Kopyalamayla Kalıp Hazırlama

Tarihsel Süreçte Kalıp Kopyalama Yöntemleri

İsim olarak kopya, bir şeyin aslından alınan örneğini; Kopyalama ise örnekleme eylemini ifade etmektedir. Kopyalama, kimi zaman profesyoneller, çoğunlukla amatör terziler, “kendin dik” yaklaşımıyla evde giysi hazırlayanlar, hobi için dikiş dikenler ve benzeri çeşitli faaliyetlerde bulunanlar için sıkça tercih edilen kalıp elde etme yollarından birisidir.

Kalıp Kopyalama Teknikleri

Çalışma Tekniğine Göre Kopyalama Teknikleri

• Elle Kopyalama Tekniği
• Bilgisayarla Kopyalama Tekniği

Kopyası alınan yere/nesneye göre kopyalama teknikleri:

• Vücut üzerinden kopyalamayla,
• Giysi üzerinden kopyalama,
• Paftalar üzerinden kopyalamayla kalıp hazırlamadır.

Vücut Üzerinden Kopyalamayla Kalıp Hazırlama Tekniği

Vücut üzerinden kopyalamayla kalıp hazırlamada kullanılan başlıca teknik, mulajdır. Fransızca “Moulage” kelimesinin Türkçeye uyarlanmış şekli olan Mulaj, herhangi bir şeyin kopyasını alma anlamındadır. Mulaj, çoğu kez drapaj ile aynı anlamda kullanılır ancak aynı birbirlerinden farklı kavramlardır.

Üç Boyutlu Vücut Tarama Sistemleriyle Kopyalama

1990’lı yıllardan itibaren kullanımı yaygınlaşan bu yöntem, bilgisayar programı, bilgisayar, vücudu tarayıcı kabin ve kameralardan oluşan bir sistemi içermektedir.

Dijit İşlemi (Sayısallaştırma) İle Kopyalama

Bilginin bilgisayarda okunabilmesi veya anlamlandırılarak kullanılabilmesi için sanal ortama aktarılması sürecine dijitalleşme denilmektedir. Dijit, kelime anlamı olarak sayı, adım demektir. Dijitleme, İngilizce “digitization” kelimesinden Türkçeye girmiş teknik bir kavramdır.

İki boyutlu kalıplar görsel bilgidir. Görsel olan bu bilginin sanal ortamda kullanılabilmesi için sayısal bilgiye dönüşmesi için gerekmektedir. Dijitleme yoluyla mevcuttaki kalıp bilgisayara aktarılmakta daha sonra bu kalıp bilgisayarlı kalıp hazırlama programında kopyalanarak istenilen işleme devam edilmektedir.

Giysi Üzerinden Kopyalamayla Kalıp Hazırlama Tekniği

Giysi üzerinden kopyalamayla kalıp hazırlama tekniği iki şekilde yürütülmektedir. Bunlar;

• Mamul ürün/giysi üzerinden,
• Giysi parçaları üzerinden.

Paftalar Üzerinden Kopyalamayla Kalıp Hazırlama Tekniği

Sözlük anlamı itibarıyla pafta; belirli bir ölçeğe göre hazırlanmış bir haritayı oluşturan parçalar bütünüdür. Kalıp paftası ise birden çok giysiye ait hazırlanmış kalıp parçalarının tümüdür. Bu paftalarda verilen her bir giysiye ait kalıba “Patron” denilmektedir. Bir pafta birden çok patrondan oluşmaktadır.

“Moda dergisi” teriminin ilk ortaya çıkması Fransa'da XIV. Louis’in hükümdarlığı dönemine rastlamaktadır. Mercure Galant adındaki dergi, aristokrasinin ne giydiğini gösteren moda illüstrasyonlarını içermektedir. Bu illüstrasyonlar, sayesinde saray dışında yaşayan terzilerin, kraliyet tarzında neyin "trend" olduğu konusunda fikir sahibi olmalarını sağlamıştır (Sarkar, 2020). 1867’de Harper Bazaar (Mooallem, 2016), 1892’de Vogue dergisi (Smith,2013) kadınlar için ilk baskılarını piyasaya sunmuşlardır. Ticari amaçlı moda dergileri ile beraber verilen günün moda giysilerinin kalıp paftaları ilk olarak 1830 ile 1840’lı yıllara dayanmaktadır. Başta modanın başkenti olarak nam salan Fransa’da, endüstri devriminin lokomotifi İngiltere’de ve Almanya’da satışa sunulan bu dergiler, ücretsiz olarak sunduğu tam boyutlu giysi kalıpları ile Avrupalı kadınlar için önemli bir işlevi yürütmüşlerdir.

1850’li yıllarda benzer amaçlı moda dergileri Amerika’da da satışa sunulmuştur. Ancak Amerikalılar, Avrupalılara nazaran moda dergileri yoluyla sunulan giysi kalıplarını, kişilere özel siparişe göre postayla kalıp satış sistemine çevirmiş, böylece süreci yeni bir ticari iş koluna dönüştürmüşlerdir. Ev terzilerine ve dar gelirli kadınlara yönelik dikiş dikmek için hazırlanan kalıp taslakları ve dikim talimatlarını içeren kılavuzlar, 1800’lerden itibaren yayınlanmaya başlamıştır. Godey's Lady's Book dergisi yoluyla siparişe göre posta ile gönderilen ilk giysi kalıpları 1854 yılındaki Demorest’e aittir. Pazardaki rekabet zamanla artmış, 1863’te Ebenezer Butterick, 1873’te ise McCall giysi kalıp paftaları satmaya başlamıştır (Emery,1999). Zamanla pek çok moda dergisiyle beraber satışa sunulan kalıp paftalarının sayısı ve çeşidinde artış gözlenmiştir.

Avrupa’dan kısa süre sonra, önce Osmanlı’da başlayarak Cumhuriyetle devam eden moda dergilerinde giysi hazırlamaya yönelik ipuçları, paftalar ve dikim işlemleri yayımlanmıştır. İkdam, Hanımlara Mahsus Gazete, Süs, İnci, Resimli Ay, Kadınlar Dünyası gibi pek çok mecmua ekinde verilen patronlar, kadınlara Paris modasına özgü giysi modellerini sunmuşlardır. Günümüzde Türkiye’de moda dergileri arasında yaygın olarak kullanılan dergilerden birisi Burda dergisidir. Dergi içerisinde genel anlamda dikişe ilişkin bilgilere ve ipuçlarına ilişkin bir rehber bulunmaktadır. Dergideki bilgiler ışığında ve verilen kalıp kopyası ile amatör bireylerden profesyonellere kadar pek çok kişi kopya kalıp elde ederek, kumaşı kesebilir, dikiş dikebilir ve prova yapabilir.