Din Felsefesi

Din, bir hayat tarzı olarak ele alındığı zaman, içinde bulunduğumuz dünyanın anlamlandırılması teşebbüsü olarak da tanımlanabilir. Bu tanımlama, dinin felsefe ve kültürle olan bağını da ortaya koymaktadır.

Felsefe İle Din Arasındaki İlişki

Ele aldıkları konular bakımından din ile felsefe insanlık tarihi boyunca birbirleriyle yakından ilgili alanlardır. Felsefeden yola çıkınca biraz sonra din ile ya da dinden başlayınca hemen felsefeyle karşılaşılır. Bu karşılaşmada insanın, ‘inanma’ ve ‘düşünme’ gibi iki önemli özelliği kendini göstermektedir.

Teoloji Ve Din Felsefesi

Din felsefesinin teoloji gibi belli bir dini savunmak, anlatmak, kabul ettirmek ve yaymak gibi bir kaygısı yoktur. Din felsefesinin temel konusu din olgusudur. Din felsefesi, felsefenin ilkelerinden hareket ederek din üzerine akla dayalı, nesnel, eleştirel ve özgür bir düşünme faaliyeti yapar.

Dinin Felsefi Yolla Temellendirilmesi: Din felsefesinin temellendirmesi ile felsefenin temellendirmesi arasında hiçbir fark bulunmamaktadır. Felsefe, problemleri nasıl temellendiriyor ve hangi yöntemi kullanıyorsa, din felsefesi de aynı yolu takip eder.

Din Felsefesinin Temel Kavramları: Felsefede her problem alanının kendine göre temel kavram ve terimleri vardır. Din felsefesinin temel kavram ve terimleri arasında da Tanrı, vahiy, peygamber, iman, ibadet, mucize, kutsal, ahiret, ulu (yüce) gibi kavram ve terimler bulunmaktadır.

Tanrı: Bütün dinlerde inanılan en temel varlık, Tanrı’dır. Tanrı, mutlak varlıktır. Mutlak olduğu için zaman ve mekânla sınırlı olmayan sonsuz varlıktır.

Vahiy: Tanrı’nın, var olanlardan yapıp yapmamalarını istediği emir ve yasaklarını içeren mesajlara vahiy denir; bu bir anlamda Tanrı’nın insanlarla iletişim kurmasıdır.

Peygamber: Tanrı’nın insanlarla iletişim kurması ve buyruklarını iletmesi için seçtiği elçidir.

İman: Dinin belirlediği esasları kabullenip benimsemektir.

İbadet: Tanrı’nın buyruklarını, O’nun istediği biçimde yerine getirmektir.

Ulu (Yüce): Dinin en ulusu, en büyüğü ve her şeyin yaratıcısı olan Tanrı’ya verilen bir sıfattır.

Kutsal: Dinde ikinci dereceden değerli varlıklardır.

Mucize: Doğa olaylarına aykırı olan, doğada normal işleyen düzenin dışında ortaya çıkan ve doğaüstü olarak nitelenen olağanın dışında gerçekleşen olaylara mucize denir.

Din Felsefesinin Temel Sorunları: Nasıl ki felsefenin belli problem alanları varsa, din felsefesinin de kendine özgü problem alanları vardır.

Metafizik ve kozmolojik problemler: Bu konuda ele alınan konular arasında Tanrı’nın varlığı ve evrenin varlığı sorunları bulunmaktadır.

Epistemolojik problemler: Din felsefesi, inanma, bilme, şüphe etme, gibi problem ve kavramları epistemolojik bakımdan analiz ve eleştirisini yapar.

Ruh ve ruhun ölümsüzlüğü: Hemen hemen tüm din ve felsefelerde insan, beden ve ruh bütünlüğünden oluşan varlık olarak tanımlanır. Bu bütünlükten beden ölümlü, ruh ise ölümsüzdür. Din Felsefesi de ruhun ölümsüzlüğü meselesini sorgular.

Kötülük problemi: Din felsefesinin üzerinde durduğu önemli problemlerden biri de kötülük problemidir. Teizmin aleyhinde kullanılan bu problemin özünde şu iddia bulunmaktadır: her şeye gücü yeten, her şeyi bilen ve mutlak anlamda iyilik sahibi olan bir Tanrı varsa, yeryüzünde niçin kötülük vardır?

Dinin ahlak, sanat ve bilimle ilgisi sorunu

Din ve sembolizm: Dinde her konu açık bir şekilde bildirilmemiş olabilir. Her dinin kullandığı bir din dili ve sembolleri de bulunmaktadır.

Tanrı’nın Varlığıyla İlgili Deliller: İnsan, inanan bir varlık olmasına rağmen sık sık inandığı şeyler hakkında şüpheye de düşebilir. Bu şüpheleri giderebilmek için inandığı şeyler hakkında bazı kanıt ve delillere ihtiyaç duyar. Tanrı ve Tanrı’yla ilgili konular da böyledir. Din felsefesinde üzerinde durulan deliller şunlardır:

• Ontolojik Delil
• Kozmolojik Delil
• Hudûs Delili
• İmkân Delili
• Teleolojik Delil (Gaye ve Nizam Delili)

Tanrı Tasavvurları Çerçevesinde Tanrı-Alem İlişkisi

Felsefe ve ilahiyat kitaplarında çeşitli Tanrı tasavvurlarına rastlanmaktadır. Bunları şöyle sıralamak mümkündür:

• Deizm
• Panteizm
• Ateizm
• Agnostisizm