Drapajla Kalıp Hazırlama

Tarihsel Süreçte Drapaj

Drapaj, tarih öncesi dönemlerde insanların giysi hazırlamak için kullandığı ilk yöntemdir. Drapaj, düzenli veya düzensiz şekilde kıvırarak, katlayarak kumaşa üç boyutlu, dökümlü form verme işlemleridir. M.Ö. 3000’lere uzanan Mısır, Hindistan, Arap yarımadası, Antik Roma ve Yunan uygarlıklarında sarma ve pili teknikleriyle oluşturulan giysiler, ipliklerle vücuda tutturmanın yanı sıra metal iğnelerle forma sokulmuştur. Rönesans ile birlikte insan bedeninin biçimlendirilmesi konusundaki yeni arayışlar Drapaj tekniklerini de geliştirmiştir.

Drapajın Giysi Tasarımındaki Yeri ve Önemi

Rönesans ile gelen oran ve ölçü kavramlarıyla birlikte ayrı bir boyut ve önem kazanmış, estetik ve bilimin kesişim noktası olmuştur. Drapaj yöntemi;

Tasarım Açısından

Estetik ve yaratıcı düşünceyi eşanlı olarak deneme yanılmayla uygulamalı olarak görebilme,

Tasarımı canlı/cansız model üzerinde yinelenen ve yenilenen sorgulayıcı uygulamalarla ürüne dönüştürebilme,

Kalıp-malzeme uyumunu aynı anda deneyimleyerek estetik ölçütlere göre karar verebilme,

Teknik Açıdan

Hedef grup ya da bireysel vücut tipine ve şekline uygun üç boyutlu kalıp hazırlayabilme,

Kalıp-vücut oranı ilişkisini ve numune ile vücut dengesini kurabilme,

Probleme özel tekniklerle standart dışı vücut problemlerini kapatabilme,

Hızlı ve etkin ürün geliştirilebilme bakımından önemlidir.

Drapaj Yönteminin Avantajları;

Yaratıcılık gerektiren kalıpların rahat ve kolay hazırlanması,

Üç boyutlu kalıp uygulama becerisinin geliştirilmesi,

Modelin tamamının estetik-fonksiyon ve uyum bakımından çalışma sürecinde değerlendirilebilmesi,

Kalıbın figür özelliğine uygun hazırlanabilmesi

Drapaj Yönteminin Dezavantajları ise;

Yaratıcılık gerektiren pretotip ve prototiplemelerde kumaş israfının ve kullanım maliyetinin yüksekliği,

Ürün geliştirme sürecindeki yinelenen ve yenilenen denemelerdeki zaman, işçilik ve enerji kaybıdır.

Günümüzde bilgisayarlı kalıp hazırlama programları sayesinde 3 boyutlu giydirme yapılabilmektedir. Ancak sanal modellemelerle, hala gerçekleri kadar doğal görünüm elde edilememektedir.

Drapajda Kullanılan Temel Kavramlar

Mülaj: Formun olduğu gibi kopyasının alınmasıyla elde edilen kalıptır.

Drapaj: Büzme, pili oluşturma gibi tekniklerle kumaşa canlı/cansız model üzerinde form verilmesidir.

Drape: Kumaşın verev iplik istikametinin dökümlülük özelliğinden faydalanılarak oluşturulan tasarım detayıdır.

Panel: Kalıbı çıkarılacak bölümün kabaca ölçüleri işaretlenerek kesme/yırtma hareketi ile hazırlanan durma bağlı olarak dikdörtgen/kare vb. temel geometrik şekillerdeki kumaş parçasıdır.

Tırnak Ütüsü: Amerikan bezinin katlanarak tırnak yardımıyla şekle sokulmasına, kumaşta iz oluşturulmasına denilir. Tırnak ütüsü, drapaj sürecindeki temel işlemler arasındadır.

Drapajda Dikkate Alınan İlke ve Unsurlar

Referans Noktaları

Meme ucu,Merkez Nokta ,Suples Noktası

İplik Yönleri

Düz iplik ,En boy iplik ,Verev iplik ,Gerçek verev iplik

İşaretler

Manken Üzerine Yapılan İşaretler: Stil bandı ile yaka, kol oyuntusu, omuz hatları, göğüs, bel ve kalça çevresi, ön, arka ve yan dikiş hatları, prenses kup ve ütü hatları işaretlenir.

