Bireysel Antrenörlük ve Antrenman

Fitness Endüstrisi: Manzaraya Genel Bakış

Bireysel Antrenörlük (Bu kitapta "Bireysel Antrenör" olarak anılan, ancak sıklıkla "fitness eğitmeni", "kişisel fitness eğitmeni", "fitness uzmanı" veya "egzersiz uzmanı" olarak tanımlanan kişi, kısaltılmışı PT – personal trainer olarak yaygın şekilde kabul edilmektedir.) Amerika Birleşik Devletleri'nde en hızlı büyüyen meslekler içerisindedir.

Bu mesleğe ilişkin 2008 ile 2018 yılları arasındaki yükseliş tüm meslekler için ortalamadan çok daha hızlıdır.

PT’ler, sağlık kulüpleri gibi okul dışı ortamlarda çocuklarla çalışmak üzere giderek daha fazla işe alınmaktadır. Fitnessa olan ilginin artması nedeniyle, çocuklar ve genç yetişkinler için egzersiz salonu ve sağlık kulübü üyeliğinin istikrarlı bir şekilde artmaya devam etmesi beklenmektedir.

Fitness endüstrisinin büyümesine ve fiziksel uygunluk için ortaya çıkan olanakların artışına rağmen, sedantar yaşam biçimi oranları devam etmektedir. Ülkemizde de yetişkin nüfusun çok küçük bir miktarı önerilen miktarda fiziksel aktivte ve egzersiz yapmaktadır. Okullarda beden eğitimi ders saatleri azalmakta, çocukların oyun ve sporla geçen günlük süresi (yetişkinler için tavsiye edilenin neredeyse iki katı) azalmaktadır.

Obezite, düşük fiziksel aktivite-sedanter davranış biçimlerinin artışı ile özellikle ölümcül metabolik hastalıklar arasındaki bu pozitif yönlü yüksek ilişki egzersizin günümüzde en etkin ilaç olduğunu ortaya koymaktadır. Bu bakımdan önümüzdeki çağın en popüler sektörlerinin özellikle önleyici sağlık hizmetlerine yakın durduğu, PT, fitness uzmanı gibi sertifaklı profesyonellerin ciddi talep göreceği aşikârdır.

Pt Uygulama Kapsamları

Egzersiz ve fiziksel aktiviteye hazır olup olmadıklarını belirlemek için üyenin gözlenmesi ve görüşülmesi.

Üyelerin mevcut fiziksel uygunluk (fitness) düzeylerini belirlemek.

Üyelerin hedeflere dayalı olarak egzersiz rejimleri ve programlarının (Genellikle “egzersiz reçetesi” olarak anılır.) geliştirirmesi.

Çeşitli egzersizlerin güvenli ve doğru teknikte uygulanması için üyelere gösterilmesi.

Pt Olmak

ACSM, NASM gibi kurumlar tarafından sunulanlar gibi sertifikalar, ön koşullar ve uygunluk gereksinimleri yüksek, uygulama kapsamının hem derinlik hem de kapsam olarak dolu olduğu, ciddi bir katılım gerektirir. Bu tip sertifika programları mesleki gelişimin önemli parçasıdır.

Bireysel antrenörler ülkemizde Gençlik ve Spor Bakanlığı’na bağlı Herkes İçin Spor (HİS), Fitness ve Vücut Geliştirme, Jimnastik Federasyonları tarafından sunulan sağlık ve herkes için spor amaçlı sertifika programlarını (Wellness, Plates, Yoga, Vücut Geliştirme vb.) alabilmektedir.

Spor Bilimleri Fakültelerinden ve Beden Eğitimi Spor Yüksekokullarından mezun olan öğrencilerin fitness ve PT alanlarında kendini geliştirmesi daha kolaydır.

