken üç ana konu ele alınıp incelenmektedir.
Üçüncü Kısım: Taşıtların Kontrolü ve Gümrük Bölgesine Getirilen Eşya Gümrükçe Onaylanmış Bir İşlem veya Kullanıma Tabi Tutulana Kadar Uygulanacak Hükümler
Bir eşyanın gümrük mevzuat hükümlerine tabi olabilmesi için bir uluslararası nakliye sürecine girmiş olması gerektiği oldukça açıktır.
Dördüncü Kısım: Gümrükçe Onaylanmış İşlem veya Kullanım
Bu bölüm, gümrük bölgesine mal giriş ve çıkış işlemlerini düzenlemektedir.
Beşinci Kısım: Türkiye Gümrük Bölgesi'nden Çıkan Eşya
En dar kapsamlı kısımdır. Gümrük Bölgesi dışına çıkacak olan malların çıkış işlemlerinin gümrük kontrolü altında yapılacağı belirtilmektedir.
Altıncı Kısım: Özellik Gösteren Faaliyetler
Bu kısımda rutin gümrük işlemleri dışında kalan faaliyetler düzenlenmiştir.
Yedinci Kısım: Sınır Ticareti
Bu kısımda sınır ticaretine ilişkin düzenlemeler yer almaktadır.
Sekizinci Kısım: Diğer Gümrük İşlemleri
Gümrük Kanunu'nun bu kısmında, öncelikle posta ile gelen ve giden eşyaların tabi oldukları gümrük işlemleri anlatılmakta, bu alt bölümün ardından da akaryakıt ve kumanyalara ilişkin yasal düzenlemelere yer verilmektedir.
Dokuzuncu Kısım: Gümrük Yükümlülüğü
Bu kısımda gümrük yükümlülükleri düzenlenmektedir.
Onuncu Kısım: Diğer Hükümler
Burada liman ve antrepo işletmelerinin yükümlülükleri ile gümrük çalışanlarının özlük durumlarına ait düzenlemeler ve gümrüklerde iş takibine yer verilmiştir.
On Birinci Kısım: Cezalar
Gümrük işlemlerini yürütürken yapılabilecek hatalar ve usulsüzlüklerden dolayı gümrük yükümlüsüne, eşya sahibi veya temsilcisine hangi cezaların uygulanacağına yer verilen bölümdür.
Onikinci kısım: İtirazlar
İdari işlemlere ve vergilere ilişkin olarak yaşanan anlaşmazlıklara itiraz esasları düzenlenmiştir.
On Üçüncü Kısım: Yürürlükten Kaldırılan Hükümler, Geçici Maddeler ve Yürürlük
Son kısımda ise 44558 sayılı Kanun ile yürürlükten kaldırılan uygulamalara ve geçici maddelere yer verilmiştir.
Gümrük Yönetmeliği
Bu yönetmeliğin amacı, 4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun yönetmelikle düzenlenmesini öngördüğü konuları düzenlemek ve uygulamaya yön verecek hususlara açıklık getirmektir.
4458 Sayılı Gümrük Kanunu ile İlgili Diğer Kanunlar
Genel olarak içeriği açıklanan 4458 Sayılı Gümrük Kanunu, Türk Gümrük Mevzuatı’nı düzenleyen tek kanuni yapı değildir. Yine Gümrük Mevzuatını doğrudan ilgilendiren çeşitli kanuni düzenlemeler de vardır.
Kaçakçılık Mevzuatı
Şu anda yürürlükte olan 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu, TBMM tarafından 21.03.2007 tarihinde kabul edilmiş olup 31.03.2007 tarihli 26479 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.
Mali mevzuat
Gümrük idareleri, aslında maliye adına vergileri toplayan bir tahsildar kurum olarak görülebilir. Bu açıdan gümrük işlemleri ile mali mevzuatın iç içe geçmiş alanlar olduğunu söyleyebiliriz.