Özel Amaçlı Giysi Konstrüksiyonu

Özel amaçlı giysi konstrüksiyonundaki temel amaç, hedef kitlenin özel ihtiyaçlarını karşılayacak giysi hazırlamaktır.

Özel amaçlı giysi konstrüksiyonunda temel faktör nihai üründen beklenen işlevselliktir.

Özel Amaçlı Giysi Konstrüksiyonu ve İşlevsellik

Giysi üretimi, arz talep dengesi üzerine kurulu tekrarlı ve/veya sistemsel işlemler bütünüdür. Genel tanımlama ile malzemeden ürüne dönüşüm sürecindeki tüm işlem adımlarını kapsayan sürecin tamamıdır. Bu adımlar, insan vücut formu ve ölçülerine göre, modanın da etkisi ile belirlenen modeller doğrultusunda hazırlanan kalıp ve dikim işlemleri ile oluşturulmaktadır (Çeğindir ve Çakmak, 2018, s. 41). Bu süreçte kullanılan işlem adımları ürün cinsine, üründen beklenen amaca, kaliteye, teknoloji desteğine, maliyet planına, tasarımcı ve modelistin tecrübe ve yeteneğine bağlı olarak değişim göstermektedir.

Fonksiyonel giysiler, özel amaçlara yönelik işlevsellik kazandırılmış giysilerdir.

Özel amaçlı giysi konstrüksiyonunda üretim süreçleri kullanıcı gereksinimlerinin tespiti ile başlamaktadır.

Kullanıcı İhtiyaçlarının Tespiti

Fonksiyonel tasarımlar için kullanıcı gereksinimleri Gupta (2011a) tarafından yapılan sınıflandırmaya göre; fizyolojik, biyomekanik, ergonomik ve psikolojik gereksinimler olarak dört alt başlık altında incelenmiştir. Fonksiyonel giysilerde, kullanıcı gereksinimleri çerçevesinde ürün konforu, bakım kolaylığı, koruyucu performans parametrelerine odaklanılmaktadır.

Özel Amaçlı Giysi Konstrüksiyonunda Üretim Süreci

Özel amaçlı giysi konstrüksiyonunda tasarım ve üretim süreci, özel ihtiyaçların tespiti ile başlayıp amaca uygun malzeme seçimi ile devam etmektedir. Malzemeden ürüne dönüşüm sürecinde kullanıcıların vücut özellikleri ve ölçüleri, tasarımcı ve modelistin alan bilgisi, teknik becerisi ve kullanılan teknoloji desteği, gerekli işlevsel özelliklere ulaşılmasını sağlayan sistemsel bütünün en genel unsurlarıdır.

Malzeme

Malzeme biliminde gerçekleştirilen inovasyonlar, giysi konstrüksiyonunda ölçü hesaplama, kalıp hazırlama ve dikim işlemlerini şekillendirmektedir.

Postür Analizi

Postür analizi, vücut kısımları arasındaki ilişkinin tespit edilmesi için uygulanan gözlem, ölçüm ve analiz işlemlerinden oluşmaktadır. Özel amaçlı giysi konstrüksiyonunda en başta amacın alışılmışın dışında olmasından dolayı işlevselliğin hedeflendiği unutulmamalıdır.

Kalıp Hazırlama

Özel amaçlı giysi konstrüksiyonunda kalıp hazırlama işlemlerinde kullanılan yöntemler; biçki sistemi (2 boyutlu) veya drapaj yöntemidir (3 boyutlu). Çalışma tekniğine göre ise, elde kalıp hazırlama veya bilgisayar destekli kalıp hazırlama teknikleri kullanılarak gerçekleştirilebilmektedir.

Biçki Sistemi

İki boyutlu kalıp hazırlama sistemi olan biçki sistemi, kişi üzerinden veya standart çıplak vücut üzerinden alınan ölçülere veya ölçü sistematiğine dayalı kalıp hazırlama yöntemidir.

Drapaj Yöntemi

Üç boyutlu kalıp hazırlama yöntemi olarak drapaj, gerçek ya da gerçeğe yakın bir malzeme ile direkt vücut formu (manken) üzerinden elde edilir (Çeğindir, 2020, s. 66). Bu yöntemde kalıp hazırlama işlemi bireylerin vücut formaları üzerinde veya onlara en yakın mankenler üzerinde gerçekleştirilebildiği için postür problemli bireyler, standart dışı bedenler ve engel gruplarında etkili bir kalıp hazırlama yöntemidir.

Kalıp Hazırlamada Teknoloji ve Önemi

Bilgisayar destekli kalıp hazırlama sistemleri içerisinde yer alan 3D tarama, bilgisayar destekli modelleme, simülasyon ve kalıp hazırlama gibi teknoloji destekli sistemler tüm hedef gruplarda hızlı ve etkili sonuçlar için kullanılabilmektedir .

Kalıp hazırlama ve kesim paylarının hesaplanmasında malzeme özelliklerinin ve vücut anatomisinin, üretilecek giysi türü ve çeşidinin yakından tanınması, altın kurallardan biridir.

Dikim ve Birleştirme İşlemleri

Dikim, birden fazla kumaş katının değişik şekillerde katlanarak, eklenerek, ucu ucuna getirilerek veya kenarları kaplanarak birleştirilmesi işlemidir. Dikim tekniği ise; dikişin standartları, estetikliği, dayanıklılığı, elastikiyeti vb. gibi özellikleri kapsar (Çoruh, 2018).

Dikim işlemleri basit bir birleştirmeden ziyade ürün kalitesi, işlevselliği, konforu ve kullanıcı memnuniyetini doğrudan etkileyen bir özelliktir.

Özel Amaçlı Giysi Konstrüksiyonunda Ulusal ve Uluslararası Standartlar

Standart, uzlaşı ile oluşturulmuş, yetkili bir kuruluş tarafından onaylanmış, ortak ve tekrarlı kullanım için, kurallar, prensipler veya faaliyetlerin özelliklerini ya da sonuçlarını belirleyen, belirli bir konu veya kapsamda en elverişli düzenlemenin elde edilmesini amaçlayan dokümanlardır. Standardizasyon ise mevcut ve potansiyel problemler dikkate alınarak, belirli bir konuda ortak ve tekrar eden kullanımlar için en uygun seviyede düzenin elde edilmesi amacıyla gerekli hükümlerin oluşturulması faaliyetidir (TSE, 2020).