Index ve Span
Giriş
Yazılım geliştiriciler birbiri ardına yardıkları kodlarda farklı değişkenler tanımlama ihtiyaçları duyarlar. Genellikle değişkenlere tek bir değer atanmaktadır. Fakat bazı durumlarda aynı tip özelliğini taşıyan değişkenleri bir arada tutmamız gerekebilir. Bu konuda yazılımcılar aynı tipteki değişkenlerin bir arada ve tek bir isimle saklayabilecekleri bir sınıf olan dizileri (array) kullanmaktadırlar.
Diziler, ortak adlarla anılan aynı tipteki verilerin topluluğudur. Diziler bir programlama dilindeki en önemli veri yapılarından biridir. Dizilerden span tipleride kullanılmaktadır. Bir dizi üzerinden iki farklı metot yazmak yerine span kullanarak tüm özellikleri bir ortak tip üzerinden gerçekleştirebilirsiniz. Aslında span hafıza üzerinde belirli bir alanı görebilen bir pencere olarak düşünülebilir.
Diziler
Değişkenlere sadece bir değer atandığı bilinmektedir. Fakat bazı durumlarda aynı veri tipindeki değişkenleri bir arada tutmamız gerekebilir. İşte bu durumlarda ayın türdeki değişkenleri tek bir isimle saklayabileceğimiz diziler ortaya çıkmaktadır. Diziler kodlar kısmında “array” olarak ifade edilmektedir. Diziler kısaca aynı türdeki verilerin ortak bir isimle anılması olarak ifade edilir (). Diziler programlama dilinde önemli bir yer sahiptir. Aynı zamanda dizileri aynı türdeki verilerin hep bir arada olduğu değişkenler olarak düşünebilirsiniz. Örneğin 8 adet meyve ismini tek bir liste içerisinde tutmak istersek bir dizi kullanabiliriz.
Dizi Oluşturma
Bir dizi oluşturulurken boş köşeli parantez ve bir değişken ismi ile takip edilen elemanların ortak tipleri tanımlatılarak oluşturulur. İki farklı yol ile dizi tanımlanması yapılabilir.
1.yol: degiskenturu[ ] dizi_ismi = new degiskenturu [elemansayisi]
Yukarıdaki durumda, ilk olarak dizini değişken türü belirlenir. Değişken türü dizinin içerisinde yer alan elemanların veri türünü belirler. “degiskenturu” ifadesinden sonra köşeli parantez olduğuna dikkat edin. Köşeli parantezler burada bir boyutlu bir dizinin tanımlandığını belirtmektedir. Köşeli parantezler içerisinde yer alan “elemansayisi” ile dizi içerisinde ne kadar eleman tutulacağını belirtmektedir.
2. yol:
int[ ] finalnotları;
sayilar = new int[5];
Eğer integer değişken türünde eleman içeren bir dizi tanımlanmak isteniyor yukarıdaki gibi yapılabilir. Yukarıda “sayilar” adlı dizi içinde 5 adet int türünde veri tutulabilir.
Diziye Değer Girme
Dizi tanımlandıktan sonra diziye değer girilmesi gerekir. Diziye değer girme işlemi dizi tanımlama aşamasında veya program akışı esnasında gerçekleştirilebilir. Dizi tanımlandıktan sonra dizi içerisinde yer alan her bir elemana indeks değerleriyle ulaşılıp ve değer atamaları yapılabilir.
Bir dizi içerisinde yer alan elemanlara dizi indeksi yardımıyla tek tek erişilebilir. Dizi indeksi array index olarak ifade edilmektedir. Dizi indeksi, bir elemanın dizi içerisindeki konumu olarak ifade edilir. Programlama dillerinde genellikle ilk dizi indeksi sıfır (0)’dır.
Diziyi Yazdırma
Bir diziye ulaşılmak istenildiğinde dizinin indeks numarası ile ulaşılabilinmektedir. Diziye değer girmenin yanında dizinin ekrana yazdırılması da dizinin özellikleri arasında yer almaktadır. Değerlerin ekrana yazdırılması işlemi aşağıdaki gibi yapılmaktadır.
Bazı Dizi Özellikleri ve Metotları
Dizileri, .Net Framework içinde tanımlı Array sınıf temsil eder. Tüm diziler Array sınıfında tanımlı özellikleri ve metotları kullanır. Bu metot ve özelliklerden en sık kullanılanları şunlardır;
Lenght
Bir dizinin saklayabileceğin toplam eleman sayısını Lenght özelliği verir. Bu değer integer türünde verilir. “dizi_adi.Lenght” olarak kullanılmaktadır.
Clear
Dizinin belirlenen indeksler arasındaki tüm değerleri temizler. Temizleme işleminde verilen değerler, dizi elemanlarını tiplerine göre değişir. Örneğin string türündeki bir dizi temizlenirse elemanlar “” (boş yazı) değerini alır eğer integer türündeki dizi temizlenirse elemanlar sıfır (0) değerini alır.
Reverse
Dizinin eleman sırasını tersine çeviren bir özelliktir. Diziye tanımlı tüm elemanların veya belirli indeks aralığındaki elemanların sırasını tersine çevirir.
Span
.Net Core 2.1 ile beraber gelen ve özellikle .Net Core 3.0 ve sonrası frameworkler tarafından oldukça fazla kullanılan bir tiptir. Span tipi bellekte bulunan bir bölgeye bir tür ve hafıza olarak erişmemizi sağlayan bir değer türüdür. Basit haliyle span bellek üzerinde belirli bir alanı gören bir pencere olarak düşünülebilir. Bu pencere yardımıyla tüm diziyi de görebilir veya dizini belirli bir kısmını (indeks) da görebilirsiniz.
Stackalloc ile Span
Stackalloc ile stack üzerinde üretilen dizilere de Span ile erişebiliriz. .Net Core 2.1’den önce stackalloc kullandığımızda unsafe kod yazmak gerekmekteydi. Fakat şuan unsafe kod yazmadan span ile bu alana erişebilmemiz mümkündür.
Span Kısıtlamaları
Span kavramı yapı gereği bir ref struct olduğu için bazı kısaltmalara sahiptir. Aynı zamanda ref struct olması nedeniyle boxingi önlemek amacıyla object, dynamic veya interface variablelarına atanmamaktadır. Bu yüzden spanı kullanamıyorsanız Memory veya ReadOnlyMemory tiplerini kullanabilirsiniz.