Yapı Denetim Mevzuatı

Ülkemizde 1999 depreminde ortaya çıkan büyük ölçekli yıkımdan sonra yapım sürecindeki denetim eksikliği ön plana çıkmıştır. Bundan sonra böylesi bir yıkımın olmaması için gerekli denetim mekanizmasının oluşturulması için 2001 yılında 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanun yürürlüğe girmiştir.

Bakanlıkça onay verilmiş ve tüm ortakları teknik elemanlardan oluşan yapı denetim kuruluşları bu görevi üstlenmiştir.

Yapı Denetimin Kapsamı

3194 sayılı İmar Kanunun 26. Maddesinde belirtilen yapılar ve 27. Maddesinde belirtilen ruhsata tabi olmayan yapılardışındaki her yapı yapı denetime tabidir.

Yapı Denetiminde Görev Alan Aktörler

4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanuna göre yapı denetiminde de imar kanununda olduğu gibi yerel yönetimler aktif rol oynar.

Belediye ve mücavir alan sınırları içindeki uygulamalar için büyükşehir belediyeleri ile diğer belediyeler,

Belediye ve mücavir alan sınırları dışında kalan alanlardaki uygulamalar için valilikler, ve yapı ruhsatı ve kullanma izin belgesi verme yetkisine sahip diğer idareler, belirlenmiştir.

Ancak bu kanuna göre yetkili idareler yapı denetiminde kontrollük sürecini Bakanlıktan aldığı izin belgesi ile çalışan ve münhasıran yapı denetimi ile uğraşan tüzel kişiliğe sahip yapı denetim kuruluşlarına yaptırmaktadır.

Yapı denetimi için yapı denetim kuruluşu ve yapı sahibi arasında sözleşme yapılır.

Yapı Denetim Kuruluşları ve Görevleri

Yapının inşa edileceği arsa veya arazinin zemin ve temel ile ilgili gerekli deneylerin yapılmasını sağlamak,

Proje müelliflerince hazırlanan, yapının inşa edileceği arsa veya arazinin zemin ve temel raporları ile buna uygun hazırlanan uygulama projelerini ilgili mevzuata göre incelemek,

Proje müelliflerince hazırlanarak doğrudan kendilerine teslim edilen uygulama projesi ve hesaplarını kontrol ederek, ilgili idareye uygunluk görüşü bildirmek,

Arsa köşe noktalarının ilgili idare nezaretinde tespit ettirilmesini ve yapının, vaziyet planına uygun biçimde arsaya aplike edilmesini sağlamak.

Yapım sırasında kullanılan malzeme ve yapılan imalata ilişkin deneyleri, şartname ve standartlara uygun olarak yetkili laboratuvarlarda yaptırmak ve sonuçlarını belgelendirmek.

Sorumluluklar ve Yapılamayacak İşler

Yapım sırasında ruhsata ve ruhsat eki projelere aykırı bir inşaat yapıldığı tespit edilirse ilgili idareye bildirmek zorundadır.

Görevi sırasında kusur, ihmal ya da görevi kötüye kullanması hâlinde yapı denetim kuruluşu ve çalışanlarına cezalar verilir.

Yapı bitip ruhsatı alındıktan sonra da yapı denetim kurumunun sorumluluğu taşıyıcı ile ilgili 15 yıl, taşıyıcı olmayan kısımlarla ilgili 2 yıl daha sürer.

Yapı Denetim Kuruluşu ile İlgili İdari Müeyyideler

Yapı denetim kuruluşlarından ilgili mevzuatta öngörülen esaslara göre denetim görevini yerine getirmedikleri tespit edilenlere, tespit edilen fiil ve hâllerin durumuna göre, aşağıdaki idari yaptırımlar uygulanır.

Denetim personelinin görevi başında bulunmaması veya yapı denetim kuruluşunun denetim personeline görevi ile ilgili yazılı olarak bilgi vermediğinin anlaşılması,

Mevzuatın öngördüğü evrakın tanziminde eksiklik veya kusur bulunması, yapı denetimi kuruluşunun ceza almasına nedenler arasında yer alır.