Kumaş Özelliğinin Konstrüksiyona Etkisi

Giriş

Çeşitli özelliklerdeki bu hammaddelerin özel mekanik işlemler sonucunda değişmez kalınlıkta, düzgün yüzeyler haline getirilmiş haline kumaş adı verilmektedir.

Kumaşların Yapısal Özellikleri

Lif Özellikleri

Tekstil endüstrisinin temel hammaddesini oluşturan, eni uzunluğuna göre ihmal edilebilir derecede küçük olan, lineer bir düzlemde birbirini tutabilen, kırılmadan kıvrılabilen, helezonlar oluşturabilen, katlanabilen, eğrilebilen, çekmeye karşı koyabilen, kopmaya mukavemet gösteren, boyanabilen ve elastiki yapıda olan maddelere lif denir.

Liflerin inceliği ipliğin inceliği üzerinde etkilidir. İnce liflerden ince iplikler ve kaliteli ince kumaşlar elde edilir.

Liflerin nem ve su emme değerleri de iplik ve kumaşa etki ettiği için önemli özelliklerdir. Doğal lifler su emme değerleri daha yüksek (hidrofil) olarak değerlendirilirler. Kimyasal lifler ise su emme yeteneği düşük (hidrofob) liflerdir.

Liflerin dayanıklılığı kumaşların dayanıklılığına etki eder. Genellikle doğal bitkisel liflerin yaş dayanıklık özellikleri daha yüksektir. Hayvansal liflerin yaş dayanıklılığı düşüktür.

İplik Özellikleri

Çekime tabi tutulmuş, istenilen ölçülere getirilmiş, istenilen büküm verilmiş, genel anlamda kullanıma hazır lif topluluğuna iplik denir. Bir ipliğin numarası onun inceliğinin sayısal olarak belirten ifadedir.

Liflerin veya ipliklerin birlikte tutulması için verilen spiral dönme miktarına büküm denir. Büküm miktarı kumaşın görünüşünü ve tutumunu etkiler. İpliğe verilen bükümün yönü de kumaşın yapısını ve görünüş özelliğini etkiler.

İplik düzgünlüğü ipliğin uzunluğu boyunca sürekli aynı düzgünlükte olmasıdır. Fantezi iplikler dışında diğer tüm iplik cinslerinde iplik düzgünlüğünün yüksek olması istenir.

Metrekare ağırlık, kumaşın 1 m2’lik alanının ağırlığıdır; metre tül ağırlıksa 1 m. enindeki kumaşın ağırlığıdır ve metrekare ağırlığın kumaş eni ile çarpılması sonucu bulunur.

Sıklık, dokuma kumaşın birim alandaki atkı ve çözgü ipliği (tel) sayısıdır. Kumaşın kenarı boyunca birim uzunlukta bulunan ipliklerin sayısı atkı sıklığını, yine kumaşın eni boyunca birim uzunlukta bulunan ipliklerin sayısı da çözgü sıklığını verir. Sıklık arttıkça dökümlülük azalır ve mukavemet artar.

Bir kumaşın birim alanında açık alan miktarına gözeneklilik denir. Gözeneklilik ve lif hacmi oranı, lif çapı ve lifin kesit alanı ile ilgilidir. Lif ve iplik çapı arttıkça, yüzey yapısı gözenekli olmaktadır. Kumaş içinden hava ya da sıvı akışının serbest olmasına ise geçirgenlik denir.

Kumaş kalınlığı da hacimlilik gibi lif ve iplik çapıyla ilgili bir özelliktir. Kumaşın birim alanının ağırlığına (gramajına), kullanılan ipliklerin tipine, dokuma veya örgü yapısına ve uygulanan terbiyeye bağlıdır.

Kumaşın kalınlığı boyunca baskıya direnç gösterme yeteneğine seğirdimlik denir. Hacimli bir kumaş daha yüksek seğirdimlik özelliğine sahiptir.

Kumaşın birim alandaki yoğunluğu (hacimsel doluluğu) olarak ifade edilen tokluk aynı zamanda hacimlilik olarak da ifade edilir.

Esneme, gerilme ve vücudun formunu alma kabiliyetinin ölçüsüdür. Kumaş geometrisine ve lifin kıvrım ve uzama özelliklerinden kaynaklanmaktadır.. Elastik uzama ve geri dönme kumaşın bir kuvvet altında uzaması ve bu kuvvet kaldırıldıktan sonra eski boyuna dönmesidir.

Kumaşın atkı ve çözgü yönünde çekmeye ve uzamaya karşı direncine boyutsal sabitlik (stabilite) denir..

Bir kumaşa dokunulduğu, parmaklar arasında büküldüğü, yüzey üzerinde elin gezdirilmesi ve avuç içine alarak algılanan duyumların tümü tuşe (tutum) olarak ifade edilmektedir. Bu duyumlar içinde en önemlileri kalınlık, yumuşaklık (veya sertlik), diklik (veya katlanabilirlik), pürüzlülük (veya pürüzsüzlük) gibi duyumlardır.

Kumaşın kabalığı (kabarıklığı) özellikle dokuma ve örme işlemlerinde kullanılan ipliklerin düzgünsüzlüğüne veya rölyef (kabartmalı)olarak ifade edilen dokuma ve örme örgülerine bağlıdır.

Kumaşın sıkıştırılabilme kolaylığına yumuşaklık denir.

Sertlik (diklik) kumaşın bükülmeye karşı gösterdiği dirençtir. Kumaşın ağırlığı, lifin cinsi ve ipliğin numarası, dokuma örgüsünün sıklığı kumaşın sertliği üzerinde etkilidir. Kumaşların eğilmeye karşı gösterdikleri direnç eğilme rijitliği olarak ifade edilir. Yüksek eğilme rijitliğine sahip kumaşlar daha sert tutum sergilerken giysi oluşumunda problemlere sebep olmaz.

Dökümlülük, en yaygın tanımıyla kumaşın asılı halde iken kendi ağırlığı ile yumuşak katlar oluşturma kabiliyetidir.

Bir tekstil malzemesinin kullanım sırasında karşılaşacağı kuvvetlere karşı gösterdiği dirence mukavemet (dayanım) denir. Kopma ile sonuçlanan bir çekme deneyinde, deney numunesine uygulanan en büyük kuvvete kopma mukavemeti denir. Kumaşın, çözgü yönünde, atkı ipliklerinin her birine sırası ile veya atkı yönünde, çözgü ipliklerinin her birine sırası ile uygulanan yüke karşı gösterdiği dirence yırtılma mukavemeti denir. Çok tabakalı tekstil malzemelerinde kumaş tabaklarının birbiri üzerinden yatay olarak kaymalarına karşı olan dirence makaslama (kesme) mukavemeti denir.

Serim işlemi için kumaşın lif kompozisyonu, kumaş örgüsü, kumaşın uzaması ve mukavemet özellikleri önemlidir.

İpliğin ve uygulandığı kumaşın birlikte dayanımı anlamına gelen dikiş mukavemeti, kumaş tipi ve gramajına, iplik tipine, dikiş ve dikim yapısına, dikiş sıklığına ve dikiş dengesine bağlıdır. .