Gümrükte Sorumluluk, Gümrük Cezaları ve İtiraz Yolları
"Kanun dışı geliş geçiş, denizde ve gümrükte yanlış bilgi vermek yasaklanmış olup bunun belirlenmesi durumunda taşınmakta olan malların vergi toplayıcılarına brakılması esasa bağlanmıştır’’
Yukarıda yazdığım madde Asya Eyaleti Gümrük Yasasına ait 3. Madde Günümüzden yaklaşık 2000(M.Ö. 130) yıl önce yazılmış bir gümrük kanunu maddesi. Sorumluluktan bahsediyor ve bu sorumluluğun yerine getirilmemesinden kaynaklanan cezayı anlatıyor.
Günümüzde de devletlerin gümrük kanunları bu paralelde devam etmektedir. Yukarıda sizlere anlattığım konu sorumlulukları, cezaların ve cezalara itiraz yollarının günümüzde geçerli olan hâlidir.
Bu sorumluluğun günümüzden 2000 yıl önce başlamış olması dış ticaret mesleğinin ne kadar eski olduğunu göstermektedir. Hâliyle sorumluluklar da o derece eski.
Buna binaen bu ünitede sizlere anlattığım konuya hâkim olmanız aynı zamanda mesleğin geçmişine de saygı duyduğunuzun göstergesi olacaktır. İyi bilgi, bilgiyi güzel kullanmak ve mesleğe saygınlık sizleri başarılara taşıyacaktır.
Gümrük Yükümlülüğü
Hâlihazırda yürürülükte olan 4458 numaralı Gümrük Kanunu'muzda yükümlü deyimi, "gümrük ile alkalı tüm konulardan sorumlu olan kişler" olarak adlandırılır. Yine Gümrük Kanunu'muz gümrük yükümlülüğünü, gümrük vergilerini ödeme zorunluğu diye ifade eder. Bundan bir önceki mevzuatımızda gümrük yükümlüğü "vergi ödeme mükellefiyeti ‘’ tabirini kullanırdı. Görüldüğü üzere yükümlülüğün vergi ödemekle bire bir bağlantısı söz konusu. Dolaysı ile hangi hâllarde bir yükümlülüğün doğduğunu bilmek oldukça önem arz eden bir durumdur. Keza, bu süreçlere hâkim olmamak bizleri gümrük idareleri karşısında zor duruma solacaktır.
İthalatta Gümrük Yükümlüğünün Doğması
İthalatta yükümlülüğün doğma tarihi , gümrük vergilerine sahip eşyaların(ürünlerin) serbest dolaşıma girişi esnasında hazırlanan beyannamenin tescil tarihinde başlar. Bu tarihte beyana istinaden oluşan tüm gümrük vergilerinden sorumluluk oluşur.
Eğer ürün, kısmi muafiyet suretiyle geçici ithali yapılıyorsa yine beyannamenin tescil tarihi sorumluluğun başladığı tarih olarak kabul edilir.
Beyan sahibi, gümrük yükümlüsüdür. Fakat dolaylı temsil durumunda hesabına gümrük beyanında bulunulan kişi de yükümlüdür. Bu tabire bir örnek verecek olursak, x Firması bir gümrük müşavirliği şirketi ile çalışması durumunda aralarındaki temsil şekli dolaylı temsildir. Bu temsil şeklinde temsilci, mesleğin gereği ya da mesleği gereği bilmesi gerektiği durumlarla sınırlıdır.
Rejim beyanında belirtilen veriler ve bilgiler, kanunen alınması gereken vergilerin alınamaması ya da kısmen alınması durumunda yine bir sorumluluk doğuracaktır. Dolaysıyla bu veri ve bilgileri veren ve bu verilerin yanlış olduğunu bilen ya da bilemesi gereken kişiler de gümrük vergilerinden sorumludur.
Gümrük Yükümlülüğünün Sona Ermesi
- Vergilerin ödenmesi,
- Vergilerin kaldırılmasına karar verilmesi,
- Gümrük beyannamesinin iptal edilmesi,
Eşyanın bir gümrük rejimi kapsamında tesliminden önce zapt ve müsadere edilmesi veya imha edilmesi, Gümrük Kanunu’nun 164’üncü maddesi uyarınca imha veya terk edilmesi, doğal özellikleri veya beklenmeyen hâller yahut mücbir sebep nedeniyle telef veya kaybı,
Gümrük Kanunu’nun 182’nci maddesi uyarınca gümrük yükümlülüğü doğan eşyanın kanuna aykırı girişi nedeniyle müsadere edilmesi,hâllerinde sona erer.
Gümrük Cezaları
Ceza, "uygun olmayan tepki ve davranışları önlemek ya da böylesi uygunsuz eylemler için, yapana karşı uygulanan yaptırım" diye tarif edilir. Gümrük Mevzuatı'nda da, yapılan usulsüz ve kanunsuz işlemlerin bir yaptırımı vardır. Bu yaptırımlar, gerek Gümrük Kanunu'nda gerek aynı kanunun yönetmeliğinde ve kaçakçılıkla mücadele kanununda yazıya dökülmüş ve bağlayıcılıkları kesinleşmiştir.
Bir fiilin hem kanun’un hem de kaçakçılıkla mücadele ya da daha farklı ceza koyan kanunların kapsamına girebilecek olması hâlinde, idare amiri durumu inceleyerek olay dolayısıyla aynı zamanda diğer kanunlara göre işlem yapılıp yapılmayacağını tayin eder.
Ceza Kararlarının Verilmesi,Tebliğ ve Kayda Geçirilmesi
Para cezalarına, işlemin yapıldığı gümrük idare ve amirleri ya da yardımcıları tarafından karar verilir. Bu karar verilirken kararın gerekçesi mutlaka göz önünde bulundurulur ve belirtilir. İdarece düzenlenen karar , yükümlüsüne( sorumlusuna) tebliğ edilir. Gümrük memurlarınca bir ceza teklifi yapılırsa, idare amirleri bunları kabul etmeyebilir. Bu cezalar uygun görülmediği taktirde gerekçesi ifade edilerek karara bağlanır.
Uzlaşma
Beyan ile gümrük idaresince yapılan tespit neticesinde bulunan ya da gümrük idaresince tespit edilmesinden önce beyan sahibince bildirilen farklılıklara ilişkin tebliğ edilen gümrük vergileri alacakları ile kanunda ve ilgili diğerkanunlarda öngörülen cezaların tamamı uzlaşma kapsamındadır.
Uzlaşma talebi, cezaların yükümlüsüne yapıldığı tarihten itibaren on beş gündür. Başka bir deyişle gümrük idaresinin uygulayacağı bir cezanın muhatabına ulaşmasından sonra , 15 gün içinde sorumlu kişi uzlaşmaya başvurabilir. Uzlaşmaya karar verilmesi hâlinde ve gerekli beyanın yapılması durumunda itiraz ya da dava açma süresi durur. ( Hukuki süreç uzlaşmadan sonra başlayacaktır.) Bahsi geçen süre üç günden az ise, otomatik olarak süre üç gün uzar.