İşletmelerde Finansal Başarısızlık

İşletmelerde Başarısızlık Durumu ile Ekonomik ve Finansal Başarısızlık Kavramları

Ekonomik başarısızlık, genel anlamda işletme gelirlerinin, işletme maliyetlerini karşılayamaması durumu olarak ifade edilebilir.

Finansal başarısızlık ise, bir işletmenin borçlarını ödeyememesi durumunu ifade etmektedir. Finansal başarısızlığın, tamamen ve doğrudan ekonomik başarısızlığın bir sonucu olmasından ziyade, birçok farklı faktör ve durumdan bir veya birkaçının gerçekleşmesi ile ortaya çıktığını ifade etmek daha doğru olacaktır.

Finansal başarısızlık sürecinin, uygulamada rastlanan genel görüntüsü, üç aşamalı olarak şöyle ifade edilebilir. i) Nakit döngüsünde aksamalar (likidite sorunları), ii) finansal (mali) yetersizlik ve İflas.

Finansal Başarısızlığa Yol Açan Nedenler

Finansal başarısızlık, birçok faktörün etkisi ile ortaya çıkmaktadır. Bu faktörler; bir kısmı işletme kaynaklı içsel faktörler, bir kısmı ise işletmenin kontrolü dışındaki dışsal faktörler olmak üzere iki ayrı başlıkta ifade edilebilir.

Finansal Başarısızlığın İşletme Kaynaklı (İçsel) Nedenleri

İçsel faktörler esasen bir bütün olarak işletme yönetiminin yetersizliğini ifade eden birçok nedene dayanır ve hatalı yönetim kararları, aşırı borçlanma, nakit döngüsünün sağlanamaması ve işletme sermayesi yetersizliği gibi sorunlardan oluşur.

Hatalı yönetim kararları: İçsel başarısızlığın genel olarak yönetim hatalarından kaynaklandığı görüşü yaygındır. Yönetim hataları genel bir kavram olmakla beraber, belirli başlıklar altında toplanabilecek içsel başarısızlık nedenlerinin en önemlisi olduğu söylenebilir.

Aşırı borçlanma: Borçlanma, planlı ve bilinçli olmayan veya aşırıya kaçan bir biçimde gerçekleştiğinde olumsuz sonuçlara sebebiyet verebilir.

Nakit döngüsünün sağlanamaması: Nakit döngüsünün sağlanamaması, faaliyetlerin aksamasına ve borç yükümlülüklerinin yerine getirilememesine sebep olur.

İşletme sermayesi yetersizliği: İşletme sermayesi yetersizliğinin, yönetim hatalarından sonra finansal başarısızlık konusunda çok büyük bir payı olduğu söylenebilir. İşletme sermayesi yetersiz ise, aşırı borçlanmadan kaynaklanan sorunların ve nakit döngüsündeki aksaklıkların oluşturacağı sıkıntıların daha da fazla yaşanması kaçınılmaz hale gelir.

Finansal Başarısızlığın Dış Kaynaklı Nedenleri

Finansal başarısızlık, sosyal, yasal ve politik, ekonomik ve teknolojik ortam ile doğal çevre koşulları gibi dışsal faktörlere de dayanmaktadır.

İşletmenin faaliyette bulunduğu sosyal çevre içinde toplumun tüketim alışkanlıklarını, davranış kalıplarını, beklentilerini bilmesi ve bu beklentilere uygun olarak faaliyetlerine yön vermesi, başarı açısından son derece önemlidir.

İşletmelerin yasal çevre (hukuk) ile ilişkisi, kuruluş sırasında başlar ve teorik olarak sonsuza kadar devam eder. Yasal düzene uymayan, bu çerçevenin dışına çıkan, sorumluluklarını yerine getirmeyen firmalar için, çeşitli müeyyideler (yaptırımlar) uygulanmaktadır. Firmaların ceza gerektiren çeşitli yaptırımlara maruz kalmaları, onların itibarlarının zedelenmesine, güven kaybına uğramalarına ve toplumdaki saygınlıklarını yitirmelerine ve dolayısı ile ekonomik ve finansal açıdan başarısız olmalarına neden olur.

İşletmeler başarılı olmak için, faaliyette bulundukları ekonomik ortamın kural ve koşullarına uygun biçimde hareket etmesi gereken birimlerdir. Ayrıca, teknolojik gelişmelerden yararlanarak çağa ayak uyduran işletmelerin başarılı olma ihtimali de, ayak uyduramayanlara göre önemli ölçüde artmaktadır.

İşletmeler üretim yapabilmek için, toprak, su, hava, iklim, madenler ve yer altı kaynakları gibi birçok doğal çevre unsuruna ve kaynağa ihtiyaç duymaktadırlar. Çevre koşullarının sürekli değişmesi ve gelişmesi, işletmeler için birçok yeni olanak sunarken, başarısızlıklara da neden olmaktadır. Doğal çevre koşulları, enerji, tükenen doğal kaynaklar ve çevre kirliliği gibi konular, firmaların faaliyetlerini önemli ölçüde etkilemektedir.

Finansal Başarısızlık Konusunda Alınabilecek Önlemler

Finansal başarısızlıkla karşılaşmış bir firmanın bu durumdan kurtulmasını sağlamak ve durumunu düzeltmek, her şeyden önce firmayı başarısızlığa uğratan neden veya nedenlerin gerçekçi bir biçimde belirlenmesine bağlıdır.

Finansal başarısızlıktan kurtulmak için sermaye yapısını güçlendiren, borç vadelerinin uzamasını sağlayan ve konkordato olarak adlandırılan, alacaklılarla sulh yolu ile anlaşma yolunu açan çeşitli uygulamalara ihtiyaç duyulmaktadır.

Finansal Başarısızlığın Sosyoekonomik Sonuçları

Bir işletmenin finansal başarısızlığa uğraması sadece kendine ve yakın çevresine değil, ekonomik ve toplumsal yaşama da zarar vermektedir. Sosyoekonomik anlamda, işsizlik sorununun artması, yeni yatırım imkânlarının azalması, maliyet enflasyonun tetiklenmesi, kredi adaletinin bozulması gibi birçok sorun ortaya çıkmaktadır. Bu nedenle işletmelerin kullandıkları kaynakların değerini bilmeleri ve faaliyetlerini, içinde bulundukları ortamın koşullarına göre planlı, akılcı ve dikkatli bir biçimde sürdürmeleri son derece önemlidir.