Wall Street Bunalımı ve Amerikan Tasarımı

Amerika Birleşik Devletleri’nin 1929’daki “ekonomik buhran” döneminin, Amerikan halkının sosyol hayatındaki etkilerinin kalkması için devlet tarafından başlatılan projelerinden biri olan “Federal Sanat Projesi”nin afiş tasarımları (1933-1943), Amerikan grafik tasarımının gelişiminde önemli bir rol üstlenmiştir.

Kriz dönemi, Amerikalıların yaşadığı en kötü ekonomik çöküşe işaret etmiş; işsizlik oranı, tüm zamanların en yüksek düzeyine ulaşmıştır.

Franklin Roosevelt 1932’de başkan olunca, aniden işsiz kalan Amerikalıların bir çoğunun tekrar çalışmasını sağlayacak Yeniden Toparlanma politikalarıyla, Ekonomik Krizi’n ‘Great Depression’ sosyal felaketinin patlamasını durdurmayı amaçlamıştır.

Bu nedenle National Recovery Act ‘Ulusal Toparlanma Eylem Planı’ oluşturulmuş ve ülkede yaşanan Büyük Ekonomik Kriz’in bir sonucu olarak işsiz kalan milyonlarca Amerikan vatandaşına 1935’de iş bulmak için tasarlanan, “Yeniden Toparlanma -New Deal” programının parçası olan Works Progress Administration (WPA) (İş Geliştirme Dairesi), kurulmuştur.

Bu amaçla “make work-iş yap” çalışma programı olarak adlandırılan WPA, ayda 50 Dolar gibi cüzi bir miktar ödeyerek 10 milyon işsizinin üçte birine iş sağlamayı başarmıştır.

WPA Programının Çalışma Alanları

Yeniden Toparlanma programı, çalışma düşüncesinin temelinde var olan emek yoğun işlere yani, yolların, köprülerin, barajların ve binaların yapımının ötesine geçerek; inşaat işçisi olmayanların da çalışma gereksinimlerini önemseyerek daha önceki programlardan farklılık göstermiştir.

Bu çerçevede program, sanatçılara hükümet binaları için duvar resimleri yapmalarına ve kentler için yeni kılavuzlar yaratan tasarımcılara da iş olanakları sunmuştur. Hükümet himayesi altında sanata yapılan girişimler, aratıcılığı desteklemiş ve Amerikan kültürüne katkıda bulunmuştur.

Sıradan insanların yaşamları, hem sanat projeleriyle yüceltilmiş; hem de bu yaşamlar, kriz döneminin nasıl onları etkilediğinin bir belgesel kaydını üreten fotoğraflara, duvar resimlerine, oyunlara ve röportajlara konu olmuştur.

WPA Programının Sanat Ve Tasarım Projeleri(FAP)

(FAP) Federal Sanat Projesi, profesyonel yazarları, ressamları, oyuncuları ve müzisyenleri istihdam etmiştir. Bu sanatçılar, WPA çalışanlarının toplam sayısının sadece yüzde ikisini oluşturmuştur.

İş Geliştirme Dairesi altında (WPA) Federal Sanat Projesi (FAP), Federal Müzik Projesi (FMP), Federal Tiyatro Projesi (FTP), Federal Yazarlar’ın Projesi (FWP) ve Historical Records Survey (HRS; Tarihi Kayıtları Araştırma) kurumlarıyla, binlerce sanatçıyı, yazarı, oyuncuyu, film yapımcısını, müzisyeni ve dansçıyı istihdam etmiştir.

Federal Sanat Projesi (FAP) Amaç ve Faaliyetleri

FAP, sıklıkla yayınları için illüstrasyonları, kapakları tasarlamak amacıyla Federal Yazarlar’ın Projesiyle işbirliği içerisinde bulunmuştur.

FAP’ın ana amaçları; çalışmayan sanatçılara şövale resmi, heykel, fotoğraf, duvar resmi, grafik gibi alanlarda iş sağlamak ve okul, hastane, kütüphane gibi kamusal alanlar için sanatsal faaliyetlerde bulunmaktır.

FAP aynı zamanda kamusal alanlar için tasarlanan heykel ve duvar resimlerinin yüzlercesinin finansını karşılamakla kalmamış, kültürel özgünlüğün yaygınlaşmasına da katkı sağlamıştır.

