Japon Ukiyo-e Baskıları

Japon Ukiyo-e Sanatı, 17.Yüzyılın ortasından 19.Yüzyılın ortasına kadar Japonya'da gelişmiştir.

Hikâye kitaplarını resimleyen illüstrasyonlar olarak başlayan ukiyo-e baskıları, kısa zamanda çay evlerini, geyşaları ve belli Kabuki oyuncularını tanıtarak günlük yaşam içerisinde kendi yerini bulmuştur.

Dönemin Politik Ve Kültürel Yapısı

Japonya, 19.yüzyılın başlangıcına kadar izole olmayı sürdürmüştür.

Edo (Tokyo) ve Osaka gibi kentlerin gelişimi, zengin bir ticari sınıfa yükseliş kazandırmış ve bu gelişim, Japonya’da sosyal sınıf bölünmelerini de beraberinde getirmiştir.

Geçmişte varlıklı üst sınıfın ayrıcalıkları olan tiyatro, edebiyat ve görsel sanatlar, yeni ortaya çıkan sınıfa hizmet eden büyük bir eğlence sektörünü hazırlamıştır. Zevk, sanat ve ticaret, Edo kentinin varoluş nedeni olmuştur. Bu eğlence sektörü, ukiyo-e ile ilişkilendirilmiştir.

Yeni okulların gereksinimini karşılamak amacıyla, hem laik hem de dini kitaplar, ağaç blokla basılmış ve bu doğal olarak sanat baskısının üretimine olanak tanımıştır.

Ukiyo-e baskılarında Japon kent yaşamının kısıtlamalarını ortadan kaldırmak amacıyla zevkli bir yaşam betimlenmiştir.

Ukiyo-e Baskılarının Estetik ve Teknik Özellikleri

18.yy’a kadar ağaç baskı, esas olarak yazılı metinleri çoğaltmada uygun bir yöntem olmuştur.

İlk çok renkli baskı, Edo’daki zengin patronlar grubu için, sipariş üzerine yapılan takvimlerdir.

Çizgisel desende çok usta olan Ukiyo-e sanatçıları için kaligrafi olarak yazı ve resim, ayrılmaz özelliklerdi.

Düz renk ve çizgi alanlarını ustalıkla kullanmışlardır. Ukiyo-e baskılarında renk, düz, opak ve iki boyutlu biçimde kullanılmıştır.

Ukiyo-e baskı tasarımcılarının kompozisyon anlayışlarından biri, bir resmin altının izleyiciye en yakın gösterilmesi gerektiğidir; resimdeki en yüksek pozisyonlar, izleyiciden daha uzakta olan mekanı gösterir.

Ukiyo-e Baskılarında Başlıca Konular

Ukiyo-e sıklıkla kitap illüstrasyonları için kullanılmaktaydı; ancak gerçek anlamda tek sayfalı baskılar olarak kendi üslubunu bulmuştur.

Birçok ukiyo-e baskısı, gerçekte odalıkları, çay evlerini ya da tiyatro etkinliklerini tanıtan afişlerdi.

Güzel Kadınlar

Güzel kadınların ana konu olarak hakim olduğu ukiyo-e baskıları, içerikte çeşitlenmektedir. Bir tarafta günlük işleriyle uğraşan kadınlar varken; diğer tarafta odalıklar (fahişeler), geyşalar ve çay evi kızları resimlenmiştir.

Ukiyo-e baskı tasarımcıları, eskiz yapmak, çay odalarında vakit geçirmek ve odalıklarla konuşmak için Yoshiwara’ya gitmişlerdir.

Tasarımcılar, kadın güzelliğinin ideallerini kişiselleştiren baskılarıyla bir kadın türünü yaratmışlardır.

Kadın imgeleri, birbirlerine benzerler. Kişiselliği, kostüm ve jestler ortaya koyar.

Kabuki Tiyatrosu

Edo’da Tokugawa askeri hükümeti esnasında Kabuki olarak bilinen tiyatro, en önemli eğlence mekanlarından biri olmuştur.

Yayıncılar, artan talepten dolayı kabuki tiyatrosunun oyuncularını resimlemeleri için sanatçıları görevlendirmişlerdir.

Sanatçılar, kuliste (perde arkasında) dinlenen, dramatik poza sahip olan ya da dışarıda yürüyen oyuncuları resimlemişlerdir.

Sumo Güreşçileri

Dönemin dikkate değer ve popüler sumo güreşçisinin tasviri, insanlar arasında popülerdir ve bir koleksiyon resmi olarak değer görür.

İnsanlar arasında popüler olma sebebi ise sumo sporu müsabakalarının dini ve törensel boyutudur .

Açık Hava / Manzara (Peyzaj)

Şinto inanç sisteminin, dünyanın döngüleri ve yıllık tarım takvimi üzerine odaklanması, antik çağlardan bu yana halk arasında mevsimlik festival ve etkinliklerde kendini göstermiştir.

Geçen zamana karşı yaşanan kayıplar, hayal kırıklığı duygusu ve melankoli, Ressamların ve zanaatkarların eserlerinde de bu melankoliyi, resmettikleri yapraklarını yitirmiş ağaçlarda, sonbahar ve kış sahneleriyle ilgili mevsimsel referanslarda görürüz.

Ukiyo-e’nin en üretken sanatçısı Katsushika Hokusai’dir (1760- 1849) Edo kentinin etrafındaki kırsal bölgelerin hikâyesini anlatan ağaç baskı seti olan “Fuji Dağının Otuz Altı Görünümü” adlı seri çalışmasını üretmiştir.

Ukiyo-e Baskı Sanatçıları ve Batı Sanatına Etkileri

Ukiyo-e baskı tasarımcılarından en önemlisi olan Suzuki Harunobu (1725- 1770), çok renkli ve bloklu baskının gelişiminde öncü tasarımcı olarak düşünülmüştür.

Toshusai Sharaku, portre ve oyuncu çalışmalarıyla tanınır. Oyuncu baskıları, özellikle de yüzlerindeki etkileyicilikten dolayı büyük psikolojik etkiye sahiptir.

Utagawa Hiroshige (1797- 1858) ise, Japonya’nın diğer ünlü manzara sanatçısıdır.

Kitagawa Utamaro (1753- 1806), genellikle Yoshiwara’nın güzel kadınlarını ve alt sınıf insanlarını betimlemiştir.

Katsushika Hokusai'nin eskiz kitaplarının onbeş ciltlik serisi olan Manga çalışması, Japon baskılarıyla ilgilenen Fransız sanatçıları için önemli bir başvuru kaynağı olmuştur.

Çok renkli baskının ortaya çıkışı ve Batı dünyasıyla olan ilişkinin artmasıyla ukiyo-e, 19.yüzyılda Vincent van Gogh, Paul Gauguin, Claude Monet, Degas, Mary Cassatt, James Abbott McNeill Whistler, Gustav Klimt ve Henri de Toulouse -Lautrec gibi sanatçılar üzerinde ve Batı sanatının gelişiminde önemli bir etkiye sahip olmuştur.