Yeni Medya, Dijitalleşme ve Göstergebilim

Dijital imgeler ve dijitalleşme süreci geleneksel olandan farklı bir insan ilişkisi ve topluluk biçimi ortaya çıkarmıştır. Bu dijital çağda görünür olma olgusu giderek yaygınlaşmakta; görsellik, dijital içerikler yoluyla anlam oluşturmada başat belirleyici hale gelmektedir.

Dijitalleşme (Sayısallaşma)

Sayısallaşma olarak da adlandırılan dijitalleşme en genel anlamıyla ses, müzik, metin, fotoğraf gibi çeşitli biçimlerdeki her tür enformasyonun mikroişlemciler yardımıyla bilgisayar diline dönüştürülmesi şeklinde tanımlanabilir.

Dijitalleşmenin sağladığı bu kolaylıklar bireylerin olduğu kadar, sektörlerin de dijital mecralarla entegre olmasını hızlandırmıştır.

Herhangi bir işletmenin dijitalleşmesi yalnızca önceden elle veya analog yöntemlerle yürütülen süreçlerin bilgisayar ortamına aktarılarak buradan yürütülmesiyle sınırlı değildir. Bunun yanında dijital ortamların sunduğu yapay zekâ gibi yeni olanakların daha verimli kullanılması ve bu ortama özel yeni problemlerin doğru yönetilmesi gibi süreçleri de dijitalleşme çerçevesinde düşünmek gereklidir.

Günümüzde dijitalleşme mobil teknolojilerinin baş döndürücü hızıyla ivme kazanmış durumdadır. İnsan ve toplum yaşamının giderek dijitalleştiğini gösteren başka olgu da nesnelerin internetidir. Nesnelerin interneti (Internet of Things) kavramı kısaca nesnelerin kendi aralarında ya da büyük sistemlerle bağlantılı olduğu iletişim şeklinde tanımlanabilir.

Dijital Kültür

Kullanıcılar, imajlar, simgeler, dijital terminoloji ve dijitalleşmenin sunmuş olduğu olanakların toplumsal yaşama yansımasıyla; kendi kodlama ve kodaçımlama biçimleri, terminolojisi, maddi altyapısına sahip, yeni toplumsal ve kültürel kodların üretildiği bir ‘dijital kültür’ doğmuştur. Bu bağlamda iletişim teknolojileri ve toplum üzerine odaklanan birçok araştırmada internet, dijital kültür tarihinin başlangıcı olarak kabul edilerek; bu tarihten önce doğanlar ‘dijital göçmen’, sonrasında doğanlar ise ‘dijital yerli’ olarak adlandırılmıştır.

Dijital Uçurum

Dijitalleşmenin temel oluşturduğu bilgi çağı birey ve toplum için avantajlar sağladığı kadar bir takım sorunları da gündeme getirmiştir. Bireylerin ve ülkelerin dijitalleşme sürecinin dışında kalması bu sorunların en önemlisidir. Bu durum genellikle dijital bölünme, sayısal uçurum ya da dijital eşitsizlik olarak kavramsallaştırılmaktadır. Dijital bölünmenin bireysel, kurumsal ve küresel olmak üzere üç̧seviyesi bulunmaktadır.

Yeni Medya

Yeni medya internet, mobil ağlar, akıllı sistemler ve tüm bunlar içinde kullanılan semboller ve iletişimi kapsayan bir siber dünyadır ve internetle birlikte hayatımıza giren dijital süreçlerin bir bileşkesi ve çatı kavramıdır. Geleneksel medya, bilgisayar ve telekomünikasyon sektörlerinin bir araya gelmesiyle (yöndeşmesiyle) ortaya çıkan yeni medya kavramı siber dünya üzerindeki bireysel, toplumsal, kültürel, ekonomik, hukuksal tüm süreçleri kapsayan geniş bir anlama sahiptir.

