Antrenman Periyotlaması/Dönemlemesi

İnsanın günlük hayatta çözmesi gereken en karmaşık problemlerde olduğu gibi antrenman da belirlenen hedeflere ulaşabilmek için sistemli bir şekilde planlanmış olması gerekmektedir.Bundan dolayı planlama,antrenörün sistemli bir antrenman programı hazırlarken faydalandığı en önemli kavram olarak söylenenebilir. Antrenman periyotlaması, hem sistemli olmasından dolayı hem de sporcunun sportif performansının yükselmesine katkısı olduğundan dolayı önemli bir hal almıştırSporcuların performans seviyesini üst seviyelere çıkarmak uzun vadeli antrenman programı ile mümkündür.Antrenman periyotlaması önceden planlanmış, sistematik varyasyonları kapsayan, performansın iyileştirilmesi ve eğitimini içeren uzun dönemli bir stratejidir. Genel bir program içerisinde farklı döngüleri, hacim ve yoğunlukları kapsar. Periyodizasyon, iki önemli antrenman yaklaşımı ile incelenmektedir. 1.Yıllık plan periyotlaması; yıllık antrenman planlaması içinde küçük bölümlere ayırarak müsabakalarda en yüksek performansın meydana gelmesini amaçlamaktadır. 2. Biyomotor yeteneklerin periyotlaması; yıl içindeki ana yarışmalar içinde dayanıklılık, sürat, güç, kuvvet ve hızın en yüksek düzeyde olmasını amaçlamaktadır. Periyodizasyon kavramı üç ana varsayım üzerine kurulmuştur.Bunlar;artan yüklenme miktarı ve uyum, artan yüklenme ve plato, yüklenme ve dinlenme süperkompansasyonu oluşturur. Mikrosiklüs kelimesi, Yunan mikro kelimesi ile küçük anlamında kullanılan siklüs (ciclüs) kelimesinden ortaya çıkmıştır. Bu antrenman metodu,yıllık plan içinde haftalık program olarak tanımlanmaktadır. Mikrosiklüs yapı nitelikli antrenman programı ile dizayn edilmelidir yani yoğunluk, sıklık gibi antrenman unsurları program yapılırken göz önüne alınmalıdır. Mezosiklüs antrenman safhası 2 ile 6 mikrosiklüs yapıyı içermektedir. Mezosiklüs yapı, tekrarlı bir yapıda olmak şartıyla en az 2 mikrosiklüs yapısını içinde bulundurmalıdır. Makrosiklüs kelimesi yıllık antrenman anlamına gelmektedir. Yıllık antrenman planlaması hazırlık,yarışma,geçiş dönemlerini içermektedir. Makrosiklüs yapı yılda bir yarışma sezonu olarak adlandırılan tej periyodlu dönem olabileceği gibi,çift veya daha fazla yarışma periyodunu kapsayacağı bilinmektedir. Makrosiklüs yapı kendi içerisinde 6 bölüme ayrılmaktadır. Megasiklüs yapı; 2 veya 4 yıllık fazla süren çalışmalar olarak tanımlanmaktadır. Genellikle olimpiyatlara hazırlanan sporcular için uygulanırken bu yapı daha çok devlet destekli bir yapısı olduğu da görülmektedir.Uzun vadeli sporcu gelişim modeli 7 bölümde incelenmektedir.

1. bölüm; UVSG modelinin ilk aşaması Aktif Başlangıç, hem erkek hem de kız çocukların yaşamının ilk 6 yılını kapsayan bir süreçtir. Bu aşamanın temel amacı, temel hareket becerilerini öğrenmek ve oyun içinde bu hareketlerin birbiriyle olan bağlantısını kurmaktır.

2. bölüm; aktif başlangıç evresinde öğrenilen beceri dağarcığının kalıcı hale getirilmesi ve geliştirilmesi kızlar için 6-8 yaş, erkekler için 6-9 yaş aralığında çok önemlidir. Bu beceri dağırcığının geliştirilmesi çocuğu UVSG’nin bir sonraki aşaması olan antrenmanı öğrenme evresine hazırlamaktadır.

3. bölüm; çocuklar için büyük önem teşkil eden bu dönem, temel becerilerin ve spora özgü hareketlerin birleştiği bir geçiş niteliğindedir. Yaşamın 9-12 yaş aralığını oluşturmaktadır. 8 yaşında kızlarda, 9 yaşında erkeklerde ciddi boy uzamaları gözlenmektedir. Genellikle de kızlar için 12, erkekler için ise 14 yaş daha planlı yöntemlerle antrenmanlara başlamak için uygun yaşlardır.

4. bölüm; sporcu bu aşamaya geldiğinde spor dalının temel becerilerini geliştirmeli ve hareketleri hassas hale getirmelidir. Teknik becerinin yanı sıra antrenörün sporcuya kazandırması gereken en önemli unsur taktir becerilerdir. Kısacası bu evrenin en temel amacı sporcunun karar verme yetileriyle beraber fiziksel (sürat, kuvvet, dayanıklılık vb.) yetilerini de optimal düzeye getirmektir.

5. bölüm; yarışmak için antrenman aşamasında spora katılım belirgin şekilde değişim gösterir. Çünkü bu aşama sporcunun fiziksel hazırlığının en iyi durumu getirilmesi gereken evredir.

6. bölüm; kazanmak için antrenman, yarışmak için antrenmandan evrilmiştir. Bu aşama, spor dalına özgü öğelerde hem ön hem de son özelleşmeyi kapsar ve aşama boyunca şiddetli antrenmanlar ve daha karmaşık yıllık ve çok yıllık planlamalar gerektirir.

7. bölüm; UVSG’nin son aşaması yaşam boyu aktifliktir. Spor ve fiziksel etkinliklere katılan çeşitli bireylere göre (obez olan ve fiziksel egzersiz yapmayan inşalardan aşırı derece direnç ve üst düzey yarışmalara devam eden insanlara kadar) tasarlanmıştır.