Gümrüklerde Beyan ve Muayene

Gümrük Beyanı

Türkiye Gümrük Bölgesi'nden ihraç edilecek eşya, ilgili gümrük idarelerine gümrük beyannamesi ile beyan edilir. Bu beyan; sözlü, yazılı, bilgisayar veri işleme tekniği ve diğer tasarruf yoluyla yapılır.

Gümrük idareleri; beyanın doğruluğunu araştırmak üzere beyanname ve eki belgeleri kontrol edebilir, beyannamenin içerdiği bilgilerin doğruluğunu araştırmak amacı ile beyan sahibinden diğer belgeleri de vermesini isteyebilir, eşyayı muayene edebilir, ayrıntılı muayene veya tahlil amacıyla örnek alabilir.

Kontrol amacıyla gümrük müfettişleri, gümrük kontrolörleri ve gümrük idare amirleri muayenesi yapılmış ve işlemleri tamamlanmış eşyanın ikinci muayenesini de yapabilirler.

Beyan ile muayene arasında; eşyanın cins, nev’i, kıymet, miktar veya kıymet farkları tespit edilirse, söz konusu farklılıklara ayrı ayrı cezai müeyyideler uygulanır.

Beyan Edilen Eşyada (Muayene) Kontrol Türleri

Bilgisayar sistemi beyanname konusu ihraç eşyasının hangi muayene memuru tarafından ve ne şekilde muayene edileceğini belirler.

Muayenenin türü kırmızı, sarı, yeşil ve mavi hatlara göre belirlenir.

• Kırmızı hat
• Sarı hat
• Mavi hat
• Yeşil hat

Beyanın Bağlayıcılığı

Gümrük Yönetmeliği’nin 113. maddesine göre beyannamede imzası bulunan kişiler, cezai hükümlerin uygulanması açısından beyannamede belirtilen bilgiler ile beyannameye ekli belgelerin doğruluğu ve ilgili rejimin gerektirdiği bütün yükümlülüklere uyulmasından sorumludur.

Eşyanın beyan edildiği gümrük rejimine ilişkin tüm hükümlerin uygulanmasında baz alınacak tarih, beyan tescil tarihidir.

Muayene İşlemleri

Muayene işlemine ilişkin esaslar Gümrük Mevzuatı’nın 182. maddesinde beş başlık altında açıklanmıştır. Muayene işlemi; kapların cins, marka, numara ve adetlerini, eşyanın vergiye esas olan ağırlık ve diğer ölçüleri ile gümrük tarife istatistik pozisyonu, menşe ve kıymetine ilişkin beyanın doğruluğunun tespitini sağlamak için gerçekleştirilir.

Beyanın kontrolü bilgisayar sistemi tarafından kısmi muayene olarak tanımlandığı zaman, ilgili memur tarafından eşyayı temsil edecek şekilde bir ya da birkaç kap açılarak muayene edilen kapların numaraları ve ayırt edici özellikleri tek tek sisteme işlenir. Bu muayene sırasında herhangi bir fark ya da değişiklik tespit edilirse veya kaplarının içeriğindekileri kontrol etmekle görevli memur gerekli görürse eşya için tam muayene yapma kararı alabilir. Bilgisayar sistemi tarafından kısmi muayene olarak belirlenen durumda, kısmen yapılan muayenenin tam muayeneye çevrilmesi hâlinde beyan sahibi de bu muayenede yer almak istiyorsa muayenede bulunabilir. Tam muayenesi yapılan eşya sisteme kaydedilirken “Tam muayenesi yapıldı.” şerhi düşülerek sisteme işlenir.

Muayene Yeri

Eşyanın muayenesi, antrepo ya da bunların gümrük idarelerince konulmasına izin verilen yerlerde yapılır.

Muayene Masrafları

Gümrük Yönetmeliği’nin 189. maddesine göre muayenesine ihtiyaç görülen eşyanın muayene yerlerine transferi, buralardan tekrar transfer edilmesi, kapların açılıp kapatılması, eşyanın kaplardan çıkarılıp tekrar yerleştirilmesi, tartılması, örnek alınması, örnek kaplarının sağlanması, orijinal kapların laboratuvarlara ve diğer kontrol mercilerine gönderilmesi ve getirilmesi gibi muayenenin gerektirdiği tüm elleçleme ile örneklerin ambalajlanmasına ve gönderilmesine ilişkin giderler beyan sahipleri tarafından karşılanır.