FAP’ın ana faaliyetlerinden biri olan sanatı araştırma grubunun ana ürünü, Amerikan Tasarım İndeksi’ydi. Amerikan resminin, heykelinin, el sanatının ve folk sanatının 20.000 fotografik kaydını üreten bir projede ülkenin geçmişini belgeleyerek, Amerikan folk sanatını yaygınlaşmasına da yardım etmiştir.

Sanat eğitimi, halk sanat merkezlerinin yüzlercesinin kurulumuyla desteklenmiştir. FAP’ın Halk Sanat Merkezleri, galeri ve müzelere gitmeyen insan topluluklarına ve semtlere, sanat eğitimini ve sergileri getirerek, yeni sanat izleyici kitlesiyle birlikte geleceğin sanat alıcılarını yaratmıştır.

FAP Sanatçı ve Tasarımcıların Estetik ve Teknik Özellikleri

FAP sanatçıları ve tasarımcıları; ağaç, gravür, mono ve linolyum baskıları yapmışlar ve bu alanda bir çığır açmışlardır.

Deneysel teknikleri içeren litografi, serigrafi ve karborandum baskıyla yapılan birkaç yeni özgün baskı yöntemi, FAP grafik tasarım atölyelerinde geliştirilmiştir.

FAP Afiş Tasarımcılarının Çalıştığı Başlıca Konular

Serigrafi, lito ve ağaç baskı tekniğiyle 1936 ve 1943 yılları arasında üretilen WPA afişleri, 17 eyalet ve Columbia bölgesindeki kamusal her türlü faaliyeti tanıtmak için afişler tasarlanmıştır.

FAP afiş tasarımcıları, sağlık ve güvenlik programlarını; sanat sergilerini, tiyatro ve müzik temsillerini içeren kültürel programları;

Seyahat ve turizmi; eğitim gibi hükümet destekli çeşitli programları ve projeleri, II. Dünya Savaşı esnasında silahlı kuvvetlere destek ve propaganda amaçlı, ana olarak da ipek baskıyla afişler üretmişlerdir.

Sayısız federal programlar, eğitimi iyileştirme, iş eğitimi ve kariyer rehberliği gibi programları içeren amacı karşılamak adına yaratılmıştır. Halk eğitim ve meslek edindirme kurslarının tanıtımları için yapılan afişler sayesinde, bilginin halk tabanına yayılmasına yardım edilmiştir. Eğitime yönelik bu çalışmalar, FAP tarafından tasarlanan afişlerle duyurulmuştur.

Sağlıksız barınma, beslenme, verem, kanser ve kişisel temizlik (hijyen) gibi sosyal hastalıklar ve tıbbi konular, bu çalışmalarda işlenmiştir.

FAP New York Afiş Bölümü

1935’te bu daire, federal hükümet tarafından desteklenen ülkenin ilk FAP afiş bölümü olmuştur. New York Afiş Bölümü, Weimar Bauhaus tasarım okulunda okuyan Alman doğumlu, tanınmış endüstriyel tasarımcı ve kitap illüstratörü Richard Floethe tarafından yönetilmiştir.

Floethe’nin yöneticiliği ve sanat yönetmenliği altında tasarımcılar, birçok üslup ve geniş renk alanlarıyla deneyim sağlamışlardır.

Afişlerde kullanılan aza indirgenmiş, geniş şekiller, A.M. Cassandre, Stuart Davis ve Joseph Bider gibi sanatçıların sanatsal ve üretim yöntemlerinden etkileri yansıtmaktadır.

Küçük boyutlu ticari baskılar için kullanılan ve ucuz bir yöntem olan ipek baskı, WPA afiş tasarımcılarının en çok yeğlediği bir teknik olmuştur.

1933-1943 yılları arasında yalnızca afiş bölümleri başarılı olmamış, aynı zamanda Federal Sanat Projesi sayesinde hükümet destekli sanatlar, Amerikan sanatsal anlatım tarzına bir ivme kazandırmıştır.

Federal Sanat Projesi (FAP), 1943’e kadar devam etmiştir. İkinci Dünya Savaşı, ekonomik önceliği savaşa çevirmiş ve Amerika Birleşik Devletleri’nde sanat için hükümetin himayesinin ilk ana dönemi sona ermiştir.