Amerikan Bezi Kalıp Üzerine Alınan İşaretler: Bu süreçte sıkça kullanılan üç işaret türü şunlardır: ,

• Kesik atma,
• Çıt atma,
• Kontre İşareti

Denge İlkeleri: Hazırlanan prototipin (numune) beklenen teknik ölçütler içinde canlı ya da cansız modelin vücut özelliği, ölçülerine uygun olmasına “Denge” denilmektir.

Sanal sarkaç dengesi,Salınım/Düşüş/ Döküm dengesi,Strüktür dengesi,Hatların yerindeliği

Kontrol Testleri: Canlı/cansız model üzerinde hazırlanan kalıbın, yine aynı model üzerinde üç aşamalı kontrol işlemleridir.

İğne Testi,Doğrulama ,Uyum Testi

Drapajda Kullanılan Araç ve Gereçler

Form oluşturmada kullanılanlar: Manken, dolgu malzemeleri, yüzeyler, dikiş malzemeleri, ütü-ütü masası.

Kalıp hazırlamada kullanılanlar: Manken, yüzeyler, makaslar, iğneler, yapıştırıcı bantlar, ütü-ütü masası, kâğıtlar, dikiş makinesi, dikiş malzemeleri.

Ölçme ve çizmede kullanılanlar: Mezür, cetveller, kalemler.

İşaretlemede kullanılanlar: Stil şeridi, kalemler, sabun, rulet, karbon kâğıdı.

Drapajda Manken Hazırlamanın Önemi

Drapaj işlemleri genellikle cansız manken üzerinde gerçekleştirildiği için ilk işlem, mankenin müşteri ya da müşteri grubunun vücut şekli ve özelliklerine göre hazırlanmasıdır. Manken hazırlama iki şekilde gerçekleştirilmektedir. Bunlardan birincisi mülaj ile müşterinin vücudunun kopyasının çıkarılması, diğeri hazır mankenin müşterinin fiziki özelliklerine uygun hale getirilmesidir.

Drapaj Yönetiminde Kumaş Özelliklerinin Önemi

Drapaj yönteminde en önemli iki temel unsurdan birisi manken/giysi formu diğeri ise kumaşın özelliğidir. Drapaj yöntemi, aşağıda sıralanan dokuma ve örme kumaşın elastikiyet, tuşe, dökümlülük, esneme/çekme, iplik yönü gibi üretim türü ve sürecindeki değişkenlerine göre şekil almaktadır.

Kullanım Türüne Göre Amerikan Bezi Kalınlıkları

İnce ve gevşek dokuma: Yumuşak ve dökümlü drapeli giysiler için,

Orta kalınlık ve sıklıkta dokuma: Pek çok giysi türü için,

Sık dokuma: Resmi giysiler, paltolar ve takım elbiseler,

Kaba dokuma: Detay gerektirmeyen pelerin, kap gibi üst giysiler için hazırlanan prototiplerde tercih edilir.

Drapajda Sıkça Tercih Edilen Teknikler

Hazırlanacak ürünün konumuna göre kullanılacak teknik, tekniğin uygulanma şekli değişiklik göstermektedir. Bir başka ifadeyle aynı teknik farklı fiyattaki ürün gruplarında ancak farklı işçilik ve malzeme maliyeti ile kullanılabilir. Sanatsal bakış açısı konunun estetik yönü ve müşterinin ilgisi için önemlidir. Tasarının hayata geçmesi için yaratıcılığın bilime dayanan teknikle taçlandırılmasıyla gerçekleşir. Drapaj ile kalıp hazırlama yönteminde tarihsel süreçte ilk kullanılan teknikler, büzmek, katlamak, pili yapmak, bağlamak ve sarmaktır. Dikiş tekniklerinin ilerlemesiyle birlikte, kumaş ve pens manipülasyonları devreye girmiştir. İlerleyen süreçte, çevirme ve yer değiştirme, kesme ve açma, hatlarla oynama gibi yaratıcı teknikler birbirinin ardı sıra devam etmiştir. Bu gün gelinen noktada, Drapaj yaratıcı kalıp uygulamalarının başlıca üretim yolu olarak popülaritesini sürdürmektedir.