Web 2.0

Web 2.0 en basit tanımıyla kullanıcı etkinliğinin zayıf olduğu etkileşimsiz internet sayfalarından oluşan statik Web 1.0 teknolojisinden, kullanıcılara aktif rol veren dinamik teknolojiye geçişi ifade etmektedir.

Günümüzde artık Web 1.0 ve Web 2.0’ın ardından semantik web veya yapay zekalı web olarak da ifade edilen Web 3.0 ve Web 4.0’dan bahsedilmektedir.

Sosyal Medya

Sosyal medya kullanıcının zaman ve mekân sınırlaması yaşamadan, yüksek düzeyde etkileşimli platformları üzerinden daha önceden oluşturulmuş içeriğe müdahale etmesini, kendi içeriğini oluşturmasını ve paylaşmasını sağlayan, Web 2.0'ın ideolojik ve teknolojik temelleri üstüne inşa edilmiş internet bazlı uygulamalar olarak tanımlanabilmektedir.

Dijital Evrende Anlam Oluşumu ve Göstergebilim

Yeni medya ortamda iletişim süreci çok büyük oranda görsel merkezli gerçekleşmektedir. Günümüzde Twitter, Facebook ve Instgram gibi kullanıcılar tarafından en çok tercih edilen sosyal medya platformlarına her gün milyonlarca fotoğraf, resim, karikatür, grafik, video gibi görsel öğe yüklenmektedir. WhatsApp üzerinden yürütülen mesajlaşmalarda yine milyonlarca fotoğraf, video, avatar ve ikonlar kullanılmaktadır.

Dijital kültürün dünyanın her tarafında hızla yükselişiyle birlikte, bireysel yaşamdan, kurumsal ve toplumsal yaşama kadar her alanda göstergeler dijital ortamlarda çeşitli ikon, sembol ve metinlerle birlikte yeniden üretilmektedir. Bu yeni dijital göstergelerin oluşturdukları anlam ve kodları açıklamak için de göstergebilim önemli bir yöntem haline gelmektedir.

Göstergebilimsel Açıdan Sosyal Medya

Sosyal medyada göstergeler dilsel göstergeler ve dil dışı göstergeler olarak değerlendirilirler. Dilsel göstergeler kullanıcının hesabına giriş yapması, içerik oluşturması, durum güncellemeleri yapması, tweet atması, beğenmesi, takipleşmesi, yorum yazması veyahut başlık açması gibi unsurları içermektedir. Diğer taraftan sosyal medyada dilsel göstergeler; ikon, indeks ve sembol olarak dil dışı göstergelere birer anlam taşıyıcısı pozisyonundadırlar. Bu nedenle de bizzat kendileri bile tek başlarına iletişim meydana getirirler. Her bir sosyal medya ağının, ayrı ayrı kendi dili ve söz varlığı açısından anlamsal olduğu söylemek mümkündür. Sosyal medya göstergebiliminde, dil dışı göstergelerin dilsel göstergelerle ortak kullanımlarına sıklıkla rastlanmaktadır.

Emojiler ve Emoticonlar

Genelde emoticon’ların resimli hali olarak ifade edilse de emojiyi kısaca, duygu ve kavramları ifade etmekte kullanılan yüz ifadelerinin ve nesnelerin resimsel sunumu; emoticon’u ise belirli bir sırayla yan yana konulduğunda bir duyguyu dışa vuran görsel ipuçları şeklinde tanımlanma mümkündür. Özellikle akıllı telefonların ve mobil uygulamaların gelişmesi ve yaygınlaşmasıyla emoji sosyal ağlardaki konuşma dilinin belirleyicisi olmuşlardır. Günümüzde akıllı nesneler ve ortamlar, sayısal veriler, yapay zekâ gibi sistemler hayati bir role sahip olmuşlardır. Bütün bu unsurlarla çevrili siber dünyanın göstergebilime katkısı ve etkisi her geçen gün artmaktadır. Bu bağlamda değerlendirildiğinde dijital kültürün göstergebilimle bağı giderek güçlenmektedir.