Bireysel Antrenörün Gelişim Alanları

Etkili iletişim becerileri (yüz yüze, telefon ve e-posta gibi yazılı), davranış değişikliği yaratma, amaç ve hedeflerin etkin belirlenmesi ve kullanılması (müşteri amaçları ve gerçek amaçların birleştirilmesi), etkin ve güvenli egzersiz programlarının oluşturulması, gerekli egzersizlerin gösterimi, talimat verme – hata düzeltme, doğru tekniği tespit etme ve yanlış tekniklerin ve kompanzasyonların belirlenmesi, varsa disfonksiyonların tespiti, motor öğrenme yoluyla doğru hareket tekniğinin kompanzasyon ve disfonksiyon belirtisi ortaya çıkmadan düzeltilmesi, ekipman-teknoloji kullanımı, bakımı, güvenliğinin bilinmesi, kendini geliştirme, yeni uzmanlık sertifikası becerileri edinme.

Fiziksel Aktivite Öncesi Gözlemleme

Amaç: Geçmişte fiziksel aktivite yapma alışkanlığı ve miktarı, yaralanma (sakatlanma) geçmişi, egzersiz yapmasını kısıtlayıcı nedenler (iş saatleri, yorucu iş vb) öğrenilmesi.

Kullanılan Yöntemler: Sağlık geçmişi örneği, fiziksel aktivite uygunluk ölçeği, medikal inceleme, risk sınıflaması.

Ölçme ve Değerlendirme

Fiziksel Uygunluk Bileşenleri: Sağlık ve atletik ilişkili fiziksel uygunluk bileşenleri.

Aerobik Uygunluk Değerlendirilmesi: Aerobik uygunluk, aerobik güç, kardiyovasküler uygunluk, dayanıklılık olarak da adlandırılır. Dakikada kullanılan maksimal oksijen miktarı (VO2maks) aerobik güç olarak da adlandırılır (ml.dk./kg cinsinden ya da l/dk. cinsinden gösterilir).

Aerobik Uygunluk Ölçümler: Nabız ve tansiyon ölçümü (Dinlenik nabzın düşük olması genellikle üyenin kalp sağlığının gelişmişliği ile alakalı olabilir, dayanıklılık antrenmanları ile dinlenik nabız düşer.), VO2maks ölçümü (Dayanıklılık egzersizleri ile VO2maks artar.), anaerobik eşik ölçümü (Anaerobik eşik, sporcunun iş esnasında enerji üretiminin çoğunlukla anaerobik enerji yolları ile karşılanmaya başlandığı nokta olarak kabul edilir.

Vücut Kompozisyonunun Değerlendirilmesi: Vücut yağ kütlesinin yağsız vücut kütlesine oranı vücut kompozisyonu olarak adlandırılır.

Vücut Kompozisyonunun Ölçümleri: Beden kütle indeksi (ağırlık(kg)/boy2(metre), boy-ağırlık oranı norm değerleri , bel kalça oranı (bel çevresi / kalça çevresi), vücut yağ yüzdesi ölçümleri (su altı tartım, deri kıvrım kalınlığı, biyoelektrik direnç)

Hareket Sisteminin Değerlendirilmesi ve Düzeltici Egzersizler: PT’nin kişiye özgü olarak hangi egzersizlerin (gevşetme, mobilize etme, esnetme, aktivasyon), hangi sıra ile yapılacağını, ilerlemenin nasıl olacağını belirlemesi gerekmektedir. Bu da hareket sistemi üzerinde iyi bir bilgiyi gerektirir. Düzeltici antrenmanlar, öncelikle kas dengesini ve optimal eklem hareketliliğini (optimal ROM – range of motion) sağlamaya odaklanmalıdır: Eğer optimal denge sağlanamazsa, mevcut kas dengesizliği egzersizle daha da artabilir.

Direnç Egzersizleri ve Planlanması: PT’nin direnç antrenmanlarını planlaması gerekmektedir. Direnç antrenmanları, kuvvet, hipertrofi, güç, kassal dayanıklılık egzersizlerinin ortak adıdır ve bu egzersizler kassal fiziksel uygunluğun gelişimi için hayatidir. PT’nin kassal uygunluğu geliştirmesi sağlık bakımından kas kuvvetinin artırılması ve kassal dayanıklılığın artırılması olarak karşımıza çıkar. Kassal uygunluk bu iki kavramın birleşimidir.